Orkambi

Orkambi to nowoczesny produkt leczniczy stosowany w terapii mukowiscydozy (ang. cystic fibrosis, CF) u pacjentów w wieku od 1 roku, którzy posiadają homozygotyczną mutację F508del genu CFTR. Oznacza to, że lek jest przeznaczony dla osób, które odziedziczyły tę konkretną mutację od obojga rodziców. Orkambi zawiera dwie substancje czynne: lumakaftor (100 mg) oraz iwakaftor (125 mg), które działają synergistycznie, poprawiając funkcjonowanie białka CFTR odpowiedzialnego za transport jonów chlorkowych w komórkach.

Mukowiscydoza jest chorobą genetyczną, w której dochodzi do zaburzeń w produkcji i funkcjonowaniu białka CFTR. Mutacja F508del powoduje, że białko to jest nieprawidłowo przetwarzane w komórkach i w niewielkiej ilości dociera do ich powierzchni. Nawet jeśli dotrze, jego funkcjonowanie jest upośledzone.

Lumakaftor działa jako substancja korygująca – pomaga białku CFTR w prawidłowym przetwarzaniu i transporcie do powierzchni komórki, dzięki czemu zwiększa się ilość funkcjonalnego białka.

Iwakaftor pełni rolę substancji wzmacniającej – nasila transport jonów chlorkowych przez zwiększenie prawdopodobieństwa otwarcia kanału tworzonego przez białko CFTR.

Połączone działanie obu substancji prowadzi do zwiększenia ilości i poprawy działania białka F508del-CFTR na powierzchni komórki, co skutkuje zwiększonym transportem jonów chlorkowych i poprawą funkcjonowania organizmu.

Orkambi w postaci granulatu jest wskazany w leczeniu mukowiscydozy u pacjentów w wieku od 1 roku, którzy posiadają homozygotyczną mutację F508del genu CFTR. Oznacza to, że pacjent musi mieć tę mutację na obu kopiach genu. Przed rozpoczęciem leczenia należy potwierdzić obecność mutacji F508del na obydwu allelach genu CFTR za pomocą dokładnej i sprawdzonej metody oznaczania genotypu.

Lek powinien być przepisywany wyłącznie przez lekarzy doświadczonych w leczeniu mukowiscydozy.

Dawkowanie Orkambi zależy od wieku i masy ciała pacjenta:

Dzieci w wieku od 1 roku do poniżej 2 lat:

• Masa ciała 7 kg do <9 kg: 1 saszetka 75 mg/94 mg co 12 godzin.
• Masa ciała 9 kg do <14 kg: 1 saszetka 100 mg/125 mg co 12 godzin.
• Masa ciała ≥14 kg: 1 saszetka 150 mg/188 mg co 12 godzin.

Dzieci w wieku od 2 do 5 lat:

• Masa ciała <14 kg: 1 saszetka 100 mg/125 mg co 12 godzin.
• Masa ciała ≥14 kg: 1 saszetka 150 mg/188 mg co 12 godzin.

Dzieci w wieku 6 lat i starsze:

Informacje dotyczące dawkowania znajdują się w Charakterystyce Produktu Leczniczego dla Orkambi w postaci tabletek.

Sposób podawania:

Orkambi należy przyjmować z posiłkiem zawierającym tłuszcze. Posiłek lub przekąskę zawierającą tłuszcze należy spożyć tuż przed przyjęciem dawki lub tuż po jej przyjęciu. Całą zawartość saszetki należy wymieszać z jedną łyżeczką (5 ml) odpowiedniego dla wieku miękkiego pokarmu lub płynu (np. puree z owoców lub warzyw, jogurty smakowe, mus jabłkowy, woda, mleko lub soki). Pokarm lub płyn powinien mieć temperaturę pokojową lub niższą. Mieszaninę należy spożyć w całości w ciągu jednej godziny od przygotowania.

Pominięcie dawki:

Jeżeli od czasu, kiedy powinna zostać przyjęta pominięta dawka, upłynęło mniej niż 6 godzin, należy ją przyjąć razem z posiłkiem zawierającym tłuszcze. Jeżeli upłynęło więcej niż 6 godzin, należy poczekać do planowanego czasu przyjęcia kolejnej dawki. Nie należy stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej dawki.

Orkambi nie może być stosowany u osób z nadwrażliwością na lumakaftor, iwakaftor lub którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w składzie produktu.

Funkcja wątroby:

U pacjentów przyjmujących Orkambi obserwowano podwyższoną aktywność enzymów wątrobowych (aminotransferaz). Przed rozpoczęciem leczenia oraz regularnie w jego trakcie należy przeprowadzać badania kontrolne funkcji wątroby. U pacjentów z zaawansowaną chorobą wątroby, marskością lub nadciśnieniem wrotnym zgłaszano przypadki pogorszenia czynności wątroby, w tym niewydolność wątroby prowadzącą do zgonu. Lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaawansowaną chorobą wątroby.

