Drzewo tara

Czym jest drzewo tara i skąd pochodzi?

Drzewo tara, znane naukowo jako Caesalpinia spinosa, rośnie dziko w andyjskich lasach Ameryki Południowej – głównie w Peru i Boliwii. Spotyka się je na skalistych i piaszczystych glebach, nawet na wysokościach do 3000 m n.p.m., w suchym i wymagającym klimacie. Roślina osiąga do 12 metrów wysokości i należy do rodziny strączkowych. Niegdyś nazywano ją „peruwiańskim chlebem świętojańskim” ze względu na podobieństwo do chleba świętojańskiego pozyskiwanego z drzewa chlebowca.

W tradycyjnej medycynie Peru tara była stosowana przy infekcjach dróg oddechowych, zapaleniu gardła, gorączce, bólach brzucha, infekcjach skórnych oraz jako środek przeciwpasożytniczy. Przypisywano jej te właściwości głównie ze względu na wysoką zawartość tanin – związków polifenolowych o działaniu ściągającym i przeciwbakteryjnym. Dziś składniki z tary są pozyskiwane przede wszystkim z owoców i nasion, a ich zastosowanie w kosmetyce i przemyśle spożywczym jest coraz szersze.

Co zawiera tara i jak to działa na skórę?

Główne składniki aktywne drzewa tara to taniny (garbniki) oraz galaktomannany – polisacharydy o wyjątkowych właściwościach hydrokoloidowych. Działają one na skórę na dwóch poziomach jednocześnie, co wyróżnia tarę spośród wielu innych surowców kosmetycznych.

• Galaktomannany o dużych cząsteczkach – tworzą na powierzchni naskórka cienki film ochronny, który ogranicza transepidermalną utratę wody (TEWL), czyli „uciekanie” wilgoci ze skóry. Efekt jest natychmiastowy – skóra staje się miększa i wygładzona już po pierwszym zastosowaniu.
• Mniejsze oligosacharydy galaktomannanowe – wnikają w głąb warstwy rogowej naskórka, akumulują się tam i zapewniają nawilżenie utrzymujące się przez wiele godzin, a nawet dni.
• Taniny – neutralizują wolne rodniki, chelatują reaktywne atomy metali i hamują reaktywne formy tlenu. W badaniach na ludzkich fibroblastach wykazano, że ekstrakt z tary obniża poziom reaktywnych form tlenu o ok. 50%, co przekłada się na realną ochronę komórek skóry przed stresem oksydacyjnym.

Ekstrakt z owoców tary zawiera ponadto flawonoidy i polifenole, które wykazują działanie przeciwzapalne, łagodzące podrażnienia i wspierające regenerację. Co ciekawe, badania in vitro wykazały, że wyciąg z tary może stymulować fibroblasty skóry do produkcji kolagenu – kolagenu I o 242% i kolagenu III o 186% w porównaniu z kontrolą. W praktyce oznacza to potencjalne działanie ujędrniające i przeciwzmarszczkowe.

Dla kogo są preparaty z tarą?

Składniki z drzewa tara sprawdzają się w pielęgnacji bardzo różnych typów skóry. To jeden z powodów, dla których coraz częściej trafiają do dermokosmetyków aptecznych.

• Skóra sucha i odwodniona – dwupoziomowe nawilżanie przynosi szybką ulgę i długotrwały efekt.
• Skóra dojrzała – stymulacja kolagenu i ochrona przed fotostarzeniem wspierają wygląd skóry po 40. roku życia.
• Skóra tłusta i trądzikowa – regulacja sebum i działanie przeciwbakteryjne tanin pomagają kontrolować przetłuszczanie i stany zapalne.
• Skóra z AZS (atopowe zapalenie skóry) lub egzemą – właściwości immunomodulujące i wzmacnianie bariery hydrolipidowej redukują suchość i swędzenie.
• Skóra wrażliwa i podrażniona – działanie łagodzące i ściągające tanin zmniejsza zaczerwienienie i przyspiesza gojenie drobnych uszkodzeń.

