Menopur

Menopur to specjalistyczny preparat hormonalny stosowany w leczeniu niepłodności zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Zawiera menotropinę, czyli oczyszczoną ludzką gonadotropinę menopauzalną, która łączy w sobie działanie dwóch kluczowych hormonów – FSH (hormonu folikulotropowego) oraz LH (hormonu luteinizującego). Każda fiolka produktu dostarcza 600 jednostek międzynarodowych (IU) FSH oraz 600 IU LH. Lek dostępny jest w postaci proszku wraz z rozpuszczalnikiem, które po połączeniu tworzą roztwór przeznaczony do wstrzykiwań.

Lek jest przeznaczony dla par zmagających się z problemem niepłodności w różnych sytuacjach klinicznych.

Zastosowanie u kobiet

Menopur pomaga kobietom w trzech głównych obszarach leczenia niepłodności. Po pierwsze, jest stosowany gdy brakuje owulacji, czyli procesu uwalniania dojrzałej komórki jajowej. Dotyczy to szczególnie pacjentek z zespołem policystycznych jajników, u których wcześniejsze leczenie cytrynianem klomifenu nie przyniosło oczekiwanych rezultatów.

Po drugie, lek odgrywa kluczową rolę w kontrolowanej hiperstymulacji jajników podczas procedur rozrodu wspomaganego. Oznacza to, że wspomaga rozwój wielu pęcherzyków jajnikowych w ramach takich technik jak zapłodnienie pozaustrojowe (IVF), przeniesienie zarodka, przeniesienie gamety do jajowodu czy śródcytoplazmatyczne wstrzyknięcie plemnika do komórki jajowej.

Po trzecie, Menopur jest skuteczny w stymulowaniu rozwoju pęcherzyków u kobiet z hipogonadyzmem hipogonadotropowym – stanem, w którym organizm nie wytwarza wystarczającej ilości hormonów płciowych.

Zastosowanie u mężczyzn

U mężczyzn Menopur stosuje się w leczeniu niepłodności związanej z niewydolnością gonad, czyli gruczołów płciowych. Lek podawany jest w skojarzeniu z hCG (ludzką gonadotropiną kosmówkową) w celu pobudzenia procesu tworzenia plemników, zwanego spermatogenezą.

Mechanizm działania leku opiera się na naturalnych procesach zachodzących w organizmie. Menotropina zawarta w preparacie łączy aktywność dwóch hormonów – FSH i LH – które wspólnie regulują funkcje rozrodcze.

U kobiet FSH jest głównym czynnikiem odpowiedzialnym za rekrutację i wzrost pęcherzyków jajnikowych we wczesnej fazie ich rozwoju. Z kolei LH pełni istotną rolę w produkcji hormonów płciowych w jajnikach oraz w końcowym dojrzewaniu pęcherzyka przed owulacją. Chociaż sam FSH może pobudzać wzrost pęcherzyków, to bez obecności LH rozwijają się one nieprawidłowo, a poziom estradiolu pozostaje niski, co może skutkować niewystarczającą dojrzałością pęcherzyków.

Działanie LH wzmacniające produkcję hormonów steroidowych sprawia, że podczas stosowania Menopuru w cyklach zapłodnienia pozaustrojowego poziomy estradiolu są wyższe niż przy stosowaniu samego FSH. Jest to szczególnie istotne podczas monitorowania odpowiedzi organizmu na leczenie.

U mężczyzn FSH powoduje dojrzewanie komórek Sertoliego, kanalików nasiennych oraz wspomaga rozwój plemników. Do prawidłowego działania FSH konieczne jest jednak wysokie stężenie androgenów w jądrach, które można osiągnąć dzięki wcześniejszemu podawaniu hCG.

Ważne: Leczenie Menopurem powinno odbywać się wyłącznie pod nadzorem lekarza doświadczonego w leczeniu zaburzeń płodności. Pierwsze wstrzyknięcie musi być wykonane pod bezpośrednim nadzorem lekarskim.