Układ oddechowy:

Na początku leczenia Orkambi mogą wystąpić działania niepożądane ze strony układu oddechowego, takie jak uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej, duszność, skurcz oskrzeli i nieprawidłowe oddychanie. Objawy te występują częściej u pacjentów z niższą funkcją płuc. Zaleca się dodatkowe monitorowanie takich pacjentów podczas rozpoczynania leczenia.

Ciśnienie tętnicze:

U niektórych pacjentów leczonych Orkambi obserwowano podwyższone ciśnienie tętnicze. Podczas leczenia należy okresowo badać ciśnienie tętnicze.

Depresja:

U pacjentów leczonych Orkambi zgłaszano przypadki depresji, w tym myśli samobójcze i próby samobójcze. Pacjenci i ich opiekunowie powinni monitorować, czy nie występuje obniżony nastrój, myśli samobójcze lub nietypowe zmiany w zachowaniu, i natychmiast skontaktować się z lekarzem w przypadku wystąpienia takich objawów.

Interakcje z innymi lekami:

Lumakaftor jest silnym induktorem enzymu CYP3A, co oznacza, że może zmniejszać skuteczność innych leków metabolizowanych przez ten enzym. Hormonalne środki antykoncepcyjne (doustne, iniekcje, plastry, implanty) nie są skuteczną metodą zapobiegania ciąży podczas stosowania Orkambi. Należy stosować alternatywne metody antykoncepcji.

Do najczęściej występujących działań niepożądanych należą:

• Duszność (14,0%).
• Biegunka (11,0%).
• Nudności (10,2%).
• Zapalenie jamy nosowej i gardła.
• Ból głowy.
• Ból brzucha.
• Podwyższona aktywność enzymów wątrobowych.

Ciężkie działania niepożądane mogą obejmować objawy ze strony wątroby (zwiększona aktywność aminotransferaz, cholestatyczne zapalenie wątroby, encefalopatia wątrobowa). U dzieci podwyższona aktywność enzymów wątrobowych występuje częściej niż u dorosłych.

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów należy skontaktować się z lekarzem.

Orkambi może wchodzić w interakcje z wieloma lekami. Najważniejsze z nich to:

Leki przeciwgrzybicze:

Silne inhibitory CYP3A (np. itrakonazol, ketokonazol, pozakonazol, worykonazol) mogą zwiększać stężenie iwakaftoru we krwi. Jednoczesne stosowanie może wymagać dostosowania dawki Orkambi.

Antybiotyki:

Klarytromycyna, telitromycyna i erytromycyna mogą zwiększać stężenie iwakaftoru. Ryfampicyna, ryfabutyna i ryfapentyna mogą zmniejszać skuteczność Orkambi – nie zaleca się ich jednoczesnego stosowania.

Leki przeciwdrgawkowe:

Karbamazepina, fenobarbital i fenytoina mogą zmniejszać skuteczność Orkambi – nie zaleca się ich jednoczesnego stosowania.

Hormonalne środki antykoncepcyjne:

Orkambi zmniejsza skuteczność hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Należy stosować alternatywne metody antykoncepcji (np. prezerwatywy, wkładki wewnątrzmaciczne).

Inne leki:

Orkambi może wpływać na skuteczność wielu innych leków, w tym leków przeciwalergicznych (montelukast), leków przeciwzapalnych (ibuprofen), inhibitorów pompy protonowej (omeprazol), leków przeciwdepresyjnych (cytalopram, sertralina, bupropion) i innych. Przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach.

Brak wystarczających danych dotyczących stosowania Orkambi u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego szkodliwego wpływu na rozwój płodu, jednak jako środek ostrożności pożądane jest unikanie stosowania Orkambi w okresie ciąży, chyba że stan kliniczny matki wymaga takiego leczenia.

Lumakaftor i iwakaftor przenikają do mleka ludzkiego. Należy podjąć decyzję, czy przerwać karmienie piersią czy przerwać leczenie, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka i korzyści z leczenia dla matki.

Orkambi należy przechowywać w oryginalnym opakowaniu, w temperaturze poniżej 30°C. Lek należy przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci. Nie stosować tego leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu. Termin ważności oznacza ostatni dzień podanego miesiąca.

Po wymieszaniu granulatu z pokarmem lub płynem mieszanina jest stabilna przez jedną godzinę i powinna zostać spożyta w tym czasie.

Orkambi to ważny lek w terapii mukowiscydozy u pacjentów z homozygotyczną mutacją F508del genu CFTR. Dzięki połączeniu lumakaftoru i iwakaftoru lek poprawia funkcjonowanie białka CFTR, co prowadzi do poprawy funkcji płuc, zwiększenia masy ciała i zmniejszenia liczby zaostrzeń choroby. Leczenie wymaga regularnego monitorowania funkcji wątroby i ciśnienia tętniczego. Ważne jest, aby lek był przyjmowany z posiłkiem zawierającym tłuszcze oraz aby pacjenci byli świadomi możliwych interakcji z innymi lekami, szczególnie z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi.