Matrifen 75 mikrogramów/godzinę

Matrifen to nowoczesny system transdermalny, czyli plaster, który przez skórę dostarcza do organizmu substancję przeciwbólową – fentanyl. Jest to silny lek opioidowy przeznaczony dla osób cierpiących na ciężki przewlekły ból, który wymaga ciągłego, długoterminowego leczenia. Plaster działa przez 72 godziny (3 dni), co oznacza, że wystarczy go wymieniać dwa razy w tygodniu, zapewniając stałą ulgę w bólu bez konieczności codziennego przyjmowania tabletek.

System transdermalny Matrifen 75 µg/h uwalnia fentanyl w ilości 75 mikrogramów na godzinę. Plaster ma powierzchnię 25,2 cm² i zawiera 8,25 mg substancji czynnej. Jest to prostokątny, przezroczysty plaster oznaczony jasnoniebieskim nadrukiem, który nakłada się bezpośrednio na skórę.

Lek ten jest wskazany przede wszystkim dla dorosłych pacjentów zmagających się z ciężkim przewlekłym bólem, który wymaga regularnego stosowania silnych leków przeciwbólowych. Może to być ból związany z chorobami nowotworowymi lub innymi schorzeniami powodującymi uporczywe dolegliwości bólowe.

Matrifen można również stosować u dzieci od 2 roku życia, ale tylko u tych, które wcześniej otrzymywały leki opioidowe i wykazują tolerancję na tego typu substancje. U dzieci lek jest przeznaczony do długoterminowego leczenia ciężkiego przewlekłego bólu.

Fentanyl, substancja czynna zawarta w plastrze, należy do grupy leków nazywanych opioidami. Działa on poprzez wpływ na specjalne receptory w mózgu i rdzeniu kręgowym, które odpowiadają za odczuwanie bólu. Po naklejeniu plastra na skórę, fentanyl stopniowo przenika przez jej warstwy do krwiobiegu, a stamtąd dociera do ośrodkowego układu nerwowego, gdzie wywiera działanie przeciwbólowe.

Plaster zaczyna działać stopniowo – po pierwszym przyklejeniu stężenie leku we krwi zwiększa się powoli i stabilizuje się między 12 a 24 godziną od aplikacji. Następnie utrzymuje się na względnie stałym poziomie przez całe 72 godziny. To oznacza, że lek działa nieprzerwanie, zapewniając stałą kontrolę bólu przez trzy dni.

Dawkowanie leku musi być zawsze dostosowane indywidualnie do każdego pacjenta, w zależności od nasilenia bólu, wcześniejszego stosowania leków przeciwbólowych oraz ogólnego stanu zdrowia. Lekarz zawsze wybiera najmniejszą skuteczną dawkę.

Wybór odpowiedniej dawki

Matrifen jest dostępny w pięciu różnych mocach, które uwalniają odpowiednio 12, 25, 50, 75 lub 100 mikrogramów fentanylu na godzinę. Wybór dawki początkowej zależy przede wszystkim od tego, czy pacjent wcześniej przyjmował leki opioidowe i w jakiej ilości. Jeśli pacjent wcześniej stosował morfiny lub inne opioidy, lekarz dokładnie przeliczy dotychczasowe dawki i na tej podstawie dobierze odpowiednią moc plastra.

Ważne zasady stosowania

Dla pacjentów wcześniej nieprzyjmujących opioidów: Zasadniczo nie zaleca się rozpoczynania leczenia bólu od plastrów z fentanylem u osób, które wcześniej nie stosowały tego typu leków. Istnieje wtedy ryzyko poważnych problemów z oddychaniem, nawet przy stosowaniu najmniejszej dostępnej dawki. Jeśli jednak plaster jest jedyną możliwą opcją leczenia, lekarz rozpocznie od najmniejszej dawki (12 µg/h) i będzie bardzo dokładnie obserwował pacjenta.

Sposób aplikacji plastra

Plaster należy nakleić na płaską, nieoowłosioną lub lekko owłosioną część skóry na górnej części ciała lub ramionach. Skóra powinna być czysta, sucha i zdrowa – bez ran, podrażnień czy stanów zapalnych. Nie należy stosować kremów, olejków, lotionów ani pudru w miejscu naklejania plastra, ponieważ mogą one osłabić jego przylepność.

Jeśli konieczne jest usunięcie owłosienia, należy je ostrożnie obciąć nożyczkami – nie wolno używać golenia, które może podrażnić skórę. Jeśli trzeba oczyścić skórę, należy użyć tylko czystej wody, bez mydła czy innych środków. Skóra musi być całkowicie sucha przed naklejeniem plastra.

Po usunięciu folii ochronnej plaster należy natychmiast nakleić na przygotowane miejsce i mocno docisnąć dłonią przez około 30 sekund, zwracając szczególną uwagę na brzegi. Każdy nowy plaster powinien być naklejany w innym miejscu – do tego samego miejsca można wrócić dopiero po upływie co najmniej 7 dni.

Wymiana plastra

Plaster należy wymieniać co 72 godziny (3 dni). Po usunięciu zużytego plastra należy go złożyć na pół stroną klejącą do wewnątrz i bezpiecznie wyrzucić w miejscu niedostępnym dla dzieci. Nowy plaster nakłada się w innym miejscu. Po naklejeniu lub usunięciu plastra należy dokładnie umyć ręce czystą wodą.

Leku nie można stosować w następujących sytuacjach:

• Jeśli jest się uczulonym na fentanyl lub którykolwiek inny składnik leku.
• W przypadku ostrego bólu lub bólu pooperacyjnego – plaster działa zbyt wolno, aby można było szybko dostosować dawkę w takich sytuacjach.
• Przy ciężkich problemach z oddychaniem, gdy oddech jest bardzo spowolniony lub osłabiony.