Sposób podawania

Lek podaje się w postaci wstrzyknięć podskórnych lub domięśniowych po uprzednim rozpuszczeniu proszku w dołączonym rozpuszczalniku. Przygotowany roztwór można przechowywać i wykorzystywać przez okres do 28 dni. Przed użyciem należy sprawdzić, czy roztwór jest przezroczysty i nie zawiera żadnych stałych cząstek.

Dawkowanie u kobiet

Każda kobieta reaguje na leczenie hormonalne w inny sposób, dlatego dawka musi być ustalana indywidualnie. Reakcja jajników na lek jest systematycznie kontrolowana za pomocą ultrasonografii, często w połączeniu z oznaczaniem poziomu estradiolu we krwi.

Brak owulacji

Leczenie rozpoczyna się w ciągu pierwszych 7 dni cyklu miesiączkowego. Początkowa dawka wynosi od 75 do 150 IU FSH i LH na dobę, którą utrzymuje się przez co najmniej tydzień. Następnie dawka jest dostosowywana w zależności od indywidualnej reakcji pacjentki. Zwiększenie dawki nie powinno być częstsze niż co 7 dni, a pojedyncza zmiana nie powinna przekraczać 75 IU. Maksymalna dawka dobowa to 225 IU FSH i LH.

Gdy osiągnięta zostanie optymalna stymulacja, następnego dnia po ostatnim wstrzyknięciu Menopuru podaje się jednorazowo od 5000 do 10000 IU hCG. Pacjentce zaleca się odbycie stosunku płciowego w dniu podania hCG oraz w następnym dniu, alternatywnie można przeprowadzić inseminację domaciczną.

Kontrolowana hiperstymulacja jajników (procedury ART)

W protokole z agonistą GnRH leczenie Menopurem rozpoczyna się około 2 tygodnie po rozpoczęciu leczenia agonistą. W protokole z antagonistą GnRH – w 2. lub 3. dniu cyklu miesiączkowego. Zalecana dawka początkowa wynosi od 150 do 225 IU FSH i LH na dobę przez co najmniej 5 pierwszych dni. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 450 IU. W większości przypadków leczenie nie trwa dłużej niż 20 dni.

Gdy odpowiednia liczba pęcherzyków osiągnie właściwą wielkość, podaje się jednorazowo do 10000 IU hCG w celu przygotowania do pobrania komórek jajowych. Pacjentka pozostaje pod ścisłą obserwacją przez co najmniej 2 tygodnie po podaniu hCG.

Dawkowanie u mężczyzn

Leczenie rozpoczyna się od podawania hCG 3 razy w tygodniu w dawce od 1000 do 3000 IU, aż do uzyskania prawidłowego poziomu testosteronu we krwi. Następnie podaje się domięśniowo Menopur w dawce od 75 do 150 IU FSH i LH 3 razy w tygodniu przez kilka miesięcy.

Lek nie może być stosowany w kilku sytuacjach, które dotyczą zarówno kobiet, jak i mężczyzn.

Przeciwwskazania ogólne

Menopuru nie wolno stosować, jeśli występuje uczulenie na substancję czynną lub którykolwiek składnik preparatu. Lek jest również przeciwwskazany w przypadku nowotworów przysadki mózgowej lub podwzgórza.

Przeciwwskazania u kobiet

Kobiety nie mogą stosować leku podczas ciąży i karmienia piersią. Przeciwwskazaniem są także torbiele jajników lub powiększone jajniki, które nie są spowodowane zespołem policystycznych jajników, krwawienia z dróg rodnych o nieznanej przyczynie oraz nowotwory macicy, jajników lub piersi.

Menopur nie przyniesie korzyści i nie powinien być stosowany w przypadku pierwotnej niewydolności jajników, wad rozwojowych narządów płciowych uniemożliwiających rozwój ciąży oraz włókniakomięśniaków macicy uniemożliwiających rozwój ciąży.

