Zofran

Zofran to lek zawierający ondansetron – substancję, która skutecznie zapobiega nudnościom i wymiotom. Każda tabletka powlekana zawiera 8 mg ondansetronu w postaci dwuwodnego chlorowodorku. Tabletki mają charakterystyczny żółty kolor, owalny kształt i są oznaczone napisem „GXET5″.

Lek ten działa poprzez blokowanie specjalnych receptorów serotoninowych (5-HT3) w organizmie. To właśnie te receptory odpowiadają za wywoływanie nudności i wymiotów, szczególnie podczas leczenia przeciwnowotworowego lub po zabiegach operacyjnych.

U dorosłych pacjentów Zofran jest stosowany w trzech głównych sytuacjach:

• Zapobieganie nudnościom i wymiotom podczas chemioterapii – lek pomaga kontrolować te nieprzyjemne objawy, które często towarzyszą leczeniu przeciwnowotworowemu.
• Zapobieganie nudnościom i wymiotom podczas radioterapii – promieniowanie stosowane w leczeniu nowotworów może wywoływać silne nudności, którym przeciwdziała ondansetron.
• Zapobieganie nudnościom i wymiotom po operacjach – wiele osób doświadcza tych objawów po znieczuleniu i zabiegach chirurgicznych.

U dzieci i młodzieży od 6. miesiąca życia lek stosuje się głównie w celu zapobiegania nudnościom i wymiotom wywołanym chemioterapią nowotworów.

Ondansetron należy do grupy leków nazywanych antagonistami receptorów serotoninowych 5-HT3. Brzmi skomplikowanie, ale zasada działania jest dość prosta do zrozumienia.

Podczas chemioterapii, radioterapii czy po operacjach w organizmie uwalnia się serotonina – substancja, która pobudza specjalne receptory w jelitach i mózgu. To pobudzenie wywołuje odruch wymiotny i uczucie nudności. Ondansetron blokuje te receptory, dzięki czemu sygnały wywołujące wymioty nie docierają do ośrodka wymiotnego w mózgu. W efekcie pacjent nie odczuwa nudności i nie wymiotuje, mimo że przechodzi przez leczenie, które normalnie te objawy by wywołało.

Tabletki należy połykać w całości, popijając płynem. Nie należy ich rozgryzać ani rozłamywać. Dawkowanie zależy od sytuacji, w której lek jest stosowany.

Chemioterapia o średnim działaniu wymiotnym i radioterapia

W dniu przeprowadzenia leczenia należy przyjąć 8 mg ondansetronu na 1-2 godziny przed rozpoczęciem chemioterapii. Po 12 godzinach należy przyjąć kolejną dawkę 8 mg. W kolejnych dniach (od 2. do maksymalnie 5. doby) należy kontynuować przyjmowanie leku w dawce 8 mg dwa razy dziennie, aby zapobiec opóźnionym nudnościom i wymiotom.

Chemioterapia o silnym działaniu wymiotnym

W dniu zastosowania silnego chemioterapeutyku (np. dużych dawek cisplatyny) ondansetron może być podany w postaci zastrzyku. W kolejnych dniach (od 2. do maksymalnie 5. doby) zaleca się kontynuowanie leczenia doustnie w dawce 8 mg dwa razy dziennie.

Zapobieganie wymiotom pooperacyjnym

Aby zapobiec nudnościom i wymiotom po operacji, należy przyjąć 16 mg ondansetronu na godzinę przed znieczuleniem.

Stosowanie u dzieci

U dzieci dawkowanie jest bardziej złożone i ustala się je w przeliczeniu na masę ciała lub pole powierzchni ciała. Decyzję o dawkowaniu u dziecka zawsze podejmuje lekarz.

Istnieją sytuacje, w których nie można przyjmować tego leku:

• Uczulenie na ondansetron – jeśli kiedykolwiek miałeś reakcję alergiczną na ondansetron lub inny składnik leku, nie możesz go stosować.
• Jednoczesne stosowanie apomorfiny – to połączenie leków jest niebezpieczne i może prowadzić do gwałtownego spadku ciśnienia krwi oraz utraty przytomności.

Problemy z sercem

Ondansetron może wpływać na pracę serca, wydłużając tzw. odstęp QT w zapisie elektrokardiograficznym. To szczególnie ważne dla osób, które:

• Mają wrodzony zespół długiego QT.
• Cierpią na zaburzenia równowagi elektrolitowej (niedobór potasu lub magnezu).
• Mają niewydolność serca lub zaburzenia rytmu serca.
• Przyjmują inne leki wpływające na rytm serca.

Jeśli należysz do którejś z tych grup, koniecznie poinformuj o tym lekarza przed rozpoczęciem leczenia.

Reakcje alergiczne

Choć rzadko, mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, czasem bardzo poważne. Jeśli zauważysz trudności w oddychaniu, obrzęk twarzy lub wysypkę, natychmiast zgłoś się do lekarza.

