Liberelle

Liberelle to tabletki antykoncepcyjne, które zapobiegają zajściu w ciążę. Każda niebieska tabletka zawiera dwie substancje czynne: norgestymat (250 mikrogramów) oraz etynyloestradiol (35 mikrogramów). Są to syntetyczne odpowiedniki naturalnych hormonów kobiecych – progesteronu i estrogenu.

Lek należy do grupy złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, co oznacza, że łączy w sobie działanie dwóch hormonów płciowych. Tabletki są małe, cylindryczne, niebieskie i przyjmuje się je doustnie.

Skuteczność antykoncepcyjna Liberelle opiera się na kilku mechanizmach ochronnych działających jednocześnie:

• Zahamowanie owulacji. Lek blokuje uwalnianie komórki jajowej z jajnika, dzięki czemu nie może dojść do zapłodnienia.
• Zmiany w błonie śluzowej macicy (endometrium). Nawet gdyby doszło do zapłodnienia, zmieniona struktura błony śluzowej utrudnia zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej.
• Zagęszczenie śluzu szyjkowego. Substancje zawarte w tabletkach powodują, że śluz w szyjce macicy staje się gęstszy, co utrudnia przedostawanie się plemników do macicy.

Dzięki tym trzem mechanizmom obronnym Liberelle skutecznie chroni przed nieplanowaną ciążą.

Liberelle jest przepisywane wyłącznie w jednym celu: jako doustna antykoncepcja, czyli zapobieganie ciąży. Jest to lek dostępny wyłącznie na receptę, który może przepisać lekarz po dokładnej ocenie indywidualnej sytuacji zdrowotnej pacjentki.

Przed przepisaniem leku lekarz oceni Twoje indywidualne czynniki ryzyka, szczególnie dotyczące możliwości wystąpienia zakrzepicy żylnej. Porówna również ryzyko związane ze stosowaniem Liberelle z ryzykiem wynikającym z innych dostępnych środków antykoncepcyjnych.

Podstawowe zasady przyjmowania

Liberelle przyjmuje się codziennie, o tej samej porze, popijając w razie potrzeby niewielką ilością wody. Przyjmujesz jedną tabletkę dziennie przez 21 kolejnych dni, zgodnie z kolejnością wskazaną na blistrze. Po skończeniu opakowania robisz 7-dniową przerwę, podczas której zazwyczaj pojawia się krwawienie przypominające miesiączkę (krwawienie z odstawienia).

Krwawienie pojawia się zwykle 2-3 dni po przyjęciu ostatniej tabletki i może trwać nawet do momentu rozpoczęcia kolejnego opakowania. Kolejne opakowanie rozpoczynasz po 7 dniach przerwy, niezależnie od tego, czy krwawienie się już zakończyło.

Rozpoczynanie stosowania Liberelle

Gdy nie stosowałaś wcześniej antykoncepcji hormonalnej

Najlepiej rozpocząć przyjmowanie tabletek pierwszego dnia miesiączki. Możesz też zacząć między 2. a 5. dniem cyklu, ale wtedy przez pierwsze 7 dni musisz dodatkowo stosować metodę mechaniczną (np. prezerwatywy).

Zmiana z innego złożonego środka antykoncepcyjnego

Rozpocznij przyjmowanie Liberelle dzień po przyjęciu ostatniej aktywnej tabletki z poprzedniego opakowania. Nie musisz czekać dłużej niż do dnia, w którym normalnie zaczynałabyś nowe opakowanie poprzedniego środka. Jeśli stosowałaś system dopochwowy lub plaster, zacznij przyjmować Liberelle najlepiej w dniu ich usunięcia.

Zmiana z tabletki zawierającej tylko progestagen

Możesz zmienić środek w dowolnym dniu cyklu. Jeśli stosowałaś implant lub wkładkę wewnątrzmaciczną – zacznij w dniu ich usunięcia. Jeśli stosowałaś zastrzyki – zacznij w dniu, gdy powinien zostać wykonany kolejny zastrzyk. Przez pierwsze 7 dni stosuj dodatkowo metodę mechaniczną.

