Hydrochlorothiazidum Polpharma

Hydrochlorothiazidum Polpharma to lek moczopędny dostępny w postaci tabletek zawierających 12,5 mg substancji czynnej – hydrochlorotiazydu. Należy do grupy leków zwanych tiazydami, które pomagają organizmowi pozbyć się nadmiaru wody i soli. Tabletki są białe, okrągłe i obustronnie wypukłe. Każda tabletka zawiera również laktozę jednowodną (65,2 mg), co jest istotne dla osób z nietolerancją tego składnika.

Lek jest przepisywany w dwóch głównych sytuacjach zdrowotnych. Po pierwsze, pomaga w leczeniu obrzęków, czyli gromadzenia się płynu w organizmie, które może występować przy różnych schorzeniach. Dotyczy to obrzęków związanych z zastoinową niewydolnością serca (gdy serce nie pompuje krwi wystarczająco efektywnie), marskością wątroby (uszkodzeniem tkanki wątrobowej) oraz zaburzeniami czynności nerek, takimi jak zespół nerczycowy czy ostre kłębuszkowe zapalenie nerek.

Po drugie, hydrochlorotiazyd jest stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego, czyli zbyt wysokiego ciśnienia krwi. W tym przypadku lek zwykle podaje się razem z innymi lekami obniżającymi ciśnienie lub z lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas, aby uzyskać lepszy efekt terapeutyczny.

Hydrochlorotiazyd działa bezpośrednio w nerkach, a konkretnie w ich części zwanej kanalikach dystalnymi krętymi. Tam hamuje proces, w którym organizm wchłania z powrotem sód z moczu do krwi. Dzięki temu więcej sodu jest wydalane z moczem, a wraz z sodem wydalana jest też woda. To właśnie powoduje efekt moczopędny – zwiększa się ilość produkowanego moczu.

Warto wiedzieć, że wraz z sodem organizm traci również potas, co wymaga czasem uzupełnienia tego pierwiastka. Lek zmniejsza też wydalanie wapnia (co może być korzystne dla kości) i zwiększa wydalanie magnezu. Wpływa również na metabolizm kwasu moczowego, co u niektórych osób może prowadzić do jego podwyższonego poziomu we krwi.

W przypadku nadciśnienia tętniczego lek obniża ciśnienie krwi nie tylko przez zmniejszenie objętości płynów w organizmie, ale także przez bezpośrednie działanie na naczynia krwionośne, zmniejszając ich opór. Działanie to rozwija się stopniowo – pierwsze efekty można zauważyć po 3-4 dniach stosowania.

Dawkę leku lekarz ustala indywidualnie, dostosowując ją do ciężkości choroby i reakcji organizmu na leczenie. Zawsze stosuje się najmniejszą dawkę, która przynosi oczekiwany efekt terapeutyczny.

Leczenie obrzęków

Na początku leczenia zazwyczaj stosuje się od 25 mg do 75 mg na dobę, przyjmując całą dawkę jednorazowo lub dzieląc ją na dwie porcje w ciągu dnia. Po uzyskaniu poprawy lekarz stopniowo zmniejsza dawkę do tzw. dawki podtrzymującej, którą można przyjmować co drugą dobę. Maksymalna zalecana dawka dobowa to 100 mg.

Leczenie nadciśnienia tętniczego

Zazwyczaj rozpoczyna się od dawki 25 mg na dobę, przyjmowanej jednorazowo lub w dawkach podzielonych. U niektórych pacjentów wystarczający efekt przynosi już dawka 12,5 mg, szczególnie gdy lek jest stosowany razem z innym lekiem obniżającym ciśnienie. Nie należy przekraczać dawki 50 mg na dobę. Jeśli hydrochlorotiazyd przyjmowany jest jednocześnie z innymi lekami przeciwnadciśnieniowymi, może być konieczne zmniejszenie dawki jednego z nich, aby uniknąć nadmiernego obniżenia ciśnienia.

Osoby starsze

U pacjentów powyżej 65 roku życia dawkę dobiera się szczególnie ostrożnie, uwzględniając funkcjonowanie nerek i indywidualną reakcję na lek.

Ważne: Lek nie jest zalecany do stosowania u niemowląt i dzieci.