Problemy z wątrobą

Jeśli masz umiarkowaną lub ciężką niewydolność wątroby, nie możesz przyjmować więcej niż 8 mg ondansetronu dziennie. Wątroba odpowiada za rozkład tego leku w organizmie, więc jej problemy wydłużają czas działania leku.

Ciąża i karmienie piersią

Nie należy stosować Zofranu w pierwszym trymestrze ciąży. Badania wykazały, że ondansetron podawany we wczesnej ciąży może zwiększać ryzyko pewnych wad wrodzonych, szczególnie dotyczących twarzoczaszki. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia i przez dwa dni po jego zakończeniu.

Nie wiadomo, czy ondansetron przechodzi do mleka kobiecego, dlatego kobiety przyjmujące ten lek nie powinny karmić piersią.

Ondansetron może wchodzić w interakcje z innymi lekami. Szczególnie ważne jest poinformowanie lekarza, jeśli przyjmujesz:

• Leki wpływające na rytm serca – takie jak leki przeciwarytmiczne (np. amiodaron), niektóre antybiotyki (erytromycyna, ketokonazol) czy leki beta-adrenolityczne (atenolol, tymolol).
• Leki serotoninergiczne – w tym leki przeciwdepresyjne z grup SSRI i SNRI. Połączenie tych leków z ondansetronem może prowadzić do zespołu serotoninowego – poważnego stanu objawiającego się zmianami stanu psychicznego, zaburzeniami wegetatywnymi i problemami nerwowo-mięśniowymi.
• Tramadol – ondansetron może zmniejszać przeciwbólowe działanie tramadolu.
• Leki indukujące enzymy wątrobowe – takie jak fenytoina, karbamazepina czy ryfampicyna mogą przyspieszać rozkład ondansetronu, zmniejszając jego skuteczność.

Jak każdy lek, Zofran może wywoływać działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Bardzo częste (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 osób)

• Bóle głowy – to najczęstszy objaw niepożądany.

Często (mogą dotyczyć do 1 na 10 osób)

• Zaparcia – ondansetron może spowalniać perystaltykę jelit.
• Uczucie gorąca lub zaczerwienienie – szczególnie po podaniu dożylnym.

Niezbyt często (mogą dotyczyć do 1 na 100 osób)

• Drgawki – w rzadkich przypadkach może wystąpić.
• Zaburzenia rytmu serca – w tym spowolnienie akcji serca (bradykardia).
• Obniżone ciśnienie krwi.
• Czkawka.
• Zwiększona aktywność enzymów wątrobowych – zwykle bez objawów, wykrywana w badaniach krwi.

Rzadko (mogą dotyczyć do 1 na 1000 osób)

• Zawroty głowy.
• Zaburzenia widzenia – takie jak niewyraźne widzenie, zwykle przemijające.
• Wydłużenie odstępu QTc – może prowadzić do niebezpiecznych zaburzeń rytmu serca.

Bardzo rzadko (mogą dotyczyć mniej niż 1 na 10000 osób)

• Przemijający zanik widzenia.
• Poważne reakcje skórne – w tym toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka.

Jeśli zauważysz którykolwiek z powyższych objawów lub jakiekolwiek inne niepokojące objawy, skontaktuj się z lekarzem.

W przypadku przyjęcia zbyt dużej dawki leku mogą wystąpić objawy takie jak zaburzenia widzenia, ciężkie zaparcia, obniżenie ciśnienia krwi czy zaburzenia rytmu serca. Ondansetron może wydłużać odstęp QT w sposób zależny od dawki, dlatego w razie przedawkowania konieczne jest monitorowanie pracy serca.

W przypadku podejrzenia przedawkowania natychmiast skontaktuj się z lekarzem lub zgłoś się do szpitala. Nie ma specyficznego antidotum na ondansetron – leczenie polega na łagodzeniu objawów i wspieraniu funkcji życiowych organizmu.

Lek należy przechowywać w temperaturze poniżej 30°C, w miejscu niedostępnym dla dzieci. Nie należy stosować leku po upływie terminu ważności widniejącego na opakowaniu. Termin ważności leku wynosi 3 lata od daty produkcji.

Każda tabletka powlekana Zofran 8 mg zawiera 8 mg ondansetronu (w postaci dwuwodnego chlorowodorku ondansetronu) oraz 163,75 mg laktozy bezwodnej. Jeśli masz nietolerancję niektórych cukrów, skontaktuj się z lekarzem przed przyjęciem tego leku.

Inne składniki to: celuloza mikrokrystaliczna, skrobia kukurydziana żelowana, magnezu stearynian, hypromeloza, tytanu dwutlenek oraz żelaza tlenek żółty.

Zofran 8 mg dostępny jest w opakowaniu zawierającym 10 tabletek powlekanych w 2 blistrach.