Po poronieniu w pierwszym trymestrze

Możesz natychmiast rozpocząć przyjmowanie tabletek – nie musisz stosować dodatkowych metod antykoncepcji.

Po porodzie lub poronieniu w drugim trymestrze

Rozpocznij przyjmowanie tabletek między 21. a 28. dniem po porodzie lub poronieniu. Jeśli zaczniesz później, przez pierwsze 7 dni stosuj dodatkowo metodę mechaniczną. Jeśli miałaś stosunek przed rozpoczęciem przyjmowania tabletek, upewnij się, że nie jesteś w ciąży, lub poczekaj na pierwszą miesiączkę.

Mniej niż 12 godzin opóźnienia

Jeśli od planowego czasu przyjęcia tabletki minęło mniej niż 12 godzin, skuteczność antykoncepcji nie jest zmniejszona. Przyjmij tabletkę jak najszybciej i kontynuuj przyjmowanie kolejnych tabletek o zwykłej porze.

Więcej niż 12 godzin opóźnienia

Jeśli minęło więcej niż 12 godzin, skuteczność może być zmniejszona. Postępowanie zależy od tego, którą tabletkę pominęłaś:

Dni 1-7 (pierwszy tydzień)

• Przyjmij pominiętą tabletkę natychmiast, nawet jeśli oznacza to przyjęcie dwóch tabletek jednocześnie.
• Przez kolejne 7 dni stosuj dodatkowo prezerwatywy.
• Jeśli w ciągu poprzednich 7 dni miałaś stosunek, możesz być w ciąży – skontaktuj się z lekarzem.

Dni 8-14 (drugi tydzień)

• Przyjmij pominiętą tabletkę natychmiast.
• Jeśli przez 7 dni przed pominięciem przyjmowałaś tabletki regularnie, nie musisz stosować dodatkowej ochrony.
• Jeśli pominęłaś więcej niż jedną tabletkę, przez 7 dni stosuj prezerwatywy.

Dni 15-21 (trzeci tydzień)

Masz do wyboru dwie opcje:

Opcja 1:

• Przyjmij pominiętą tabletkę natychmiast.
• Dokończ obecne opakowanie i natychmiast rozpocznij nowe – bez 7-dniowej przerwy.
• Krwawienie z odstawienia prawdopodobnie nie wystąpi do zakończenia drugiego opakowania.

Opcja 2:

• Przerwij przyjmowanie tabletek z obecnego opakowania.
• Zrób przerwę do 7 dni (wliczając dni, w których pominęłaś tabletki).
• Rozpocznij nowe opakowanie.

Jeśli wymiotowałaś w ciągu 3-4 godzin od przyjęcia tabletki, jej wchłanianie mogło nie być całkowite. Postępuj tak, jakbyś pominiętą tabletkę:

• Przyjmij nową (zastępczą) tabletkę jak najszybciej – najlepiej w ciągu 12 godzin od zwykłej pory.
• Jeśli upłynie więcej niż 12 godzin, stosuj zasady opisane w części dotyczącej pominiętych tabletek.
• Jeśli nie chcesz zmieniać schematu przyjmowania, weź dodatkową tabletkę z innego opakowania.

Liberelle jest bezwzględnie przeciwwskazane w następujących sytuacjach:

Problemy z zakrzepicą żylną

• Jeśli masz lub miałaś w przeszłości zakrzepicę żył głębokich lub zatorowość płucną.
• Jeśli masz dziedziczną lub nabytą skłonność do zakrzepicy (np. niedobór białka C, niedobór białka S, czynnik V Leiden).
• Jeśli przeszłaś rozległy zabieg operacyjny wymagający długotrwałego unieruchomienia.
• Jeśli masz wiele czynników ryzyka zakrzepicy żylnej jednocześnie.

Problemy z zakrzepicą tętniczą

• Jeśli masz lub miałaś zawał serca, udar mózgu lub objawy zapowiadające te stany (np. dławicę piersiową, przemijający napad niedokrwienny).
• Jeśli masz migrenę z objawami neurologicznymi (np. zaburzeniami widzenia, mowy).
• Jeśli masz ciężkie nadciśnienie tętnicze, cukrzycę z powikłaniami naczyniowymi lub ciężkie zaburzenia lipidów.