Przeciwwskazania u mężczyzn

U mężczyzn lek jest przeciwwskazany w przypadku raka gruczołu krokowego oraz nowotworów jąder.

Menopur to silnie działający preparat hormonalny, który wymaga szczególnej uwagi i regularnego monitorowania podczas leczenia.

Zespół hiperstymulacji jajników (OHSS)

Jest to najpoważniejszy potencjalny efekt uboczny leczenia, który różni się od zwykłego powiększenia jajników. OHSS to stan o różnym stopniu nasilenia, charakteryzujący się wyraźnym powiększeniem jajników, wysokim poziomem hormonów płciowych we krwi oraz zwiększoną przepuszczalnością naczyń krwionośnych. Może to prowadzić do gromadzenia się płynu w jamie brzusznej, klatce piersiowej, a rzadko także wokół serca.

W ciężkich przypadkach mogą wystąpić: silny ból brzucha, rozdęcie brzucha, znaczne powiększenie jajników, zwiększenie masy ciała, duszność, zmniejszona ilość oddawanego moczu oraz objawy żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty i biegunka. Badania mogą ujawnić zagęszczenie krwi, zaburzenia równowagi elektrolitowej, obecność płynu w jamie brzusznej i klatce piersiowej, a także problemy z oddychaniem i zaburzenia zakrzepowo-zatorowe.

Ryzyko wystąpienia OHSS można znacznie zmniejszyć, jeśli nie podaje się hCG do wywołania owulacji. Dlatego w przypadku zbyt silnej reakcji jajników na leczenie, odstępuje się od podania hCG, a pacjentka powinna przez co najmniej 4 dni powstrzymać się od stosunków płciowych lub zastosować mechaniczną metodę antykoncepcji. OHSS może się szybko nasilać i dlatego pacjentki powinny pozostawać pod obserwacją przez co najmniej 2 tygodnie po podaniu hCG.

Ciąża mnoga

Podczas stymulacji owulacji gonadotropinami częstość występowania ciąż mnogich wzrasta w porównaniu z naturalnym zapłodnieniem. Większość z nich stanowią ciąże bliźniacze. Ciąża mnoga, szczególnie z dużą liczbą płodów, zwiększa ryzyko powikłań położniczych i okołoporodowych. Przed rozpoczęciem leczenia pacjentkę należy poinformować o tym ryzyku.

Utrata ciąży i ciąża pozamaciczna

Częstość utraty ciąży wskutek niedonoszenia lub poronienia jest większa u pacjentek poddawanych stymulacji niż w normalnej populacji. Kobiety z chorobą jajowodów w wywiadzie narażone są także na zwiększone ryzyko ciąży pozamacicznej – po zapłodnieniu pozaustrojowym wynosi ono od 2% do 5%, w porównaniu z 1% do 1,5% w ogólnej populacji.

Zdarzenia zakrzepowo-zatorowe

U kobiet z czynnikami ryzyka zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, ujawnionymi w wywiadzie rodzinnym, znaczną otyłością (wskaźnik masy ciała powyżej 30) lub trombofilią, ryzyko wystąpienia zakrzepów w żyłach lub tętnicach może być większe podczas lub po zakończeniu leczenia. Należy pamiętać, że sama ciąża również zwiększa ryzyko takich zdarzeń.

Jak każdy lek, Menopur może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych, występujących u maksymalnie 5% pacjentek, należą:

• Zespół hiperstymulacji jajników (OHSS).
• Ból brzucha i rozdęcie brzucha.
• Ból głowy.
• Ból w miejscu podania wstrzyknięcia.

Inne działania niepożądane

Mogą także wystąpić:

• Reakcje nadwrażliwości.
• Zawroty głowy.
• Zaburzenia widzenia.
• Uderzenia gorąca.
• Nudności, wymioty, dolegliwości brzuszne, biegunka.
• Trądzik, wysypka, świąd, pokrzywka.
• Ból mięśniowo-kostny.
• Ból miednicy, torbiel jajnika, dolegliwości piersi.
• Uczucie zmęczenia, gorączka, złe samopoczucie.
• Zwiększenie masy ciała.

