Urotrim

Urotrim to lek przeciwbakteryjny dostępny w postaci tabletek powlekanych, zawierający trimetoprim jako substancję czynną. Preparat występuje w dwóch mocach: 100 mg i 200 mg. Trimetoprim to chemioterapeutyk z grupy pochodnych diaminopirymidyny, który działa poprzez hamowanie rozwoju bakterii odpowiedzialnych za zakażenia. Tabletki mają charakterystyczny żółty kolor (jasnożółty dla dawki 100 mg, żółty dla dawki 200 mg) i są wypukłe z linią podziału, co pozwala na łatwe dzielenie dawki.

Lek znajduje zastosowanie w kilku istotnych przypadkach zakażeń bakteryjnych:

Zakażenia dróg moczowych

Urotrim jest szczególnie skuteczny w leczeniu ostrych niepowikłanych zakażeń dróg moczowych, wywołanych przez wrażliwe bakterie, takie jak Escherichia coli, Proteus mirabilis, Klebsiella pneumoniae oraz koagulazo-ujemne gronkowce, w tym Staphylococcus saprophyticus. Lek ten jest również stosowany w zapobieganiu nawracającym zakażeniom dróg moczowych, co jest szczególnie ważne dla osób borykających się z powtarzającymi się infekcjami.

Zakażenia dróg oddechowych

Preparat może być również wykorzystywany w leczeniu zakażeń dróg oddechowych, pod warunkiem że są one wywołane przez szczepy bakterii wrażliwe na trimetoprim.

Trimetoprim zawarty w leku działa poprzez hamowanie syntezy mukoprotein bakteryjnych. W praktyce oznacza to, że blokuje on działanie specjalnego enzymu w komórkach bakterii – reduktazy kwasu foliowego. Ten enzym jest niezbędny bakteriom do prawidłowego funkcjonowania i rozmnażania się. Co istotne, trimetoprim znacznie silniej wiąże się z tym enzymem w komórce bakteryjnej niż w komórce ludzkiej – jego powinowactwo do enzymu bakteryjnego jest około 50 000 razy większe niż do enzymu w komórkach człowieka.

Dzięki temu mechanizmowi lek może działać bakteriobójczo (zabijając bakterie) lub bakteriostatycznie (hamując ich wzrost), w zależności od warunków. Trimetoprim łatwo przenika do wnętrza komórek bakteryjnych oraz do płynu mózgowo-rdzeniowego, co zwiększa jego skuteczność.

Dawkowanie leku zależy od rodzaju zakażenia oraz wieku pacjenta. Tabletki należy przyjmować doustnie, popijając niewielką ilością płynu, nie rozgryzając ani nie ssąc ich.

Leczenie ostrych zakażeń dróg moczowych

• Dzieci w wieku 6-12 lat: 6 mg na kilogram masy ciała na dobę, podzielone na dwie dawki – rano i wieczorem.
• Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 200 mg dwa razy na dobę, rano i wieczorem. Leczenie zazwyczaj trwa 5 dni, maksymalnie do dwóch tygodni. Pierwszą dawkę pierwszego dnia można podwoić.

Zapobieganie nawracającym zakażeniom dróg moczowych

• Dzieci w wieku 6-12 lat: od 1 do 2 mg na kilogram masy ciała raz na dobę, wieczorem.
• Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 100 mg raz na dobę, wieczorem. Terapię profilaktyczną stosuje się zazwyczaj przez 3-6 miesięcy, w razie konieczności nawet do 2 lat. Alternatywnie można stosować jednorazową dawkę 100 mg po stosunku.

Leczenie zakażeń dróg oddechowych

• Dzieci w wieku 6-12 lat: 6 mg na kilogram masy ciała na dobę, w dwóch dawkach podzielonych, przez 7-10 dni.
• Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 200 mg dwa razy na dobę przez 7-10 dni. Pierwszą dawkę można podwoić.

Pacjenci z problemami z nerkami

U osób z zaburzeniami czynności nerek konieczne jest dostosowanie dawki. Jeśli klirens kreatyniny (wskaźnik funkcji nerek) wynosi od 15 do 30 ml/min, dawkę należy zmniejszyć o połowę. Przy klirensie poniżej 15 ml/min lek jest przeciwwskazany.