Choroby wątroby

• Jeśli masz lub miałaś ciężką chorobę wątroby (do momentu normalizacji parametrów wątroby).
• Jeśli masz lub miałaś guz wątroby (łagodny lub złośliwy).

Choroby nowotworowe

• Jeśli masz lub podejrzewasz nowotwór zależny od hormonów (np. rak piersi, rak narządów płciowych).
• Jeśli masz przerost endometrium (błony śluzowej macicy).

Inne stany

• Krwawienie z dróg rodnych o nieznanej przyczynie.
• Żółtaczka, która wystąpiła podczas ciąży lub wcześniejszego stosowania antykoncepcji.
• Powikłana choroba zastawek serca.
• Zapalenie trzustki z ciężkim zwiększeniem poziomu trójglicerydów.
• Uczulenie na substancje zawarte w leku.

Interakcje z innymi lekami

Nie wolno stosować Liberelle jednocześnie z niektórymi lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu zapalenia wątroby typu C, takimi jak produkty zawierające: ombitaswir, parytaprewir, rytonawir, dazabuwir, glekaprewir z pibrentaswirem lub sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem.

Zakrzepica żylna – najważniejsze informacje

Stosowanie jakichkolwiek złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych zwiększa ryzyko zakrzepicy żylnej w porównaniu do sytuacji, gdy antykoncepcja hormonalna nie jest stosowana. Liberelle (zawierający norgestymat) należy do grupy środków o najmniejszym ryzyku zakrzepicy żylnej – podobnym do środków zawierających lewonorgestrel.

Liczby, które warto znać:

• U około 2 na 10 000 kobiet, które nie stosują antykoncepcji hormonalnej i nie są w ciąży, w ciągu roku rozwinie się zakrzepica żylna.
• U około 6 na 10 000 kobiet stosujących Liberelle w ciągu roku rozwinie się zakrzepica żylna.
• Ryzyko jest największe w pierwszym roku stosowania lub po przerwie dłuższej niż 4 tygodnie.
• Zakrzepica żylna może być śmiertelna w 1-2% przypadków.

Czynniki zwiększające ryzyko zakrzepicy żylnej

Twoje ryzyko jest wyższe, jeśli:

• Masz znaczną nadwagę (BMI powyżej 30).
• Masz powyżej 35 lat.
• Jesteś unieruchomiona przez dłuższy czas (np. po wypadku, zabiegu operacyjnym).
• Niedawno rodziłaś (ryzyko jest najwyższe w pierwszych tygodniach po porodzie).
• Ktoś z Twojej najbliższej rodziny miał zakrzepicę w młodym wieku.
• Masz chorobę zwiększającą ryzyko zakrzepicy (np. niektóre choroby autoimmunologiczne, nowotwory, niedokrwistość sierpowatokrwinkową).

Objawy zakrzepicy żylnej – kiedy natychmiast zgłosić się do lekarza?

Zakrzepica żył głębokich (najczęściej w nodze):

• Obrzęk nogi, stopy lub obrzęk wzdłuż żyły.
• Ból lub tkliwość w nodze (szczególnie podczas stania lub chodzenia).
• Zwiększone ciepło w chorej nodze.
• Czerwona lub przebarwiona skóra.

Zatorowość płucna:

• Nagły napad duszności lub przyspieszonego oddechu.
• Nagły kaszel (może być z krwią).
• Ostry ból w klatce piersiowej.
• Silne zawroty głowy lub uczucie zamroczenia.
• Przyspieszone lub nieregularne bicie serca.

Zakrzepica tętnicza

Liberelle zwiększa również ryzyko zakrzepicy tętniczej, która może prowadzić do zawału serca lub udaru mózgu. Ryzyko jest szczególnie wysokie, jeśli:

• Palisz papierosy (szczególnie po 35. roku życia).
• Masz nadciśnienie tętnicze.
• Masz znaczną nadwagę.
• Masz migrenę.
• Masz cukrzycę, zaburzenia lipidów, choroby serca.
• Ktoś z Twojej rodziny miał zawał lub udar w młodym wieku.