Rzadkie, ale poważne działania niepożądane

W rzadkich przypadkach mogą wystąpić zaburzenia zakrzepowo-zatorowe oraz skręt jajnika.

Ważne: Jeśli wystąpi którykolwiek z objawów działań niepożądanych, w tym objawy niewymienione w tym opisie, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie.

Nie przeprowadzono szczegółowych badań dotyczących interakcji Menopuru z innymi lekami u ludzi. Jednak na podstawie dostępnej wiedzy można przewidzieć pewne interakcje.

Jednoczesne stosowanie Menopuru i cytrynianu klomifenu może nasilać reakcję jajników na leczenie. Jeśli do desensybilizacji przysadki mózgowej stosuje się agonistę GnRH, może być konieczne zastosowanie większej dawki Menopuru w celu uzyskania odpowiedniej reakcji jajników.

Menopur można bezpiecznie podawać w tym samym wstrzyknięciu z urofollitropiną (FSH) firmy Ferring – Bravelle. Badania wykazały, że wspólne podawanie tych produktów nie zmienia w istotny sposób oczekiwanej aktywności biologicznej.

Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci.

Nieotwarte opakowanie należy przechowywać w lodówce w temperaturze od 2°C do 8°C. Nie wolno zamrażać preparatu. Lek powinien być przechowywany w oryginalnym opakowaniu w celu ochrony przed światłem.

Po rozpuszczeniu proszku w rozpuszczalniku, przygotowany roztwór można przechowywać przez 28 dni w temperaturze poniżej 25°C. Nie należy go zamrażać.

Okres ważności zarówno proszku, jak i rozpuszczalnika wynosi 3 lata.

Nie należy stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu. Termin ważności oznacza ostatni dzień podanego miesiąca.

W opakowaniu Menopuru znajdują się wszystkie elementy niezbędne do przygotowania i podania leku:

• 1 fiolka z proszkiem zawierającym 600 IU FSH i 600 IU LH.
• 1 ampułkostrzykawka z rozpuszczalnikiem do przygotowania roztworu.
• 1 igła do rekonstytucji, czyli rozpuszczenia proszku.
• 9 strzykawek jednorazowego użycia z zamocowanymi igłami, wyskalowanych w jednostkach FSH i LH, służących do podawania przygotowanego roztworu.

Proszek należy rozpuszczać wyłącznie w rozpuszczalniku dostarczanym w opakowaniu. Proces przygotowania jest prosty, ale wymaga dokładności:

• Założyć igłę do rekonstytucji na ampułkostrzykawkę z rozpuszczalnikiem.
• Wstrzyknąć całą objętość rozpuszczalnika do fiolki z proszkiem.
• Proszek powinien się szybko rozpuścić, tworząc przezroczysty roztwór. Jeśli to konieczne, można delikatnie kołysać fiolką, unikając jednak energicznego potrząsania.
• Strzykawką do wstrzykiwań pobrać z fiolki ilość roztworu zgodną z przepisaną dawką.
• Natychmiast podać dawkę.

Ważne: Nie należy podawać roztworu, jeśli zawiera stałe cząstki lub nie jest przezroczysty. Fiolka z przygotowanym roztworem powinna być przeznaczona wyłącznie do użytku indywidualnego danej pacjentki. Strzykawki do wstrzykiwań są wyskalowane w jednostkach FSH i LH od 37,5 IU do 600 IU. 1 ml przygotowanego roztworu zawiera 600 IU FSH i LH.

Wszelkie niewykorzystane resztki produktu leczniczego lub jego odpady należy usunąć zgodnie z lokalnymi przepisami. Zużyte strzykawki i igły należy wyrzucać do specjalnych pojemników przeznaczonych do utylizacji ostrych przedmiotów medycznych.