Istnieją sytuacje, w których stosowanie hydrochlorotiazydu jest zabronione. Należą do nich:

• Uczulenie na hydrochlorotiazyd, inne sulfonamidy (grupa leków chemicznie podobnych) lub którykolwiek inny składnik preparatu.
• Bezmocz, czyli całkowity brak wytwarzania moczu przez nerki.
• Ciężka niewydolność nerek lub wątroby, gdy te narządy nie działają prawidłowo.
• Choroba Addisona, czyli schorzenie, w którym nadnercza nie produkują wystarczającej ilości hormonów.
• Podwyższone stężenie wapnia we krwi.
• Jednoczesne stosowanie leków zawierających lit, ponieważ hydrochlorotiazyd zwiększa ich toksyczność.

Zaburzenia równowagi elektrolitowej

Hydrochlorotiazyd może zakłócać równowagę elektrolitów w organizmie, prowadząc do zmniejszenia stężenia sodu, potasu, chlorków i magnezu we krwi. Dlatego podczas leczenia konieczna jest dokładna kontrola, szczególnie u osób otrzymujących płyny dożylnie lub cierpiących na uporczywe wymioty. Objawy zaburzeń elektrolitowych mogą obejmować: suchość w ustach, pragnienie, osłabienie, senność, niepokój ruchowy, drgawki, dezorientację, bóle i skurcze mięśni, nużliwość mięśniową, niedociśnienie, zmniejszenie ilości moczu, przyspieszenie akcji serca, nudności i wymioty.

Niskie stężenie sodu we krwi

Szczególnie narażone na wystąpienie niskiego stężenia sodu są osoby starsze, kobiety o małej masie ciała, osoby stosujące dietę ubogą w sól oraz przyjmujące mało płynów. U pacjentów z zastoinową niewydolnością krążenia i chorobami wątroby może wystąpić hiponatremia, zwłaszcza podczas upałów. Takie osoby powinny ograniczyć przyjmowanie płynów do około 500 ml dziennie i rozważyć odstawienie leku.

Niskie stężenie potasu we krwi

U osób leczonych długotrwale oraz u pacjentów z marskością wątroby może wystąpić obniżenie poziomu potasu. Jest to szczególnie niebezpieczne dla osób przyjmujących glikozydy nasercowe (np. digoksynę), ponieważ hipokaliemia zwiększa wrażliwość serca na toksyczne działanie tych leków.

Ostrzeżenia dla różnych grup pacjentów

U niektórych osób, zwłaszcza z alergią lub astmą oskrzelową w przeszłości, mogą wystąpić objawy nadwrażliwości na lek. Hydrochlorotiazyd należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, ponieważ nawet niewielkie zaburzenia równowagi elektrolitowej mogą wywołać śpiączkę wątrobową.

Lek nie jest skuteczny, gdy klirens kreatyniny (wskaźnik funkcjonowania nerek) jest mniejszy niż 30 ml na minutę. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek może dojść do kumulacji leku w organizmie, co może przyspieszyć wystąpienie lub nasilić objawy mocznicowe – w takich przypadkach należy przerwać leczenie.

Inne istotne informacje

Hydrochlorotiazyd może podwyższać poziom kwasu moczowego we krwi i wywoływać doznę u osób do tego predysponowanych. Zmniejsza również tolerancję glukozy i może podwyższać poziom cholesterolu i trójglicerydów. U osób z utajoną cukrzycą w czasie leczenia może ujawnić się pełnoobjawowa cukrzyca. Lek może również wywoływać lub zaostrzać objawy układowego tocznia rumieniowatego.

Ryzyko raka skóry

Na podstawie badań naukowych stwierdzono związek między długotrwałym stosowaniem dużych dawek hydrochlorotiazydu a zwiększonym ryzykiem występowania niemelanomowych nowotworów skóry (raka podstawnokomórkowego i raka kolczystokomórkowego). Pacjenci przyjmujący lek przez długi czas powinni regularnie kontrolować skórę i zgłaszać lekarzowi wszelkie podejrzane zmiany.

Hydrochlorotiazyd może wchodzić w interakcje z wieloma innymi lekami, dlatego zawsze należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych preparatach.

Leki nasilające utratę potasu

Kortykosteroidy, kortykotropina i amfoterycyna B stosowane jednocześnie z hydrochlorotiazydem nasilają utratę potasu z organizmu.

