Aranesp

Aranesp to nowoczesny preparat zawierający darbepoetynę alfa – substancję czynną, która działa podobnie jak naturalny hormon wytwarzany przez nerki, zwany erytropoetyną. Lek dostępny jest w postaci roztworu do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce o stężeniu 30 µg w 0,3 ml. Preparat stosuje się w leczeniu objawowej niedokrwistości (anemii), która objawia się przewlekłym zmęczeniem, osłabieniem organizmu i dusznościami.

Niedokrwistość występuje wtedy, gdy we krwi znajduje się zbyt mała liczba czerwonych krwinek, które są odpowiedzialne za transport tlenu do tkanek. Aranesp pomaga organizmowi zwiększyć produkcję tych krwinek w szpiku kostnym, dzięki czemu pacjent odczuwa poprawę samopoczucia i zmniejszenie objawów choroby.

Lek Aranesp jest przepisywany w dwóch głównych sytuacjach klinicznych:

Przewlekła niewydolność nerek

Preparat jest stosowany u dorosłych pacjentów oraz dzieci powyżej pierwszego roku życia z przewlekłą niewydolnością nerek. Gdy nerki nie działają prawidłowo, nie produkują wystarczającej ilości naturalnej erytropoetyny, co prowadzi do niedokrwistości. Aranesp zastępuje ten brakujący hormon i stymuluje szpik kostny do wytwarzania większej liczby czerwonych krwinek. Warto wiedzieć, że pierwsze efekty leczenia zazwyczaj stają się odczuwalne po około czterech tygodniach regularnego stosowania leku.

Niedokrwistość podczas chemioterapii

U dorosłych pacjentów leczonych chemioterapią z powodu choroby nowotworowej (z wyjątkiem nowotworów pochodzących ze szpiku kostnego) Aranesp pomaga w walce z niedokrwistością wywołaną przez leczenie onkologiczne. Chemioterapia często powoduje wstrzymanie produkcji wystarczającej liczby komórek krwi w szpiku, co prowadzi do anemii, szczególnie gdy stosowane są duże dawki leków przeciwnowotworowych. Leczenie Aranespem kończy się zazwyczaj około cztery tygodnie po zakończeniu chemioterapii.

Darbepoetyna alfa, substancja czynna preparatu Aranesp, została wytworzona za pomocą zaawansowanych metod inżynierii genetycznej z komórek jajników chomika chińskiego. Jest to białko bardzo podobne do naturalnej erytropoetyny, ale z ważną różnicą – posiada pięć łańcuchów węglowodanowych zamiast trzech, jakie ma hormon naturalny. Ta modyfikacja sprawia, że lek działa dłużej w organizmie.

Mechanizm działania leku polega na stymulowaniu komórek macierzystych w szpiku kostnym do przekształcania się w czerwone krwinki. Darbepoetyna alfa łączy się z receptorami dla erytropoetyny na powierzchni tych komórek i uruchamia proces ich dojrzewania. Dzięki zwiększonej zawartości węglowodanów, stężenie leku we krwi utrzymuje się powyżej poziomu skutecznego przez dłuższy czas niż w przypadku tradycyjnej erytropoetyny, co pozwala na rzadsze podawanie preparatu – raz w tygodniu, raz na dwa tygodnie, a nawet raz w miesiącu.

Aranesp można podawać na dwa sposoby: podskórnie (pod skórę) lub dożylnie (do żyły). U pacjentów, którzy nie są leczeni hemodializą, zaleca się podawanie podskórne, ponieważ pozwala to uniknąć częstego nakłuwania żył.

Dawkowanie u dorosłych z przewlekłą niewydolnością nerek

Lekarz zazwyczaj rozpoczyna leczenie od dawki 0,45 µg na kilogram masy ciała raz w tygodniu. U pacjentów niedializowanych można stosować 0,75 µg/kg mc. raz na dwa tygodnie lub 1,5 µg/kg mc. raz w miesiącu podskórnie. Celem leczenia jest osiągnięcie i utrzymanie stężenia hemoglobiny w zakresie 10-12 g/dl. Lekarz regularnie kontroluje poziom hemoglobiny we krwi (co jeden do dwóch tygodni) i w razie potrzeby dostosowuje dawkę.

Dawkowanie u dzieci

U dzieci w wieku powyżej jednego roku z przewlekłą niewydolnością nerek stosuje się podobne zasady dawkowania jak u dorosłych. Dawka początkowa wynosi 0,45 µg/kg mc. raz w tygodniu, a u dzieci niedializowanych można podawać 0,75 µg/kg mc. raz na dwa tygodnie.

