Rapamune

Rapamune to lek immunosupresyjny, którego substancją czynną jest syrolimus. Każda tabletka drażowana zawiera 1 mg syrolimusa. Lek ten działa poprzez hamowanie aktywności układu odpornościowego, co zapobiega odrzuceniu przeszczepionej nerki przez organizm. Syrolimus blokuje wewnątrzkomórkowe przewodzenie sygnałów w limfocytach T, czyli komórkach odpornościowych, które mogłyby zaatakować przeszczepiony narząd.

Rapamune jest stosowany w dwóch głównych sytuacjach klinicznych:

Profilaktyka odrzucenia przeszczepu nerki

Lek jest przeznaczony dla dorosłych pacjentów po przeszczepieniu nerki, którzy mają małe lub umiarkowane ryzyko immunologiczne. Na początku leczenia Rapamune podaje się wraz z cyklosporyną i kortykosteroidami przez okres 2-3 miesięcy. Następnie można stosować go w terapii podtrzymującej tylko z kortykosteroidami, po stopniowym odstawieniu cyklosporyny.

Limfangioleiomiomatoza

Rapamune jest również wskazany w leczeniu sporadycznej limfangioleiomiomatozy, czyli rzadkiej choroby płuc, która prowadzi do umiarkowanej lub pogarszającej się czynności płuc.

Leczenie powinno być rozpoczęte i nadzorowane przez odpowiednio wykwalifikowanego lekarza specjalistę. Dawkowanie jest ściśle indywidualne i zależy od stężenia leku we krwi oraz wskazania do leczenia.

Leczenie po przeszczepieniu nerki

Leczenie początkowe (pierwsze 2-3 miesiące):

• Dawka nasycająca: 6 mg jednorazowo, jak najszybciej po przeszczepieniu.
• Dawka podtrzymująca: 2 mg raz na dobę.
• Docelowe stężenie leku we krwi: 4-12 ng/ml.
• Rapamune należy podawać 4 godziny po podaniu cyklosporyny.

Leczenie podtrzymujące (po odstawieniu cyklosporyny):

• Cyklosporynę odstawia się stopniowo w ciągu 4-8 tygodni.
• Dawkę Rapamune dostosowuje się tak, aby stężenie we krwi wynosiło 12-20 ng/ml.
• Średnio konieczne jest około 4-krotne zwiększenie dawki po odstawieniu cyklosporyny.
• Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 40 mg.

Leczenie limfangioleiomiomatozy

• Dawka początkowa: 2 mg na dobę.
• Po 10-20 dniach należy oznaczyć stężenie leku we krwi i dostosować dawkę.
• Docelowe stężenie: 5-15 ng/ml.

Jak przyjmować tabletki?

Tabletki należy połykać w całości, nie można ich dzielić, kruszyć ani rozgryzać. Rapamune można przyjmować z jedzeniem lub bez niego, ale należy to robić konsekwentnie w ten sam sposób każdego dnia. Podczas leczenia nie wolno pić soku grejpfrutowego, ponieważ może on wpływać na działanie leku.

Rapamune nie może być stosowany u osób z nadwrażliwością (alergią) na syrolimus lub którykolwiek inny składnik leku. Lek zawiera laktozę (86,4 mg) i sacharozę (około 215 mg) w każdej tabletce, dlatego nie jest odpowiedni dla pacjentów z nietolerancją fruktozy, galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Monitorowanie stężenia leku

Podczas leczenia Rapamune konieczne jest regularne oznaczanie stężenia syrolimusa we krwi. Jest to szczególnie istotne u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, podczas stosowania innych leków wpływających na metabolizm oraz po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu cyklosporyny.

Zakażenia i nowotwory

Rapamune osłabia układ odpornościowy, co zwiększa ryzyko zakażeń, w tym zakażeń oportunistycznych. Przez pierwsze 12 miesięcy po przeszczepieniu zaleca się stosowanie profilaktyki przeciwko zapaleniu płuc wywołanemu przez Pneumocystis carinii. Immunosupresja zwiększa również ryzyko rozwoju chłoniaków i innych nowotworów złośliwych, zwłaszcza raka skóry. Należy ograniczyć narażenie na słońce i promieniowanie UV.

Czynność nerek

U pacjentów z opóźnioną czynnością przeszczepu syrolimus może dodatkowo opóźniać przywrócenie prawidłowej czynności nerek. Podczas jednoczesnego stosowania z cyklosporyną należy regularnie kontrolować czynność nerek, ponieważ może dojść do zwiększenia stężenia kreatyniny we krwi.

Gojenie ran

Rapamune może powodować zaburzenia gojenia się ran, w tym powierzchniowe rozejście się brzegów ran, przepukliny pooperacyjne czy torbiele limfatyczne. Ryzyko jest większe u pacjentów z otyłością (wskaźnik masy ciała powyżej 30 kg/m²).

Zaburzenia lipidowe

Stosowanie Rapamune często prowadzi do zwiększenia stężenia cholesterolu i trójglicerydów we krwi. Pacjenci powinni być regularnie kontrolowani za pomocą badań laboratoryjnych. W razie potrzeby należy wdrożyć odpowiednią dietę, zwiększyć aktywność fizyczną lub zastosować leki obniżające poziom lipidów.

Gromadzenie się płynów

U pacjentów przyjmujących Rapamune może dochodzić do gromadzenia się płynów w organizmie, w tym obrzęków obwodowych, obrzęków limfatycznych, wysięku w jamie opłucnowej czy worku osierdziowym.