Istnieją sytuacje, w których stosowanie tego leku jest absolutnie zabronione:

• Nadwrażliwość (alergia) na trimetoprim lub którykolwiek składnik leku.
• Niedokrwistość megaloblastyczna spowodowana niedoborem kwasu foliowego (można jednak podawać kwas foliowy jednocześnie z trimetoprimem).
• Granulocytopenia (zbyt mała liczba granulocytów – rodzaju białych krwinek).
• Polekowa małopłytkowość immunologiczna w przeszłości po zastosowaniu trimetoprimu.
• Ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny poniżej 15 ml/min).
• Niemowlęta poniżej 3. miesiąca życia.

Reakcje nadwrażliwości

Trimetoprim może wywoływać reakcje alergiczne, w tym poważne stany takie jak reakcje anafilaktyczne (ciężka reakcja alergiczna całego organizmu), rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Jeśli pojawią się jakiekolwiek objawy alergiczne, należy natychmiast przerwać stosowanie leku i skontaktować się z lekarzem.

Wrażliwość na światło

W pojedynczych przypadkach może wystąpić nadwrażliwość skóry na światło słoneczne. Dlatego podczas przyjmowania Urotrimu należy unikać intensywnego promieniowania słonecznego i nie korzystać z solarium.

Kontrola krwi podczas długotrwałego leczenia

Jeśli leczenie trwa kilka miesięcy, konieczne jest regularne badanie morfologii krwi co 4 tygodnie, aby monitorować stan zdrowia pacjenta.

Szczególne grupy pacjentów

Szczególną ostrożność należy zachować u:

• Pacjentów z niedoborem kwasu foliowego we krwi – u takich osób należy jednocześnie podawać kwas foliowy.
• Osób z niewydolnością nerek lub wątroby.
• Pacjentów w podeszłym wieku, zwłaszcza przyjmujących leki moczopędne z grupy tiazydów.
• Osób ze stwierdzoną porfirią (rzadka choroba metaboliczna) – u nich należy unikać stosowania Urotrimu.

Zapalenie jelita grubego

Podczas stosowania produktów przeciwbakteryjnych może wystąpić rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, objawiające się biegunką. Jeśli pojawi się ten objaw, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

Zawartość laktozy

Lek zawiera laktozę, dlatego nie powinien być stosowany u osób z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Urotrim może wchodzić w interakcje z wieloma innymi lekami, co może wpływać na ich działanie lub nasilać skutki uboczne. Ważne interakcje obejmują:

Leki przeciwcukrzycowe

Trimetoprim nasila działanie tolbutamidu (lek stosowany w cukrzycy) oraz może zwiększać ekspozycję na repaglinid, co może prowadzić do hipoglikemii (zbyt niskiego poziomu cukru we krwi).

Leki przeciwzakrzepowe

Lek nasila działanie leków przeciwzakrzepowych z grupy kumaryny (np. warfaryny) oraz hamuje metabolizm warfaryny, co wymaga szczególnej ostrożności.

Digoksyna

U pacjentów w podeszłym wieku może nastąpić zwiększenie stężenia digoksyny (leku stosowanego w chorobach serca) w surowicy.

Fenytoina

Trimetoprim wydłuża okres półtrwania fenytoiny (leku przeciwpadaczkowego) i nasila jej działanie, dlatego konieczna jest ścisła obserwacja pacjenta i oznaczanie stężenia fenytoiny w surowicy.

Leki wpływające na potas

Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków mogących wywołać hiperkaliemię (zbyt wysokie stężenie potasu we krwi), takich jak: inhibitory ACE, blokery receptora angiotensynowego, diuretyki oszczędzające potas (np. spironolakton).

Inne ważne interakcje

• Trimetoprim wydłuża okres półtrwania rozyglitazonu.
• Może zwiększać działanie leków hamujących czynność szpiku kostnego.
• Cyklosporyna – zwiększone ryzyko uszkodzenia nerek.
• Rifampicyna – może nasilić wydalanie trimetoprimu z organizmu.
• Dapson – podwyższenie stężenia w osoczu obu leków.
• Lamiwudyna – trimetoprim powoduje 40% wzrost ekspozycji na lamiwudynę.

Zawsze informuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, w tym tych wydawanych bez recepty oraz suplementach diety.

Ciąża

Trimetoprim przenika przez łożysko, a jego bezpieczeństwo u kobiet w ciąży nie zostało w pełni ustalone. Badania kliniczne wykazały możliwy związek między narażeniem na działanie antagonistów kwasu foliowego (do których należy trimetoprim) a występowaniem uszkodzeń płodu u ludzi. Badania na zwierzętach również wykazały zaburzenia rozwojowe płodu.

Nie należy stosować Urotrimu w okresie ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, chyba że jest to absolutnie konieczne. Jeśli lek musi być zastosowany u kobiety w ciąży, należy rozważyć jednoczesne podawanie kwasu foliowego.

Karmienie piersią

Trimetoprim przenika do mleka matki. Nie należy stosować leku u kobiet karmiących piersią.

Jak każdy lek, Urotrim może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Zaburzenia krwi

Mogą wystąpić: małopłytkowość (zmniejszona liczba płytek krwi), leukopenia (zmniejszona liczba białych krwinek), neutropenia (zmniejszona liczba neutrofilów), niedokrwistość megaloblastyczna, methemoglobinemia.

Reakcje alergiczne

Rzadko mogą pojawić się reakcje nadwrażliwości, w tym wstrząs anafilaktyczny (ciężka reakcja alergiczna zagrażająca życiu).

Zaburzenia metaboliczne

Możliwe jest wystąpienie: hiperkaliemii (podwyższone stężenie potasu), hiponatremii (obniżone stężenie sodu), braku łaknienia.

Zaburzenia układu nerwowego

Rzadko może wystąpić aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Zaburzenia oka

Może wystąpić zapalenie błony naczyniowej oka.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Możliwe objawy to: nudności, wymioty, bóle w nadbrzuszu, biegunka. Rzadko występuje zapalenie języka, możliwe jest także zapalenie trzustki.

Zaburzenia wątroby

Może wystąpić żółtaczka cholestatyczna (rodzaj żółtaczki związany z zaburzeniem odpływu żółci).

Zaburzenia skóry

Możliwe reakcje skórne obejmują: wysypkę, pokrzywkę, świąd, nadwrażliwość na światło, rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka.

Inne objawy

Rzadko może wystąpić gorączka oraz zwiększone stężenie bilirubiny, kreatyniny i azotu mocznikowego, a także zwiększona aktywność aminotransferaz.

Jeśli zauważysz jakiekolwiek działania niepożądane, w tym te niewymienione w ulotce, powiadom lekarza lub farmaceutę. Możesz również zgłosić działania niepożądane bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji.

Objawy przedawkowania

Przewlekłe zatrucie (przy długotrwałym stosowaniu) objawia się zaburzeniami hematologicznymi (dotyczącymi krwi).

Ostre przedawkowanie (po spożyciu 1 grama lub więcej) może powodować: wymioty, zawroty i bóle głowy, zaburzenia świadomości oraz zaburzenia hematologiczne. Możliwe jest także zahamowanie czynności szpiku kostnego.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub pogotowiem ratunkowym. Leczenie obejmuje płukanie żołądka i leczenie objawowe. Trimetoprim może być usuwany podczas hemodializy. Zakwaszenie moczu może zwiększyć wydalanie leku przez nerki. Jeśli nastąpi zahamowanie czynności szpiku, należy odstawić lek i podać kwas folinowy.

Lek należy przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci. Nie przechowywać w temperaturze powyżej 25°C. Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w celu ochrony przed światłem i wilgocią. Okres ważności wynosi 2 lata. Nie stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu.

Substancja czynna: trimetoprim. Jedna tabletka zawiera 100 mg lub 200 mg trimetoprimu.

Substancje pomocnicze: celuloza mikrokrystaliczna, krospowidon, magnezu stearynian. Otoczka tabletki zawiera: hypromolozę, laktozę jednowodną (1,32 mg w tabletce 100 mg; 2,64 mg w tabletce 200 mg), triacetynę, tytanu dwutlenek, makrogol 3000, żółcień chinolinową oraz tlenki żelaza w różnych kolorach.