Dawkowanie w chemioterapii

U dorosłych pacjentów otrzymujących chemioterapię stosuje się dawkę 6,75 µg/kg mc. raz na trzy tygodnie lub 2,25 µg/kg mc. raz w tygodniu podskórnie. Lekarz monitoruje odpowiedź organizmu na leczenie i w razie potrzeby modyfikuje dawkę.

Samodzielne wstrzykiwanie

Lekarz może zadecydować, że pacjent może samodzielnie wstrzykiwać lek w domu. W takim przypadku pacjent musi przejść odpowiednie przeszkolenie prowadzone przez lekarza, pielęgniarkę lub farmaceutę. Nigdy nie należy próbować samodzielnie wstrzykiwać leku bez wcześniejszego instruktażu. Ważne jest również, aby nigdy nie podawać leku bezpośrednio do żyły we własnym zakresie.

Preparatu nie można stosować w następujących sytuacjach:

• Nadwrażliwość na darbepoetynę alfa, erytropoetynę wytwarzaną metodami inżynierii genetycznej lub którykolwiek inny składnik preparatu.
• Nieleczone nadciśnienie tętnicze – jeśli ciśnienie krwi nie jest kontrolowane za pomocą leków, stosowanie Aranesp jest przeciwwskazane.

Monitorowanie ciśnienia krwi

Podczas stosowania leku Aranesp należy regularnie kontrolować ciśnienie tętnicze, szczególnie w pierwszych fazach leczenia. Jeśli wystąpią objawy takie jak silny ból głowy, senność, dezorientacja, problemy z widzeniem, nudności, wymioty lub napady drgawek, mogą one świadczyć o bardzo wysokim ciśnieniu krwi. W takiej sytuacji należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

Kontrola poziomu hemoglobiny

Lekarz będzie dążył do utrzymania stężenia hemoglobiny w zakresie 10-12 g/dl. Zbyt wysokie stężenie hemoglobiny (powyżej 12 g/dl) może zwiększać ryzyko wystąpienia poważnych problemów ze strony serca i naczyń krwionośnych, w tym zawału serca, udaru i zgonu. U pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek należy szczególnie unikać utrzymywania się stężenia hemoglobiny powyżej 12 g/dl przez dłuższy czas.

Suplementacja żelazem

Aby leczenie było skuteczne, organizm potrzebuje odpowiedniej ilości żelaza. Lekarz przed rozpoczęciem terapii oraz w jej trakcie będzie badał parametry gospodarki żelazowej we krwi. W przypadku niedoboru żelaza (gdy stężenie ferrytyny w surowicy jest mniejsze niż 100 mg/l lub wysycenie transferyny jest mniejsze niż dwadzieścia procent) konieczne może być uzupełniające stosowanie preparatów żelaza.

Aplazja układu czerwonokrwinkowego

W rzadkich przypadkach podczas stosowania leków zawierających erytropoetynę organizm może przestać produkować lub zmniejszyć produkcję czerwonych krwinek. Jeśli pacjent zauważy nasilenie zmęczenia i brak energii, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Stan ten nazywa się aplazją układu czerwonokrwinkowego i może wymagać przerwania leczenia oraz przeprowadzenia badań na obecność przeciwciał przeciwko erytropoetynie.

Ryzyko zakrzepicy

U pacjentów leczonych hemodializami może dojść do zakrzepicy w przetoce żylno-tętniczej (wytworzenia się zakrzepów krwi w miejscu połączenia żyły z tętnicą). Obniżone ciśnienie tętnicze lub powikłania dotyczące przetoki zwiększają to ryzyko. U pacjentów z chorobą nowotworową leczenie może również zwiększać ryzyko wystąpienia zakrzepicy.

Pacjenci z chorobą nowotworową

Pacjenci z chorobą nowotworową powinni być świadomi, że Aranesp może działać jako czynnik wzrostu komórek krwi, a w pewnych okolicznościach może to niekorzystnie wpływać na istniejący nowotwór. W badaniach klinicznych zaobserwowano skrócenie czasu do progresji nowotworu u pacjentów z rakiem głowy i szyi w zaawansowanym stadium oraz u pacjentów poddawanych radioterapii, gdy docelowe stężenie hemoglobiny wynosiło powyżej 14 g/dl. W zależności od indywidualnej sytuacji pacjenta, zaleconym leczeniem może być przetoczenie krwi zamiast stosowania Aranesp.

Ciężkie reakcje skórne

Zgłaszano przypadki ciężkich reakcji skórnych, które mogą zagrażać życiu, w tym zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Objawy mogą obejmować czerwonawe plamy na skórze przypominające tarczę strzelniczą, pęcherze, złuszczanie się skóry, owrzodzenia jamy ustnej, gardła, nosa i narządów płciowych. Reakcjom tym często towarzyszą gorączka i objawy podobne do grypy. Jeśli wystąpią takie objawy, należy natychmiast przerwać stosowanie leku i skontaktować się z lekarzem.

Jak każdy lek, Aranesp może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Bardzo często (u więcej niż 1 na 10 pacjentów)

• Wysokie ciśnienie krwi (nadciśnienie tętnicze).
• Reakcje alergiczne.

Często (u nie więcej niż 1 na 10 pacjentów)

• Udar mózgu.
• Ból w miejscu wstrzyknięcia.
• Wysypka i zaczerwienienie skóry.
• Tworzenie się zakrzepów krwi (zakrzepica).
• Drgawki.
• Zatrzymanie płynów (obrzęki obwodowe).
• Ból stawów.

Niezbyt często (u nie więcej niż 1 na 100 pacjentów)

• Siniak i krwawienie w miejscu wstrzyknięcia.
• Zakrzepica podczas dializy.

Częstość nieznana

• Aplazja układu czerwonokrwinkowego – organizm przestaje produkować czerwone krwinki.
• Ciężkie reakcje alergiczne – anafilaksja, obrzęk naczynioruchowy (obrzęk twarzy, warg, języka lub gardła), alergiczny skurcz oskrzeli.
• Zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka – ciężkie reakcje skórne.

Dotychczas przeprowadzone badania kliniczne nie wykazały interakcji darbepoetyny alfa z innymi substancjami. Istnieje jednak ryzyko wystąpienia interakcji z lekami wykazującymi silne powinowactwo do czerwonych krwinek, takimi jak cyklosporyna lub takrolimus. W przypadku terapii skojarzonej tych leków z Aranespem należy monitorować ich stężenie we krwi, a w przypadku zwiększenia stężenia hemoglobiny może być konieczne dostosowanie dawki tych leków.

Nie zaleca się stosowania leku Aranesp w okresie ciąży, ponieważ brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży. Decyzję o ewentualnym zastosowaniu leku podejmuje lekarz po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka.

Nie zaleca się również stosowania preparatu w okresie karmienia piersią. Brak jest danych dotyczących przenikania darbepoetyny alfa do ludzkiego mleka. Podczas stosowania leku Aranesp należy przerwać karmienie piersią.

Przedawkowanie leku Aranesp może prowadzić do policytemii (nadmiernego zwiększenia liczby czerwonych krwinek), nadciśnienia tętniczego, udaru mózgu oraz drgawek. W przypadku nadmiernego zwiększenia stężenia hemoglobiny należy zmniejszyć dawkę leku o około dwadzieścia pięć procent lub czasowo wstrzymać jego podawanie. Jeśli stężenie hemoglobiny przekracza 12 g/dl, należy rozważyć zmniejszenie dawki. W przypadku dalszego wzrostu należy czasowo przerwać podawanie leku do momentu, gdy stężenie hemoglobiny zacznie się obniżać, a następnie wznowić leczenie dawką mniejszą o około dwadzieścia pięć procent.

Aranesp należy przechowywać w temperaturze od 2°C do 8°C (w lodówce). Nie wolno zamrażać leku. Nie należy stosować preparatu, jeśli podejrzewa się, że został zamrożony.

Po wyjęciu z lodówki ampułko-strzykawkę można przechowywać przez okres do siedmiu dni w temperaturze pokojowej (do 25°C). Ampułko-strzykawkę, która osiągnęła temperaturę pokojową, należy użyć w ciągu siedmiu dni lub wyrzucić. Lek należy przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci.

Substancją czynną leku jest darbepoetyna alfa. Jedna ampułko-strzykawka o pojemności 0,3 ml zawiera 30 mikrogramów darbepoetyny alfa (stężenie 100 µg/ml).

Substancje pomocnicze to:

• Sodu dwufosforan.
• Sodu wodorofosforan.
• Sodu chlorek.
• Polisorbat 80.
• Woda do wstrzykiwań.

Roztwór powinien być przejrzysty, bezbarwny lub lekko opalizujący.

Podmiotem odpowiedzialnym za lek jest Amgen Europe B.V. z siedzibą w Holandii (Minervum 7061, NL-4817 ZK Breda).