Atarax

Atarax to lek dostępny wyłącznie na receptę, który zawiera substancję czynną – chlorowodorek hydroksyzyny. Preparat występuje w postaci przejrzystego, bezbarwnego syropu o stężeniu 2 mg hydroksyzyny w każdym mililitrze (10 mg w 5 ml). Hydroksyzyna należy do grupy leków psycholeptycznych o działaniu anksjolitycznym, co oznacza, że pomaga łagodzić objawy lęku i niepokoju.

Lek Atarax jest przepisywany w trzech głównych sytuacjach klinicznych:

• Objawowe leczenie lęku u dorosłych – preparat pomaga zmniejszyć uczucie niepokoju, napięcia i innych objawów związanych ze stanem lękowym.
• Objawowe leczenie świądu – Atarax skutecznie łagodzi dokuczliwy świąd skóry występujący w różnych schorzeniach dermatologicznych, takich jak pokrzywka, wyprysk czy zapalenie skóry.
• Premedykacja przed zabiegami chirurgicznymi – lek może być stosowany w celu uspokojenia pacjenta przed planowanym zabiegiem operacyjnym.

Hydroksyzyna, substancja czynna preparatu Atarax, działa na kilka sposobów. Przede wszystkim wpływa na ośrodkowy układ nerwowy, hamując aktywność niektórych obszarów podkorowych mózgu, co prowadzi do działania uspokajającego i zmniejszającego lęk. Ważne jest, że lek nie hamuje bezpośrednio czynności kory mózgowej.

Dodatkowo hydroksyzyna wykazuje działanie przeciwhistaminowe, co oznacza, że blokuje receptory histaminowe typu H1. Dzięki temu skutecznie zmniejsza świąd i inne objawy alergiczne. Badania wykazały, że po podaniu hydroksyzyny następuje wyraźne zmniejszenie odczynu skórnego (bąbel i rumień) po kontakcie z histaminą lub alergenami.

Preparat wykazuje również działanie rozszerzające oskrzela, przeciwwymiotne oraz łagodne działanie przeciwbólowe i spazmolityczne. Wszystkie te właściwości sprawiają, że Atarax jest lekiem o szerokim zastosowaniu w medycynie.

Atarax należy przyjmować doustnie, zgodnie z zaleceniami lekarza. Dawkowanie zależy od wskazania, wieku pacjenta oraz masy ciała. Bardzo ważne jest, aby stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas.

Dawkowanie u dorosłych

W leczeniu lęku: Standardowa dawka to 50 mg na dobę, podzielona na 2-3 mniejsze dawki. W ciężkich przypadkach lekarz może zwiększyć dawkę do maksymalnie 100 mg na dobę.

W leczeniu świądu: Leczenie rozpoczyna się od 25 mg przed snem. W razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 25 mg podawanych 3-4 razy dziennie.

Przed zabiegiem chirurgicznym: Podaje się 50 mg w dwóch dawkach lub 100 mg jednorazowo.

Dawkowanie u dzieci

U dzieci od 12. miesiąca życia w leczeniu świądu stosuje się dawkę od 1 mg do 2 mg na kilogram masy ciała dziennie, podzieloną na mniejsze dawki. Przed zabiegiem chirurgicznym podaje się 0,6 mg na kilogram masy ciała jednorazowo. Maksymalna dawka dobowa u dzieci o masie ciała do 40 kg to 2 mg na kilogram masy ciała, a u dzieci o masie powyżej 40 kg – 100 mg.

Szczególne grupy pacjentów

Osoby starsze: Stosowanie hydroksyzyny u osób w podeszłym wieku nie jest zalecane. Jeśli lekarz zdecyduje o leczeniu, należy rozpocząć od połowy standardowej dawki. Maksymalna dawka dobowa dla osób starszych to 50 mg.

Pacjenci z chorobami wątroby: Należy zmniejszyć dawkę dobową o jedną trzecią (33%).

Pacjenci z chorobami nerek: W przypadku umiarkowanej niewydolności nerek dawkę zmniejsza się o połowę, a przy ciężkiej niewydolności – o trzy czwarte.

Atarax jest przeciwwskazany w następujących sytuacjach:

• Uczulenie na hydroksyzynę, cetyryzynę (główny metabolit hydroksyzyny), inne pochodne piperazyny, aminofilinę, etylenodiaminę lub którykolwiek inny składnik leku.
• Choroba zwana porfirią (rzadkie zaburzenie metaboliczne).
• Stwierdzone wydłużenie odstępu QT w badaniu EKG serca (może zwiększać ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca).
• Obecność czynników ryzyka wydłużenia odstępu QT, takich jak choroby serca, zaburzenia elektrolitowe (niski poziom potasu lub magnezu), nagła śmierć sercowa w rodzinie, bardzo wolne bicie serca.
• Jednoczesne stosowanie leków, które wydłużają odstęp QT lub wywołują zaburzenia rytmu serca.
• Ciąża i karmienie piersią.