Leki przeciwcukrzycowe

Hydrochlorotiazyd może zwiększać zapotrzebowanie na insulinę lub doustne leki przeciwcukrzycowe, dlatego może być konieczna zmiana ich dawki.

Leki wpływające na układ nerwowy

Stosowanie hydrochlorotiazydu z barbituranami, opioidami (silnymi lekami przeciwbólowymi) lub alkoholem nasila niedociśnienie ortostatyczne, czyli nagłe spadki ciśnienia przy zmianie pozycji ciała.

Glikozydy nasercowe

Hydrochlorotiazyd zwiększa pobudliwość komór serca u pacjentów przyjmujących glikozydy naparstnicy (np. digoksynę). Wywołana przez lek hipokaliemia dodatkowo zwiększa toksyczność tych leków.

Sole litu

Jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane, ponieważ hydrochlorotiazyd zmniejsza wydalanie litu i zwiększa jego stężenie we krwi, co prowadzi do zatrucia. Jeśli jednoczesne stosowanie jest absolutnie konieczne, należy zmniejszyć dawkę litu o 50% i regularnie kontrolować jego poziom we krwi.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne

NLPZ mogą zmniejszać efekt moczopędny, natriuretyczny (zwiększający wydalanie sodu) i przeciwnadciśnieniowy hydrochlorotiazydu. Zwiększają również ryzyko wystąpienia niewydolności nerek.

Inne leki przeciwnadciśnieniowe

Hydrochlorotiazyd nasila działanie wielu leków obniżających ciśnienie. Szczególnie podczas jednoczesnego stosowania z guanetydyną, metylodopą lub lekami blokującymi zwoje może wystąpić ciężkie niedociśnienie ortostatyczne.

Leki wiążące

Kolestyramina lub kolestypol mogą wiązać hydrochlorotiazyd w przewodzie pokarmowym i zmniejszać jego wchłanianie. Hydrochlorotiazyd należy przyjmować na 2 godziny przed zastosowaniem tych leków.

Leki zwiotczające mięśnie

Hydrochlorotiazyd nasila zwiotczające działanie tubokuraryny.

Stosowanie w ciąży

Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania hydrochlorotiazydu w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze, są ograniczone. Lek przenika przez łożysko. Stosowanie w drugim i trzecim trymestrze może pogorszyć przepływ krwi między łożyskiem a płodem oraz może powodować u dziecka żółtaczkę, zaburzenia równowagi elektrolitowej i zmniejszenie liczby płytek krwi.

Hydrochlorotiazyd nie powinien być stosowany w leczeniu obrzęków ciążowych, nadciśnienia ciążowego lub stanu przedrzucawkowego, ponieważ istnieje ryzyko zmniejszenia objętości krwi krążącej i pogorszenia przepływu krwi przez łożysko, bez korzystnego wpływu na przebieg choroby. Lek nie powinien być używany do leczenia zwykłego nadciśnienia u kobiet w ciąży, z wyjątkiem rzadkich sytuacji, gdy żadne inne leczenie nie może być zastosowane.

Karmienie piersią

Hydrochlorotiazyd w małych ilościach przenika do mleka matki. Stosowanie dużych dawek nasila wydalanie moczu i może hamować wytwarzanie mleka. Stosowanie leku w okresie karmienia piersią nie jest zalecane, a jeśli jest konieczne, powinny być stosowane najmniejsze możliwe dawki.

Lek może wywoływać działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak zawroty głowy i zaburzenia widzenia. Dlatego podczas stosowania hydrochlorotiazydu należy zachować ostrożność przy prowadzeniu pojazdów i obsłudze maszyn, szczególnie na początku leczenia lub po zmianie dawki.

Jak każdy lek, hydrochlorotiazyd może wywoływać działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. W razie wystąpienia działań niepożądanych, zwłaszcza umiarkowanych lub ciężkich, należy skontaktować się z lekarzem, który może zmniejszyć dawkę lub odstawić lek.

Nowotwory skóry

Na podstawie badań epidemiologicznych stwierdzono związek między długotrwałym stosowaniem hydrochlorotiazydu a występowaniem niemelanomowych nowotworów złośliwych skóry, takich jak rak podstawnokomórkowy i rak kolczystokomórkowy.