Białkomocz

Podczas leczenia Rapamune zaleca się okresową kontrolę ilości białka wydalanego z moczem, szczególnie po odstawieniu cyklosporyny, gdy może dojść do zwiększonego wydalania białka.

Syrolimus jest metabolizowany przez enzym CYP3A4 i jest substratem dla glikoproteiny P, dlatego wiele leków może wpływać na jego stężenie we krwi.

Leki zwiększające stężenie syrolimusa (nie należy ich stosować jednocześnie):

• Leki przeciwgrzybicze: ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, flukonazol.
• Antybiotyki: klarytromycyna, erytromycyna, telitromycyna.
• Inne: diltiazem, werapamil, kannabidiol.

Leki zmniejszające stężenie syrolimusa:

• Induktory enzymu CYP3A4: ryfampicyna, ryfabutyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina.
• Produkty roślinne: ziele dziurawca zwyczajnego (dziurawiec).

Cyklosporyna

Cyklosporyna znacząco zwiększa wchłanianie syrolimusa. Dlatego Rapamune należy podawać 4 godziny po podaniu cyklosporyny. Po odstawieniu cyklosporyny stężenie syrolimusa zmniejsza się, co wymaga zwiększenia dawki Rapamune.

Inhibitory ACE

Jednoczesne stosowanie Rapamune z inhibitorami konwertazy angiotensyny może zwiększać ryzyko obrzęku naczynioruchowego oraz częstość ostrych odrzuceń przeszczepu.

Statyny

Podczas jednoczesnego stosowania Rapamune z inhibitorami reduktazy HMG-CoA (statynami) lub fibratami należy kontrolować pacjenta ze względu na ryzyko rabdomiolizy.

Kobiety w wieku rozrodczym

Podczas leczenia Rapamune oraz przez 12 tygodni po jego zakończeniu kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję.

Ciąża

Rapamune nie powinien być stosowany w czasie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na rozród.

Karmienie piersią

Podczas leczenia Rapamune należy przerwać karmienie piersią ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u niemowlęcia.

Płodność

U niektórych mężczyzn leczonych Rapamune obserwowano zaburzenia parametrów nasienia. W większości przypadków zaburzenia te ustępowały po odstawieniu leku. U kobiet mogą wystąpić zaburzenia miesiączkowania, w tym brak miesiączki lub obfite miesiączki, oraz torbiele jajników.

Jak każdy lek, Rapamune może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Bardzo częste działania niepożądane (występują u więcej niż 1 na 10 pacjentów):

• Zmniejszenie liczby płytek krwi, niedokrwistość, zmniejszenie liczby białych krwinek.
• Gorączka, nadciśnienie.
• Zmniejszenie stężenia potasu i fosforanów we krwi.
• Zwiększenie stężenia cholesterolu, trójglicerydów i glukozy we krwi.
• Zakażenia układu moczowego.
• Ból brzucha, zaparcie, biegunka, nudności.
• Torbiele limfatyczne, obrzęki obwodowe.
• Bóle stawów, trądzik.
• Ból głowy.
• Zwiększone stężenie kreatyniny we krwi.

Częste działania niepożądane (występują u 1 do 10 na 100 pacjentów):

• Zapalenie płuc, zakażenia grzybicze, wirusowe i bakteryjne.
• Zespół hemolityczno-mocznicowy.
• Reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy.
• Wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy.
• Zapalenie trzustki.
• Zakrzepica żylna.
• Rak skóry (niebędący czerniakiem).

Poważne działania niepożądane:

Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem, jeśli wystąpią:

• Objawy zakażenia: gorączka, dreszcze, kaszel, duszność.
• Objawy reakcji alergicznej: wysypka, świąd, obrzęk twarzy, warg lub języka, trudności w oddychaniu.
• Nietypowe krwawienia lub siniaki.
• Silny ból brzucha.
• Duszność, ból w klatce piersiowej.
• Zmniejszona ilość oddawanego moczu.

• Przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci.
• Nie przechowywać w temperaturze powyżej 25°C.
• Blister przechowywać w opakowaniu zewnętrznym w celu ochrony przed światłem.
• Nie stosować tego leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu.
• Leków nie należy wyrzucać do kanalizacji ani domowych pojemników na odpadki. Należy zapytać farmaceutę, jak usunąć leki, których się już nie używa.

Każda tabletka drażowana Rapamune 1 mg zawiera 1 mg syrolimusa jako substancję czynną. Tabletka zawiera również substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (86,4 mg) i sacharozę (215,8 mg).

Rapamune 1 mg to biała, trójkątna tabletka drażowana z napisem „RAPAMUNE 1 mg” po jednej stronie.

Lek dostępny jest w blistrach zawierających 30 lub 100 tabletek.

• Rapamune wymaga regularnego monitorowania stężenia leku we krwi oraz parametrów laboratoryjnych.
• Należy unikać szczepień żywymi szczepionkami podczas leczenia.
• Pacjenci powinni chronić skórę przed słońcem i stosować kremy z wysokim filtrem UV.
• W przypadku planowanego zabiegu chirurgicznego należy poinformować lekarza o stosowaniu Rapamune.
• Nie należy przerywać leczenia ani zmieniać dawki bez konsultacji z lekarzem.
• Jeśli pacjent zapomni przyjąć dawkę, powinien przyjąć ją jak najszybciej, chyba że zbliża się czas na następną dawkę. Nie należy podwajać dawki.