Przed rozpoczęciem leczenia Ataraxem należy poinformować lekarza o wszystkich chorobach i przyjmowanych lekach. Szczególną ostrożność należy zachować w następujących przypadkach:

Zaburzenia rytmu serca

Hydroksyzyna może wydłużać odstęp QT w elektrokardiogramie, co zwiększa ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca, w tym typu torsade de pointes. Jeśli wystąpią objawy takie jak kołatanie serca, zawroty głowy, omdlenia lub duszność, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem i przerwać przyjmowanie leku.

Drgawki i padaczka

U osób ze skłonnością do drgawek lek należy stosować ostrożnie. U dzieci, szczególnie małych, ryzyko wystąpienia drgawek jest większe niż u dorosłych.

Inne schorzenia wymagające ostrożności

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z:

• Jaskrą (podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe).
• Problemami z oddawaniem moczu.
• Osłabioną perystaltyką jelit.
• Nużliwością mięśni.
• Otępieniem.

Alkohol i inne leki uspokajające

Należy bezwzględnie unikać spożywania alkoholu podczas leczenia Ataraxem, ponieważ alkohol nasila działanie leku i może prowadzić do nadmiernej senności oraz innych niebezpiecznych objawów.

Atarax może wchodzić w interakcje z wieloma innymi lekami. Należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych preparatach, w tym dostępnych bez recepty.

Leki, których nie wolno łączyć z Ataraxem

Nie można jednocześnie stosować Ataraxu z lekami, które wydłużają odstęp QT lub wywołują zaburzenia rytmu serca. Należą do nich niektóre leki przeciwarytmiczne, przeciwpsychotyczne, przeciwdepresyjne, przeciwmalaryczne, antybiotyki, leki przeciwgrzybicze oraz metadon.

Leki wymagające ostrożności

Ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu z lekami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (np. leki uspokajające, nasenne, przeciwbólowe opioidy) oraz z lekami o działaniu przeciwcholinergicznym. Może być konieczne dostosowanie dawek.

Inne ważne interakcje

• Cymetydyna (lek stosowany w chorobach żołądka) zwiększa stężenie hydroksyzyny we krwi.
• Hydroksyzyna osłabia działanie betahistyny, inhibitorów cholinoesterazy oraz adrenaliny.
• Należy unikać jednoczesnego stosowania z inhibitorami MAO (leki przeciwdepresyjne).

Atarax jest całkowicie przeciwwskazany w ciąży i podczas karmienia piersią.

Hydroksyzyna przenika przez łożysko i osiąga wyższe stężenie w organizmie płodu niż u matki. U noworodków, których matki przyjmowały lek w późnej ciąży lub podczas porodu, obserwowano poważne objawy, takie jak osłabienie napięcia mięśniowego, zaburzenia ruchowe, depresję ośrodkowego układu nerwowego, niedotlenienie lub zatrzymanie moczu.

Główny metabolit hydroksyzyny – cetyryzyna – przenika do mleka matki. Obserwowano ciężkie działania niepożądane u niemowląt karmionych przez matki przyjmujące hydroksyzynę. Jeśli leczenie jest konieczne, karmienie piersią należy przerwać.

Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia Ataraxem.

Jak każdy lek, Atarax może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Większość działań niepożądanych jest związana z wpływem na ośrodkowy układ nerwowy lub z działaniem przeciwcholinergicznym leku.

Bardzo częste działania niepożądane (u więcej niż 1 na 10 osób)

• Senność – może wystąpić u około 14% pacjentów, szczególnie na początku leczenia.

Częste działania niepożądane (u 1 do 10 osób na 100)

• Ból głowy.
• Suchość w jamie ustnej.
• Zmęczenie.
• Uczucie uspokojenia (sedacja).

Inne działania niepożądane

Rzadziej mogą wystąpić:

• Zawroty głowy, bezsenność, drżenie.
• Pobudzenie, splątanie, dezorientacja, omamy.
• Drgawki.
• Zaburzenia widzenia.
• Przyspieszenie akcji serca (tachykardia), obniżenie ciśnienia krwi.
• Nudności, zaparcia, wymioty.
• Zatrzymanie moczu.
• Reakcje alergiczne skórne, takie jak świąd, wysypka, pokrzywka.

Poważne działania niepożądane

Bardzo rzadko mogą wystąpić poważne reakcje, takie jak:

• Wstrząs anafilaktyczny (ciężka reakcja alergiczna).
• Groźne zaburzenia rytmu serca (torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT).
• Ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka).
• Zapalenie wątroby.

