Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeIndeks substancji czynnych
na litery “Dr”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Drapacz lekarski (Cnicus benedictus) to zioło tradycyjnie stosowane przy niestrawności i braku apetytu. Jego gorzki składnik – cnicyna – pobudza trawienie. Komisja E zaleca 4–6 g dziennie. Unikaj w ciąży i przy chorobach zapalnych jelit.
- syntetyczne i biologiczne
Dronedaron to lek przeciwarytmiczny stosowany u dorosłych z migotaniem przedsionków. Stabilizuje rytm serca, zmniejsza ryzyko hospitalizacji i wymaga kontroli lekarskiej ze względu na możliwe działania niepożądane.
- syntetyczne i biologiczne
Droperidol to szpitalny lek dożylny/domięśniowy z grupy butyrofenonów. Blokuje receptory D2 dopaminy, zapobiegając nudnościom pooperacyjnym (dawka 0,625–1,25 mg IV) i opanowując ostre pobudzenie (5–10 mg IM). Działa w 3–10 minut. Wymaga monitorowania EKG ze względu na ryzyko wydłużenia QT.
- syntetyczne i biologiczne
Drożdże probiotyczne (S. boulardii, S. cerevisiae) wspierają zdrowie jelit, łagodzą biegunkę poantybiotykową i objawy IBS. Są odporne na antybiotyki, kwas żołądkowy i sole żółciowe, dzięki czemu docierają do okrężnicy niemal nienaruszone.
- syntetyczne i biologiczne
Drożdże piwne (Saccharomyces cerevisiae) to suplement bogaty w chrom, witaminy B i beta-glukany. Wspierają zdrowie jelit i mogą pomagać w regulacji glikemii. Ważne: wchodzą w interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi i inhibitorami MAO oraz są przeciwwskazane przy chorobie Leśniowskiego-Crohna.
- surowce roślinne
Drzewo arakowe (Salvadora persica) i jego pochodna – miswak – zawierają fluorki, krzemionkę, garbniki i izotiocyjanian benzylu, które działają przeciwbakteryjnie i przeciwpróchniczo. Badania kliniczne potwierdzają skuteczność porównywalną z klasyczną szczoteczką do zębów.
- surowce roślinne
Olej arganowy z Argania spinosa zawiera witaminę E (~600 mg/kg), fitosterole, kwasy tłuszczowe i polifenole. Klinicznie wykazano poprawę profilu lipidowego; stosowany miejscowo nawilża skórę i nie zatyka porów.
- surowce roślinne
Korzeń drzewa borututu to afrykański surowiec roślinny bogaty w kwas galusowy, elagowy i flawonoidy. Badania laboratoryjne wskazują na właściwości antyoksydacyjne, hepatoprotekcyjne i przeciwpasożytnicze. W Europie dostępny jako herbata lub suplement diety.
- surowce roślinne
Catuaba to wyciąg z kory amazońskich drzew (głównie Trichilia catigua i Erythroxylum vacciniifolium) bogaty w alkaloidy tropanowe, flawolignany i polifenole. Tradycyjnie stosowana na libido, zmęczenie i pamięć – badania przedkliniczne są obiecujące, lecz rzetelnych danych klinicznych u ludzi brakuje. Kobiety w ciąży i osoby przyjmujące leki powinny skonsultować stosowanie z lekarzem.
- surowce roślinne
Olejek z drzewa herbacianego (Melaleuca alternifolia) działa antybakteryjnie, przeciwgrzybiczo i przeciwzapalnie dzięki terpinen-4-olowi (35–48% składu). Stosowany zewnętrznie przy trądziku, grzybicy stóp i paznokci, łupieżu oraz wszawicy. Bezwzględnie nie do spożycia – nawet małe ilości są toksyczne.
- surowce roślinne
Drzewo karanja (Pongamia pinnata) to roślina ajurwedyjska bogata w karanjin, pongamol i flawonoidy. Olej karanja stosuje się zewnętrznie przy problemach skórnych i bólach stawów. Działanie potwierdzone głównie w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach – dane kliniczne u ludzi są wstępne.
- surowce roślinne
Kora drzewa lapacho zawiera naftochinony (lapachol, beta-lapachon), antrachinony i flawonoidy o potencjalnym działaniu przeciwdrobnoustrojowym i przeciwzapalnym. Brak badań klinicznych u ludzi. Przeciwwskazana w ciąży i przy lekach przeciwzakrzepowych.
- surowce roślinne
Migdałowiec pospolity (Prunus dulcis) dostarcza nasion bogatych w witaminę E, kwasy tłuszczowe MUFA/PUFA i flawonoidy. Olej ze słodkich migdałów nawilża skórę, a spożywanie migdałów może wspierać prawidłowy poziom cholesterolu i glukozy. Migdał gorzki zawiera toksyczną amigdalinę i wymaga szczególnej ostrożności.
- surowce roślinne
Drzewo pistacjowe dostarcza luteiny, zeaksantyny, γ-tokoferolu, fitosteroli i polifenoli o udokumentowanym działaniu antyoksydacyjnym, lipidoregulującym i przeciwzapalnym. Badania kliniczne potwierdzają korzyści dla profilu cholesterolu, glikemii i ciśnienia krwi. Osoby uczulone na orzechy drzewne powinny unikać pistacji.
- surowce roślinne
Olej tamanu (Calophyllum inophyllum) to bogaty w neoflawonoidy, kwasy tłuszczowe i ksantony olej roślinny stosowany wyłącznie zewnętrznie. Wspiera gojenie ran, łagodzi stany zapalne skóry i wykazuje szerokie działanie przeciwdrobnoustrojowe potwierdzone badaniami laboratoryjnymi.
- surowce roślinne
Ekstrakt z drzewa tara (Caesalpinia spinosa) zawiera galogarbniki, polifenole i galaktomannany. W badaniach laboratoryjnych wykazuje silne działanie antyoksydacyjne, a klinicznie – nawilżające i ochronne dla bariery skórnej. Kwas taninowy, główny składnik, ma status GRAS i jest dopuszczony jako dodatek do żywności.