Zaburzenia krwi

Mogą wystąpić: leukopenia (zmniejszenie liczby białych krwinek), agranulocytoza (ciężki spadek liczby granulocytów), małopłytkowość (zmniejszenie liczby płytek krwi), niedokrwistość aplastyczna (zaburzenie produkcji komórek krwi) oraz niedokrwistość hemolityczna (rozpad czerwonych krwinek).

Reakcje alergiczne i skórne

Mogą obejmować: plamicę (drobne wybroczyny na skórze), nadwrażliwość na światło, wysypkę, pokrzywkę, guzkowe zapalenie okołotętnicze, złuszczające zapalenie skóry, gorączkę, reakcje anafilaktyczne oraz toksyczną martwicę naskórka.

Zaburzenia metaboliczne

Lek może powodować podwyższone stężenie cukru we krwi, obecność cukru w moczu, podwyższony poziom kwasu moczowego oraz zaburzenia równowagi elektrolitowej.

Objawy ze strony układu nerwowego

Mogą wystąpić: zawroty głowy, mrowienie i drętwienie, bóle głowy oraz niepokój ruchowy.

Zaburzenia widzenia

Lek może powodować widzenie w żółtym kolorze, niewyraźne widzenie (przemijające) oraz nadmierne nagromadzenie płynu między naczyniówką a twardówką oka.

Zaburzenia krążenia i oddychania

Może wystąpić niedociśnienie, również ortostatyczne (przy zmianie pozycji ciała). Bardzo rzadko może dojść do zespołu ostrej niewydolności oddechowej, zespołu zaburzeń oddechowych, w tym zapalenia płuc i obrzęku płuc.

Objawy ze strony przewodu pokarmowego

Mogą obejmować: brak łaknienia, podrażnienie błony śluzowej żołądka, nudności, wymioty, skurcze, biegunkę, zaparcie, zapalenie trzustki oraz zapalenie ślinianek.

Zaburzenia wątroby

Może wystąpić żółtaczka.

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Lek może powodować skurcze mięśni.

Zaburzenia nerek i układu moczowego

Mogą wystąpić zaburzenia czynności nerek oraz śródmiąższowe zapalenie nerek.

Zaburzenia układu rozrodczego

U mężczyzn może wystąpić impotencja.

Objawy ogólne

Lek może powodować osłabienie.

Ważne: Każde podejrzenie działania niepożądanego należy zgłosić lekarzowi lub farmaceucie. Można również zgłaszać działania niepożądane bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych.

Nie opisano przypadków zgonów po przedawkowaniu hydrochlorotiazydu. Najpoważniejsze objawy zatrucia to utrata wody i elektrolitów oraz przyspieszenie akcji serca, niedociśnienie, wstrząs, osłabienie, stany splątania, zawroty głowy, skurcze mięśni łydek, mrowienie i drętwienie, zmęczenie, utrata świadomości, nudności, wymioty, pragnienie, zwiększone lub zmniejszone wydalanie moczu, obniżone stężenie potasu i sodu we krwi, alkaloza oraz podwyższone stężenie azotu mocznikowego w surowicy krwi.

Co zrobić w przypadku przedawkowania?

Nie ma swoistej odtrutki. W razie zatrucia należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub pogotowiem ratunkowym. Można spowodować wymioty lub wykonać płukanie żołądka z dodatkiem węgla aktywnego. Leczenie jest objawowe i może obejmować podawanie tlenu lub wspomaganie oddychania. Pacjenta z niedociśnieniem lub we wstrząsie układa się w odpowiedniej pozycji (z nogami uniesionymi powyżej poziomu tułowia) i podaje płyny oraz elektrolity, zwłaszcza potas i sód. Pacjent powinien pozostawać pod ścisłą kontrolą medyczną do czasu ustąpienia zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej.

Lek należy przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci. Nie stosować po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu. Termin ważności wynosi 5 lat od daty produkcji. Przechowywać w oryginalnym opakowaniu w celu ochrony przed światłem i wilgocią.

Leków nie należy wyrzucać do kanalizacji ani domowych śmieci. Należy zapytać farmaceutę, jak usunąć leki, których się już nie używa. Takie postępowanie pomoże chronić środowisko naturalne.