Jak dawkować prylokainę? Przegląd podstawowych zasad
Prylokaina jest miejscowym środkiem znieczulającym, najczęściej stosowanym razem z lidokainą w kremach, plastrach i aerozolu. Służy do znieczulenia skóry lub błon śluzowych przed drobnymi zabiegami, pobraniem krwi, a także przy powierzchownych zabiegach chirurgicznych czy leczeniu niektórych dolegliwości intymnych12345.
Podstawowe drogi podania i postacie leku
- Krem – do stosowania na skórę, błony śluzowe oraz na owrzodzenia kończyn dolnych (wyłącznie u dorosłych)123.
- Plaster leczniczy – do miejscowego znieczulenia skóry4.
- Aerozol do stosowania na skórę – stosowany na żołądź prącia w leczeniu przedwczesnego wytrysku u dorosłych mężczyzn5.
Standardowe dawkowanie u dorosłych i młodzieży
- Na skórę przed drobnymi zabiegami: 2 g kremu (lub ok. 1,5 g na 10 cm2 powierzchni) przez 1 do 5 godzin pod opatrunkiem okluzyjnym123.
- Depilacja laserowa lub zabiegi na większej powierzchni skóry: maksymalnie 60 g kremu na powierzchnię do 600 cm2, przez co najmniej 1 godzinę, ale nie dłużej niż 5 godzin123.
- Znieczulenie skóry narządów płciowych:
- Błona śluzowa narządów płciowych (np. wycięcie kłykcin kończystych): 5–10 g kremu przez 5–10 minut678.
- Owrzodzenia kończyn dolnych (tylko dorośli): 1–2 g/10 cm2 do maksymalnie 10 g na jedno owrzodzenie, przez 30–60 minut678.
- Plaster leczniczy: 1 lub więcej plastrów na wybrane miejsce przez 1–5 godzin (dorośli i młodzież powyżej 12 lat)4.
- Aerozol do stosowania na skórę: 3 naciśnięcia pompki (łącznie 7,5 mg prylokainy) na żołądź prącia, maksymalnie 3 razy na dobę z odstępem co najmniej 4 godzin5.
Dawkowanie prylokainy u dzieci i młodzieży
- Noworodki i niemowlęta 0–2 miesiące: do 1 g kremu/plastra na powierzchnię do 10 cm2 przez 1 godzinę, maksymalnie raz na dobę121314.
- Niemowlęta 3–11 miesięcy: do 2 g kremu/plastra na powierzchnię do 20 cm2 przez 1 godzinę, maksymalnie dwa razy na dobę z przerwą co najmniej 12 godzin121314.
- Dzieci 1–5 lat: do 10 g kremu/plastra na powierzchnię do 100 cm2 przez 1–5 godzin121314.
- Dzieci 6–11 lat: do 20 g kremu/plastra na powierzchnię do 200 cm2 przez 1–5 godzin121314.
- Dzieci i młodzież z atopowym zapaleniem skóry: czas stosowania kremu lub plastra powinien być skrócony do 30 minut121314.
W przypadku noworodków i niemowląt przeciwwskazane jest stosowanie prylokainy, jeśli dziecko otrzymuje jednocześnie inne leki powodujące powstawanie methemoglobiny lub jeśli urodziło się przedwcześnie (wiek ciążowy poniżej 37 tygodni)151617.
Stosowanie kremów lub plastrów z prylokainą na skórę i błony śluzowe narządów płciowych nie jest zalecane u dzieci poniżej 12. roku życia, ze względu na brak danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa151817.
Dawkowanie u osób starszych oraz pacjentów z zaburzeniami czynności narządów
- Osoby w podeszłym wieku: nie jest wymagana modyfikacja dawki, zarówno dla kremu, plastra, jak i aerozolu1920175.
- Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: nie ma konieczności zmiany dawkowania1920215.
- Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: zwykle nie ma potrzeby zmiany dawki, jednak w przypadku ciężkiej niewydolności wątroby należy zachować ostrożność (dotyczy szczególnie aerozolu)1920215.
Maksymalne dawki dobowe i ostrzeżenia dotyczące przedawkowania
- Krem: nie należy przekraczać 60 g na dobę oraz powierzchni 600 cm2 skóry123.
- Owrzodzenia kończyn dolnych: maksymalnie 10 g na jedno owrzodzenie678.
- Plaster leczniczy: liczba plastrów ograniczona w zależności od wieku i powierzchni skóry, szczegóły w dalszej części tabeli4.
- Aerozol: nie więcej niż 3 dawki w ciągu doby, z zachowaniem odstępu co najmniej 4 godzin5.
Przekroczenie zalecanych dawek może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym do wystąpienia methemoglobinemii (zaburzenie transportu tlenu przez krew) oraz objawów toksycznych ze strony układu nerwowego i sercowo-naczyniowego9101122.
- Zawsze stosuj prylokainę zgodnie z zaleceniami – nie wydłużaj czasu działania ani nie zwiększaj powierzchni aplikacji ponad zalecenia.
- W przypadku dzieci, szczególnie noworodków i niemowląt, stosuj tylko pojedynczą dawkę na dobę (lub maksymalnie dwie u starszych niemowląt i dzieci), z zachowaniem odpowiednich odstępów czasowych121314.
- Nie stosuj preparatów z prylokainą u dzieci poniżej 12 miesięcy leczonych lekami indukującymi methemoglobinemię ani u wcześniaków151617.
- Unikaj stosowania na uszkodzoną skórę (poza leczeniem owrzodzeń kończyn dolnych) oraz na błonę bębenkową ucha2324.
Podsumowanie: Różne schematy dawkowania prylokainy – praktyczna tabela
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli i młodzież ≥12 lat (krem/plaster) | 2 g kremu lub 1 plaster na 10 cm2 przez 1–5 godzin; do 60 g na 600 cm2 skóry; męskie narządy płciowe: 1 g/10 cm2 przez 15 min; żeńskie narządy płciowe: 1–2 g/10 cm2 przez 60 min; błona śluzowa: 5–10 g przez 5–10 min; owrzodzenia kończyn dolnych: do 10 g przez 30–60 min |
| Noworodki 0–2 mies. | Do 1 g kremu/plastra na 10 cm2 przez 1 godz.; 1 dawka na dobę |
| Niemowlęta 3–11 mies. | Do 2 g kremu/plastra na 20 cm2 przez 1 godz.; max. 2 dawki na dobę, odstęp min. 12 godz. |
| Dzieci 1–5 lat | Do 10 g kremu/plastra na 100 cm2 przez 1–5 godz. |
| Dzieci 6–11 lat | Do 20 g kremu/plastra na 200 cm2 przez 1–5 godz. |
| Dzieci i młodzież z atopowym zapaleniem skóry | Stosowanie przez 30 min |
| Osoby starsze | Dawkowanie jak u dorosłych, bez konieczności modyfikacji |
| Pacjenci z niewydolnością nerek/wątroby | Brak konieczności zmiany dawkowania; w ciężkiej niewydolności wątroby zachować ostrożność (aerozol) |
| Aerozol (dorośli mężczyźni) | 3 naciśnięcia na żołądź prącia, max. 3 razy na dobę, odstęp min. 4 godz. |