Objawy zawału serca lub udaru – kiedy natychmiast dzwonić po pomoc?

Objawy udaru mózgu:

• Nagłe zdrętwienie lub osłabienie twarzy, ręki lub nogi (szczególnie po jednej stronie ciała).
• Nagłe trudności z mówieniem lub rozumieniem.
• Nagłe zaburzenia widzenia.
• Nagłe, ciężkie bóle głowy.
• Utrata przytomności, zawroty głowy, problemy z równowagą.

Objawy zawału serca:

• Ból lub uczucie ściskania w klatce piersiowej.
• Dyskomfort promieniujący do pleców, szczęki, ramienia.
• Uczucie niestrawności, zadławienia.
• Pocenie się, nudności, wymioty.
• Skrajne osłabienie, niepokój, duszność.
• Przyspieszone lub nieregularne bicie serca.

Badania przed rozpoczęciem stosowania

Przed przepisaniem Liberelle lekarz powinien:

• Zebrać szczegółowy wywiad (również rodzinny).
• Wykluczyć ciążę.
• Zmierzyć ciśnienie tętnicze.
• Przeprowadzić badanie lekarskie.

Regularnie wykonuj zalecane przez lekarza badania kontrolne.

Liberelle a nowotwory

Rak piersi: Stosowanie złożonych środków antykoncepcyjnych może nieznacznie zwiększać ryzyko wykrycia raka piersi. Zwiększenie to jest bardzo małe i zanika stopniowo po przerwaniu stosowania (całkowicie po około 10 latach).

Rak szyjki macicy: Długotrwałe stosowanie (powyżej 5 lat) może zwiększać ryzyko, choć trudno oddzielić wpływ antykoncepcji od innych czynników (np. zakażenia wirusem HPV).

Ochrona: Złożone środki antykoncepcyjne zmniejszają ryzyko raka jajnika i raka endometrium.

Guzy wątroby

U kobiet stosujących złożone środki antykoncepcyjne rzadko występują łagodne guzy wątroby, a jeszcze rzadziej – złośliwe. W pojedynczych przypadkach mogą prowadzić do groźnego krwotoku wewnętrznego. Jeśli odczuwasz silny ból w nadbrzuszu, natychmiast skontaktuj się z lekarzem.

Nieregularne krwawienia

W pierwszych miesiącach stosowania Liberelle mogą wystąpić plamienia lub krwawienia między miesiączkami. Jeśli utrzymują się dłużej niż 3 miesiące lub pojawiają się po okresie regularnych cykli, zgłoś się do lekarza.

Inne schorzenia

Liberelle może wpływać na przebieg niektórych chorób lub wymagać szczególnej ostrożności, jeśli masz:

• Cukrzycę (choć zwykle nie wymaga zmiany leczenia).
• Nadciśnienie tętnicze (należy monitorować ciśnienie).
• Podwyższony poziom trójglicerydów (zwiększone ryzyko zapalenia trzustki).
• Chorobę Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego.
• Padaczkę.
• Migrenę (jeśli nasila się podczas stosowania leku, może to być sygnał do przerwania terapii).

Nastrój i depresja

Złożone środki antykoncepcyjne mogą wpływać na nastrój i wywoływać objawy depresji. Jeśli zauważysz zmiany nastroju lub objawy depresji, skontaktuj się z lekarzem.

Substancje pomocnicze

Liberelle zawiera laktozę. Jeśli masz nietolerancję laktozy lub inne problemy z wchłanianiem cukrów, skonsultuj się z lekarzem przed rozpoczęciem stosowania.

Niektóre leki mogą zmniejszać skuteczność Liberelle lub nasilać działania niepożądane. Zawsze informuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, w tym ziołowych i dostępnych bez recepty.

Leki zmniejszające skuteczność Liberelle

Następujące leki mogą zmniejszać skuteczność antykoncepcyjną poprzez przyspieszenie metabolizmu hormonów:

• Leki przeciwpadaczkowe (np. karbamazepina, fenytoina, fenobarbital).
• Ryfampicyna (antybiotyk stosowany w gruźlicy).
• Niektóre leki przeciwwirusowe (np. rytonawir, newirapina, efawirenz).
• Preparaty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny (stosowany na depresję).