Jeśli zauważysz jakiekolwiek niepokojące objawy, szczególnie związane z sercem (kołatanie serca, omdlenia, duszność) lub ciężkie reakcje skórne, natychmiast skontaktuj się z lekarzem.

Przedawkowanie Ataraxu może być bardzo niebezpieczne. Objawy przedawkowania obejmują nudności, wymioty, przyspieszenie akcji serca, gorączkę, nadmierną senność, zaburzenia źrenic, drżenie, splątanie, omamy, a w ciężkich przypadkach – zaburzenia świadomości, depresję oddechową, drgawki, obniżenie ciśnienia krwi, zaburzenia rytmu serca, śpiączkę i zapaść krążeniowo-oddechową.

W przypadku podejrzenia przedawkowania należy natychmiast wezwać pomoc medyczną lub udać się do najbliższego szpitala. Nie wolno wywoływać wymiotów, ponieważ istnieje ryzyko zachłyśnięcia. Leczenie przedawkowania jest objawowe i wspierające – nie istnieje swoista odtrutka.

Atarax może powodować senność, zawroty głowy, zmęczenie i zaburzenia widzenia, co może znacząco wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Efekt ten jest szczególnie nasilony w dużych dawkach oraz przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu lub innych leków uspokajających.

Należy bezwzględnie unikać prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn do czasu, gdy pacjent pozna swoją indywidualną reakcję na lek i upewni się, że może bezpiecznie wykonywać te czynności.

Substancją czynną preparatu Atarax jest chlorowodorek hydroksyzyny w stężeniu 2 mg w 1 ml syropu (10 mg w 5 ml). Lek występuje w postaci przejrzystego, bezbarwnego syropu.

Substancje pomocnicze

Syrop zawiera również następujące substancje pomocnicze:

• Etanol (alkohol) – w niewielkiej ilości (0,1%).
• Benzoesan sodu.
• Sacharoza – 0,75 g w 1 ml syropu.
• Mentol.
• Aromat orzechowy.
• Woda oczyszczona.

Ważne informacje o składnikach

Sacharoza: Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, złym wchłanianiem glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować tego leku. Osoby z cukrzycą powinny uwzględnić zawartość sacharozy przy stosowaniu większych dawek. Sacharoza jest szkodliwa dla zębów.

Etanol: Syrop zawiera niewielką ilość alkoholu. Po przyjęciu dawki 100 ml syropu ilość alkoholu odpowiada około 2 ml piwa lub 1 ml wina. Należy to wziąć pod uwagę u pacjentów z chorobą alkoholową, u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, dzieci oraz osób z chorobami wątroby lub padaczką.

Atarax należy przechowywać w temperaturze poniżej 25°C, w oryginalnym opakowaniu, w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci. Nie stosować leku po upływie terminu ważności podanego na opakowaniu. Termin ważności wynosi 2 lata od daty produkcji.

Atarax syrop dostępny jest w butelkach ze szkła oranżowego zawierających 200 ml leku. Butelka zamykana jest plastikową zakrętką z zabezpieczeniem przed otwarciem przez dzieci. W opakowaniu znajduje się również skalowana strzykawka dozująca (z podziałką co 0,25 ml) ułatwiająca precyzyjne odmierzanie dawki, szczególnie u dzieci.

Po doustnym przyjęciu hydroksyzyna jest szybko wchłaniana z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie we krwi osiągane jest po około dwóch godzinach. Działanie przeciwhistaminowe rozpoczyna się po około godzinie od przyjęcia leku, natomiast działanie uspokajające – po 5-10 minutach w przypadku syropu.

Lek jest szeroko rozprowadzany w organizmie i osiąga większe stężenia w tkankach niż we krwi. Hydroksyzyna przenika do skóry, mózgu oraz przez łożysko do organizmu płodu.

Hydroksyzyna jest intensywnie metabolizowana w wątrobie. Głównym metabolitem jest cetyryzyna (stanowi 45% dawki), która również wykazuje działanie przeciwhistaminowe. Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi około 14 godzin, co oznacza, że po tym czasie połowa dawki zostaje wydalona z organizmu. Lek jest wydalany głównie z moczem.

Atarax to skuteczny lek na receptę stosowany w leczeniu lęku, świądu oraz jako premedykacja przed zabiegami. Zawiera hydroksyzynę, która działa uspokajająco i przeciwhistaminowo. Lek należy stosować zgodnie z zaleceniami lekarza, w najmniejszej skutecznej dawce przez jak najkrótszy czas. Ważne jest, aby poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach oraz chorobach, szczególnie dotyczących serca, wątroby i nerek. Atarax jest przeciwwskazany w ciąży i podczas karmienia piersią oraz u osób z wydłużonym odstępem QT. Podczas leczenia należy unikać alkoholu i prowadzenia pojazdów.