Problemy z oddychaniem

Najpoważniejszym działaniem niepożądanym fentanylu jest zaburzenie oddychania. Lek może spowolnić lub osłabić oddech, co w skrajnych przypadkach może być zagrożeniem dla życia. Problemy z oddychaniem mogą utrzymywać się nawet po usunięciu plastra, ponieważ lek wciąż pozostaje w organizmie przez kilkanaście godzin. Ryzyko to jest szczególnie duże u osób, które wcześniej nie stosowały leków opioidowych, u osób starszych oraz u pacjentów z chorobami płuc.

Bezpieczne przechowywanie

Matrifen zawiera substancję w ilości, która może być śmiertelnie niebezpieczna dla dzieci. Wszystkie plastry – zarówno nowe, jak i używane – należy przechowywać w miejscu całkowicie niedostępnym dla dzieci. Zużyte plastry nadal zawierają znaczną ilość substancji czynnej i mogą stanowić zagrożenie.

Gorączka i źródła ciepła

Wzrost temperatury ciała (gorączka) lub narażenie miejsca z plastrem na zewnętrzne źródła ciepła może zwiększyć wchłanianie fentanylu i prowadzić do przedawkowania. Należy unikać stosowania poduszek elektrycznych, butelek z gorącą wodą, koców elektrycznych, długich gorących kąpieli, sauny czy intensywnego opalania w miejscu, gdzie naklejony jest plaster.

Uzależnienie i tolerancja

Przy długotrwałym stosowaniu opioidów organizm może rozwinąć tolerancję, co oznacza, że z czasem potrzebne mogą być większe dawki, aby osiągnąć ten sam efekt przeciwbólowy. Może również wystąpić uzależnienie fizyczne – nagłe przerwanie stosowania leku może wywołać nieprzyjemne objawy odstawienia, takie jak niepokój, pocenie się, bóle mięśni, biegunka czy drżenie. Dlatego nigdy nie należy nagle przerywać stosowania leku – zmniejszanie dawki musi być stopniowe i pod kontrolą lekarza.

Interakcje z innymi lekami

Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie Matrifenu z innymi lekami działającymi na układ nerwowy, takimi jak leki uspokajające (benzodiazepiny), leki nasenne, niektóre leki przeciwdepresyjne czy alkohol. Takie połączenie może prowadzić do bardzo silnego uspokojenia, problemów z oddychaniem, a nawet śpiączki czy zgonu.

Jak każdy lek, Matrifen może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Bardzo częste działania niepożądane (mogą wystąpić u więcej niż 1 na 10 osób)

• Nudności – uczucie mdłości.
• Wymioty.
• Zaparcia – trudności z wypróżnianiem.
• Senność – nadmierna potrzeba snu.
• Zawroty głowy.
• Bóle głowy.

Częste działania niepożądane (mogą wystąpić u mniej niż 1 na 10 osób)

• Bezsenność – trudności z zasypianiem.
• Depresja, lęk, pobudzenie, dezorientacja.
• Stan splątania, uczucie euforii (nadmiernej radości), omamy – widzenie lub słyszenie rzeczy, które nie istnieją.
• Duszność – trudności z oddychaniem.
• Biegunka, suchość w ustach, bóle brzucha, niestrawność.
• Nadmierne pocenie się, świąd skóry, wysypka.
• Uczucie zmęczenia, obrzęki, osłabienie.

Poważne działania niepożądane

Jeśli wystąpią poważne problemy z oddychaniem (bardzo spłycony lub rzadki oddech), uczucie silnego zmęczenia, zaburzenia świadomości lub inne niepokojące objawy, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub wezwać pogotowie ratunkowe.

Reakcje skórne

W miejscu przyklejenia plastra może wystąpić zaczerwienienie, swędzenie lub podrażnienie skóry. Jeśli objawy są nasilone lub utrzymują się długo po usunięciu plastra, należy skonsultować się z lekarzem.

Matrifenu nie należy stosować w okresie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne i lekarz uzna, że korzyści przewyższają ryzyko. Fentanyl przenika przez łożysko i może wpływać na dziecko. Jeśli lek był stosowany przez dłuższy czas w ciąży, u noworodka po urodzeniu mogą wystąpić objawy odstawienia.

Nie należy karmić piersią podczas stosowania Matrifenu oraz przez co najmniej 72 godziny (3 dni) po usunięciu ostatniego plastra. Fentanyl przenika do mleka matki i może powodować uspokojenie lub problemy z oddychaniem u dziecka.

Matrifen może wpływać na zdolność koncentracji, szybkość reakcji i koordynację ruchową. Może powodować senność, zawroty głowy i zaburzenia widzenia. Dlatego nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn podczas stosowania tego leku, szczególnie na początku leczenia lub po zmianie dawki, dopóki nie będzie wiadomo, jak organizm reaguje na lek.

Lek należy przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci. Nie wymaga specjalnych warunków przechowywania. Należy stosować lek przed upływem terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu. Nie należy stosować leku, jeśli opakowanie jest uszkodzone lub wykazuje oznaki naruszenia.

Zużyty plaster należy złożyć na pół stroną klejącą do wewnątrz, tak aby substancja czynna nie była dostępna, i wyrzucić w sposób uniemożliwiający dostęp dzieci i zwierząt. Niewykorzystane plastry należy oddać do apteki. Nie należy wyrzucać leków do kanalizacji ani domowych pojemników na śmieci.