Co robić podczas przyjmowania tych leków?

Leczenie krótkotrwałe:

• Stosuj dodatkowo prezerwatywy przez cały czas przyjmowania leku oraz przez 28 dni po jego zakończeniu.
• Jeśli leczenie przedłuża się poza koniec opakowania Liberelle, rozpocznij nowe opakowanie bez przerwy.

Leczenie długotrwałe:

• Rozważ zastosowanie innej, niehormonalnej metody antykoncepcji.

Leki przeciwwirusowe w leczeniu zapalenia wątroby C

Produkty zawierające ombitaswir, parytaprewir, rytonawir, dazabuwir, glekaprewir z pibrentaswirem lub sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem mogą powodować niebezpieczne zwiększenie parametrów wątroby u kobiet przyjmujących środki z etynyloestradiolem.

Przed rozpoczęciem takiego leczenia musisz przerwać stosowanie Liberelle i zastosować inną metodę antykoncepcji. Liberelle można ponownie stosować po 2 tygodniach od zakończenia leczenia przeciwwirusowego.

Ciąża

Liberelle nie może być stosowane w ciąży. Jeśli zajdziesz w ciążę podczas przyjmowania tabletek, natychmiast przerwij ich stosowanie i skontaktuj się z lekarzem.

Badania nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych u dzieci, których matki stosowały środki antykoncepcyjne przed ciążą lub w jej początkowym okresie (zanim wiedziały o ciąży).

Karmienie piersią

Liberelle nie jest zalecane podczas karmienia piersią. Lek może zmniejszać ilość mleka i zmieniać jego skład. Niewielkie ilości hormonów mogą przedostawać się do mleka i wpływać na dziecko.

Jeśli karmisz piersią, skonsultuj się z lekarzem w sprawie innych metod antykoncepcji.

Płodność

Liberelle jest przeznaczone do zapobiegania ciąży. Po przerwaniu stosowania płodność wraca do normy.

Jak każdy lek, Liberelle może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdej pacjentki muszą one wystąpić.

Najpoważniejsze działania niepożądane

Najpoważniejsze działania niepożądane związane ze stosowaniem Liberelle to zakrzepica żylna i tętnicza (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał serca, udar mózgu). Szczegółowe informacje o objawach i czynnikach ryzyka znajdziesz w części dotyczącej ostrzeżeń.

Często występujące działania niepożądane

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane obejmują:

• Ból głowy.
• Nudności.
• Tkliwość piersi.
• Nieregularne krwawienia lub plamienia (szczególnie w pierwszych miesiącach stosowania).
• Zmiany nastroju.
• Zwiększenie masy ciała.

Inne działania niepożądane

Podczas stosowania złożonych środków antykoncepcyjnych zgłaszano również:

• Wymioty, bóle brzucha.
• Zmiany libido (zmniejszenie lub zwiększenie).
• Depresję.
• Migrenę.
• Nadciśnienie tętnicze.
• Wysypkę, ostudę (przebarwienia skóry).
• Zaburzenia widzenia.
• Zaburzenia czynności wątroby.
• Łagodne lub złośliwe guzy wątroby.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Jeśli wystąpią u Ciebie jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym takie, które nie zostały wymienione, poinformuj o tym lekarza lub farmaceutę. Działania niepożądane można zgłaszać do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

• Przechowuj Liberelle w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci.
• Przechowuj w temperaturze poniżej 30°C.
• Przechowuj w oryginalnym opakowaniu w celu ochrony przed światłem.
• Nie stosuj leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu.
• Okres ważności wynosi 2 lata.

Liberelle nie chroni przed HIV (AIDS) ani innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową. Aby się przed nimi chronić, stosuj prezerwatywy.

Ten lek dostępny jest wyłącznie na receptę. Przed rozpoczęciem stosowania zawsze skonsultuj się z lekarzem, który oceni Twój stan zdrowia i indywidualne ryzyko.

Regularnie wykonuj zalecane badania kontrolne i zgłaszaj lekarzowi wszelkie niepokojące objawy.