Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeIndeks substancji czynnych
na literę “P”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Proszek ze skorupek jaj to naturalne źródło węglanu wapnia o dobrej biodostępności. Wspiera gęstość kości, może łagodzić ból w osteoporozie i zawiera śladowe minerały wspierające metabolizm kostny. Nadmierne dawki mogą szkodzić nerkom i sercu.
- syntetyczne i biologiczne
Protamina neutralizuje działanie heparyny, stosowana głównie podczas zabiegów chirurgicznych lub przedawkowania leków przeciwzakrzepowych. Wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko reakcji alergicznych.
- Proteaza
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Proteaza III (PR3) to enzym serynowy neutrofili rozkładający macierz pozakomórkową i aktywujący cytokiny zapalne. Jej nadmierna aktywność wiąże się z chorobami autoimmunologicznymi i zapalnymi; trwają badania nad selektywnymi inhibitorami PR3.
- syntetyczne i biologiczne
Białko białego łubinu dostarcza ok. 36–40 g protein na 100 g nasion i wszystkie niezbędne aminokwasy egzogenne. Badania kliniczne łączą jego regularne spożycie z obniżeniem LDL-cholesterolu, redukcją ciśnienia krwi i poprawą kontroli glikemii. Wymaga obróbki w celu usunięcia alkaloidów.
- syntetyczne i biologiczne
Proteiny jedwabiu (fibroina i sericyna) nawilżają skórę, wzmacniają włosy, wspierają gojenie ran i wykazują aktywność antyoksydacyjną. Hydrolizowana forma wnika w strukturę włosa i naskórka, wiążąc wodę i tworząc ochronny film. Bezpieczeństwo w kosmetykach potwierdzone przez niezależny panel ekspertów.
- syntetyczne i biologiczne
Proteiny kaszmiru to hydrolizowany keratin z koziej sierści. Stosowane w kosmetykach, teoretycznie tworzą film ochronny, lecz po hydrolizie tracą tę właściwość. Brak badań klinicznych potwierdzających skuteczność u ludzi.
- syntetyczne i biologiczne
Proteoglikany to składniki chrząstki stawowej i skóry. Suplementy z chrząstki łososia (5–10 mg/dobę) wykazały w badaniach klinicznych korzystny wpływ na biomarkery metabolizmu chrząstki i kondycję skóry. Działanie przeciwzapalne potwierdzono dotychczas głównie na modelach zwierzęcych.
- syntetyczne i biologiczne
Protodioscyna to steroidowy saponin z Tribulus terrestris, kozieradki i pochrzynie. Badania przedkliniczne sugerują wpływ na poziom androgenów i tlenek azotu, jednak ludzkie dane kliniczne są ograniczone i niejednoznaczne. Dostępna głównie w suplementach diety standaryzowanych pod kątem zawartości saponin.
- syntetyczne i biologiczne
Protrombina ludzka (czynnik II) to białko osocza, które po aktywacji staje się trombiną i zapoczątkowuje tworzenie skrzepu. Koncentrat protrombiny podawany dożylnie stosuje się szpitalnie przy groźnych krwawieniach i odwracaniu działania antykoagulantów, takich jak warfaryna.
- syntetyczne i biologiczne
Prukalopryd to innowacyjny lek na przewlekłe zaparcia, wspomagający motorykę jelit i skuteczność wypróżnień u dorosłych, szczególnie gdy inne terapie zawodzą.
- syntetyczne i biologiczne
Prulifloksacyna to antybiotyk fluorochinolonowy podawany doustnie, który w organizmie przekształca się w aktywną ulifloksacynę. Działa bakteriobójczo, hamując enzymy niezbędne do replikacji DNA bakterii. Stosuje się go głównie w zakażeniach dróg moczowych i zaostrzeniach przewlekłego zapalenia oskrzeli w dawce 600 mg raz na dobę.
- syntetyczne i biologiczne
Prydynol to centralnie działający lek rozkurczowy blokujący receptory muskarynowe acetylocholiny. Stosowany w bólu krzyża, kręczu szyi, skurczach mięśni i parkinsonizmie. Typowe dawkowanie to 3 mg trzy razy na dobę. Może powodować objawy antycholinergiczne: suchość w ustach, zaburzenia widzenia i zaparcia.
- Przeciwciała anty-amfetaminowe
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Przeciwciała antygranulocytu to substancja wykorzystywana w diagnostyce medycznej. Jest oznaczana izotopem technetu-99m.
- Przeciwciała IgA przeciwko transglutaminazie tkankowej (anty-tTG)
Opis w przygotowaniu
- Przeciwciała monoklonalne sprzężone ze złotem
Opis w przygotowaniu
- Przeciwciała specyficzne dla hemoglobiny ludzkiej
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Przetacznik leśny to zioło bogate w aukubinę, garbniki, saponiny i flawonoidy. Tradycyjnie stosowane przy kaszlu, problemach trawiennych i dolegliwościach skórnych. Badania laboratoryjne i na zwierzętach potwierdzają właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne, jednak dowody kliniczne są ograniczone. Kobiety w ciąży i karmiące powinny unikać stosowania.
- surowce roślinne
Przymiotno kanadyjskie (Erigeron canadensis) to zioło tradycyjnie stosowane jako środek ściągający i moczopędny. Zawiera garbniki, flawonoidy i fenolokwasy. Brak wystarczających badań klinicznych potwierdzających skuteczność. Przeciwwskazane w ciąży i przy lekach przeciwkrzepliwych.
- surowce roślinne
Przytulia czepna (Galium aparine) to zioło działające moczopędnie i wspomagające układ limfatyczny. Zawiera asperulozydy, flawonoidy, kwasy fenolowe i garbniki. Stosowana jako napar, nalewka lub świeży sok. Nie zalecana w ciąży i przy niektórych schorzeniach nerek lub serca.
- surowce roślinne
Przytulia właściwa (Galium odoratum) to roślina bogata w kumarynę o działaniu przeciwzakrzepowym, a także flawonoidy, irydo-glikozydy i garbniki. Tradycyjnie stosowana przy bezsenności, zaburzeniach trawienia i problemach z wątrobą. Długotrwałe lub nadmierne stosowanie może uszkodzić wątrobę i nasilić działanie leków rozrzedzających krew.
- surowce roślinne
Przywrotnik pospolity (Alchemilla vulgaris) zawiera garbniki, flawonoidy i kwas salicylowy. W ziołolecznictwie stosuje się go przy obfitych miesiączkach, biegunce i gojeniu ran. Komisja E zatwierdziła go przy łagodnej biegunce. W ciąży i podczas laktacji wymagana jest szczególna ostrożność.
- syntetyczne i biologiczne
Pseudoalteromonas ferment extract to składnik kosmetyczny z morskich bakterii antarktycznych. Badania producenta wykazały nawilżenie skóry o prawie 15% i redukcję zmarszczek o 44% po 28 dniach. Zawiera polisacharydy, karotenoidy i aminokwasy wspierające barierę skórną.
- syntetyczne i biologiczne
Pseudoefedryna łagodzi niedrożność nosa i zatok dzięki obkurczaniu naczyń krwionośnych. Stosowana w leczeniu przeziębień, grypy i alergii, ułatwia oddychanie podczas infekcji górnych dróg oddechowych.
- surowce roślinne
Psianka czarna (Solanum nigrum) zawiera ponad 188 związków aktywnych, w tym toksyczną solaninę. Badania przedkliniczne sugerują właściwości hepatoprotekcyjne, przeciwzapalne i przeciwutleniające, ale brak wystarczających danych klinicznych. Surowe owoce są niebezpieczne – roślina wymaga ostrożności i konsultacji ze specjalistą.
- surowce roślinne
Pstrolistka sercowata to azjatycka roślina lecznicza o bogatym składzie – flawonoidy, olejki eteryczne i polisacharydy. Badania przedkliniczne potwierdzają działanie przeciwzapalne, przeciwwirusowe i antyoksydacyjne, choć dowody u ludzi są nadal ograniczone.
- Pszczelnik mołdawski
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Pszenica dostarcza błonnik, witaminę E, kwas ferulowy, betainę i lignany. Otręby i zarodki to najcenniejsze frakcje. Błonnik pszeniczny ma potwierdzone oświadczenie zdrowotne UE dotyczące pracy jelit. Osoby z celiakią i alergią na pszenicę powinny jej unikać.
- surowce roślinne
Pszenżyto to zboże będące krzyżówką pszenicy i żyta, bogatsze w białko i lizynę niż pszenica. Dostarcza błonnik, kwas foliowy, magnez, żelazo i mangan. Zawiera gluten – wykluczone przy celiakii i nietolerancji glutenu.
- surowce roślinne
Pterocarpus marsupium (indyjskie drzewo kino) to roślina ajurwedyjska bogata w pterostilben, epikatechinę i flawonoidy. Badania przedkliniczne wskazują na działanie hipoglikemizujące, antyoksydacyjne i przeciwzapalne, lecz dowody kliniczne u ludzi są ograniczone. Przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Pterostylben to polifenol z borówek, strukturalnie podobny do resweratrolu, lecz znacznie lepiej wchłaniany. Działa antyoksydacyjnie i przeciwzapalnie, a wstępne badania kliniczne sugerują wpływ na ciśnienie tętnicze. Większość danych pochodzi jednak z badań przedklinicznych, a suplementacja wymaga ostrożności u osób z zaburzeniami lipidowymi.
- surowce roślinne
Puakenikeni (Clitoria ternatea) to roślina z rodziny bobowatych zawierająca ternatynowe antocyjany, glikozydy flawonolowe i cyklotidy. W badaniach laboratoryjnych wykazuje właściwości antyoksydacyjne; wyciąg z kwiatu stosowany jest w kosmetykach anti-aging.
- Puder perłowy
Opis w przygotowaniu
- Pudry matujące
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Pullulan to naturalny polisacharyd stosowany głównie jako materiał na otoczki kapsułek wegetariańskich. Chroni składniki aktywne przed utlenianiem, a jego bezpieczeństwo potwierdzają badania toksykologiczne. W nauce badany jest jako nośnik leków i składnik wyrobów medycznych.
- surowce roślinne
Pulsatilla koreana to koreański kwiat paskowany stosowany w tradycyjnej medycynie. Korzeń zawiera saponiny triterpenoidowe i anemoninę. Badania laboratoryjne wskazują na działanie przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe, lecz brak rzetelnych badań klinicznych u ludzi. Świeża roślina jest toksyczna; stosowanie w ciąży jest przeciwwskazane.
- surowce roślinne
Punarnawa (Boerhaavia diffusa) to roślina ajurwedyjska bogata w boerawinony, punarnawinę i flawonoidy. Badania przedkliniczne wskazują na działanie moczopędne, hepatoprotekcyjne i przeciwzapalne, lecz badań klinicznych u ludzi jest bardzo mało – stosuj wyłącznie po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.