Wyciąg z tary jest też stosowany w produktach do pielęgnacji włosów – nawilża łuski, zapobiega puszeniu się i wzmacnia strukturę włosa.

Guma tara – naturalny zagęstnik w kosmetyce i żywności

Jedną z ważnych form pochodnych drzewa tara jest guma tara (INCI: Caesalpinia Spinosa Gum) – biały, bezwonny proszek pozyskiwany ze zmielenia endospermy nasion. Jest to niejonowy, rozgałęziony polisacharyd, który bardzo łatwo się uwadnia i tworzy lepki, żelopodobny roztwór.

W kosmetyce guma tara pełni rolę naturalnego zagęstnika, stabilizatora emulsji i emolientu (składnika zmiękczającego). Tworzy na skórze cienki film, który ogranicza utratę wody i nadaje preparatom przyjemną, lekką teksturę. Jest stabilna w szerokim zakresie pH (3–10), odporna na elektrolity i wysokie temperatury, a jej dozowanie w formulacjach kosmetycznych wynosi zwykle 0,1–2%.

W przemyśle spożywczym guma tara funkcjonuje jako dodatek E417, dopuszczony do stosowania w Unii Europejskiej. Działa jako zagęstnik i stabilizator w zupach, sosach, lodach, deserach mlecznych, pieczywie bezglutenowym czy napojach roślinnych. Ma neutralny smak i zapach, więc nie zmienia walorów sensorycznych potraw. Jako błonnik rozpuszczalny może wspomagać pracę jelit, spowalniać wchłanianie cukrów i przyczyniać się do dłuższego uczucia sytości.

W jakich produktach aptecznych znajdziesz składniki z tary?

Składniki pochodne drzewa tara trafiają do wielu kategorii preparatów dostępnych w aptekach i drogeriach aptecznych. Wyciąg z owoców i frakcja taninowa są stosowane przede wszystkim jako składniki aktywne, natomiast guma tara pełni funkcję pomocniczą.

• Kremy nawilżające i serum – szczególnie te przeznaczone do skóry suchej, dojrzałej lub wrażliwej.
• Preparaty przeciwzmarszczkowe i ujędrniające – ze względu na stymulację kolagenu i ochronę przed fotostarzeniem.
• Produkty do skóry trądzikowej – regulacja sebum i działanie przeciwbakteryjne tanin.
• Dermokosmetyki dla skóry z AZS – wsparcie bariery skórnej i działanie łagodzące.
• Odżywki i maski do włosów – nawilżanie, regulacja sebum na skórze głowy, zapobieganie puszeniu.
• Maści i żele apteczne – guma tara jako naturalny stabilizator zapewniający równomierne rozprowadzanie substancji czynnych.

Stężenie składników aktywnych z tary w preparatach kosmetycznych wynosi zazwyczaj 0,5–5%. Dla efektu nawilżającego wystarczy ok. 1–3%, natomiast wyższe stężenia stosuje się w preparatach o wyraźniejszym działaniu pielęgnacyjnym.

Podsumowanie – co warto wiedzieć o drzewie tara?

Drzewo tara to wszechstronny surowiec roślinny, który w zależności od formy może pełnić rolę składnika aktywnego lub pomocniczego. Wyciąg z owoców tary działa nawilżająco, antyoksydacyjnie, przeciwzapalnie i wspiera produkcję kolagenu – co czyni go wartościowym składnikiem dermokosmetyków dla różnych typów skóry. Guma tara z kolei to naturalny, bezpieczny zagęstnik zarówno w kosmetyce, jak i w żywności. Jeśli masz skórę wrażliwą lub alergię na rośliny strączkowe, przed pierwszym użyciem warto przetestować preparat na małym obszarze. Regularne stosowanie produktów z tarą może poprawiać nawilżenie, elastyczność i ogólny wygląd skóry, a w diecie – wspierać trawienie i uczucie sytości.