Aclotin

Aclotin to lek na receptę zawierający tyklopidynę – substancję, która zapobiega sklejaniu się płytek krwi i tworzeniu zakrzepów. Działa inaczej niż popularna aspiryna, ponieważ blokuje agregację płytek na innym etapie. Lek dostępny jest w postaci tabletek powlekanych, z których każda zawiera 250 mg substancji czynnej.

Aclotin stosuje się w trzech głównych sytuacjach klinicznych. Po pierwsze, zmniejsza ryzyko wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu u osób, które już przeszły epizod niedokrwienia naczyń mózgowych – zarówno pełnoobjawowy udar, jak i przejściowe ataki niedokrwienne. Po drugie, lek zapobiega ciężkim incydentom niedokrwienia, szczególnie w obrębie naczyń wieńcowych, u pacjentów z zarostową miażdżycą tętnic kończyn dolnych w fazie chromania przestankowego. Po trzecie, stosuje się go w celu zapobiegania wykrzepianiu w przetoce tętniczo-żylnej u osób poddawanych hemodializom.

Jedna tabletka powlekana zawiera 250 mg tyklopidyny chlorowodorku jako substancję czynną. Lek zawiera również substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (20 mg w jednej tabletce) – informacja istotna dla osób z nietolerancją laktozy. Pozostałe substancje pomocnicze to skrobia kukurydziana, celuloza mikrokrystaliczna, kwas stearynowy oraz składniki otoczki: hypromeloza, dwutlenek tytanu i makrogol 6000.

Tyklopidyna hamuje agregację płytek krwi i uwalnianie płytkowych czynników krzepnięcia, dzięki czemu zapobiega tworzeniu się zakrzepów w tętnicach i żyłach. Mechanizm jej działania polega na zablokowaniu zależnej od ADP aktywacji płytek krwi oraz uniemożliwieniu łączenia się fibrynogenu z receptorem glikoproteinowym płytki. W ten sposób lek wydłuża czas krwawienia i zmniejsza lepkość krwi.

Co ważne, tyklopidyna działa inaczej niż kwas acetylosalicylowy – nie wpływa na aktywność układu cyklooksygenazy. Za jej działanie w organizmie odpowiada niezidentyfikowany dotychczas metabolit powstający w wątrobie. Zahamowanie agregacji płytek występuje po około dwóch dniach stosowania leku, osiąga poziom klinicznie istotny po czterech dniach, a maksimum po ośmiu do jedenastu dniach regularnego przyjmowania.

Standardowa dawka dla dorosłych to 250 mg (jedna tabletka) dwa razy na dobę, przyjmowana wraz z posiłkami. Obecność pokarmu zwiększa wchłanianie leku z przewodu pokarmowego, dlatego tak ważne jest przyjmowanie tabletek podczas posiłków.

U pacjentów z niewydolnością nerek klirens tyklopidyny zmniejsza się wraz z narastaniem niewydolności, dlatego w przypadku ciężkiej niewydolności nerek należy zachować szczególną ostrożność i w razie konieczności zmniejszyć dawki.

U pacjentów z niewydolnością wątroby zwiększa się stężenie tyklopidyny we krwi, a zmniejsza ilość syntetyzowanych w wątrobie prekursorów czynników krzepnięcia. U takich osób również należy zachować szczególną ostrożność i w razie konieczności dostosować dawkowanie.

Nie zaleca się stosowania produktu u dzieci i młodzieży ze względu na brak danych z badań klinicznych w tej grupie wiekowej.

Po podaniu doustnym tyklopidyna wchłania się z przewodu pokarmowego szybko i niemal całkowicie – w 80-90%. Maksymalne stężenie w osoczu występuje około dwóch godzin po przyjęciu leku. W stanie równowagi, który osiągany jest po dwóch do trzech tygodniach regularnego stosowania, stężenie tyklopidyny w osoczu wynosi 1-2 μg/ml.

Tyklopidyna w 98% wiąże się odwracalnie z białkami osocza, głównie z albuminami i lipoproteinami. Lek jest metabolizowany w wątrobie do co najmniej 20 metabolitów i wydalany z moczem (60%) oraz z kałem (25%), głównie w postaci metabolitów. Okres półtrwania po podaniu pojedynczej dawki wynosi około 8-12 godzin, natomiast w stanie równowagi ulega wydłużeniu do 4-5 dni.

U większości pacjentów czas krwawienia wraca do wartości początkowych po jednym do dwóch tygodni od przerwania stosowania leku.

Aclotin jest bezwzględnie przeciwwskazany w następujących sytuacjach:

• Nadwrażliwość na tyklopidynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą.
• Skaza krwotoczna.
• Choroby mogące powodować krwawienia, takie jak czynny wrzód żołądka i dwunastnicy czy ostre krwotoczne udary mózgu.
• Choroby krwi przebiegające z wydłużeniem czasu krwawienia.
• Leukopenia, małopłytkowość lub agranulocytoza w wywiadzie.

Tyklopidyna może powodować ciężkie, czasami nawet prowadzące do zgonu działania niepożądane o charakterze hematologicznym i krwotocznym. Szczególnie niebezpieczne są agranulocytoza, pancytopenia i rzadkie przypadki białaczki. Ryzyko tych powikłań jest związane z nieodpowiednim monitorowaniem, późnym rozpoznaniem i niewłaściwym postępowaniem.

Kontrola hematologiczna

Na początku leczenia należy wykonać pełną morfologię krwi z rozmazem, w tym oznaczenie liczby płytek krwi. Badania te należy powtarzać co dwa tygodnie przez pierwsze trzy miesiące terapii oraz w ciągu 15 dni po jego zakończeniu, jeśli konieczne jest przerwanie leczenia w ciągu pierwszych trzech miesięcy.

W razie zmniejszenia liczby neutrofili poniżej 1500/mm³ należy potwierdzić ich wartości. Jeśli potwierdzi się neutropenia (liczba neutrofili poniżej 1500/mm³) lub trombocytopenia (liczba płytek krwi poniżej 100000/mm³), leczenie produktem należy przerwać. Parametry hematologiczne należy kontrolować do czasu ich normalizacji.

Kontrola kliniczna i objawy alarmujące

Przed rozpoczęciem stosowania produktu należy poinformować pacjenta o objawach, które mogą świadczyć o wystąpieniu:

• Neutropenii: gorączka, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej.
• Małopłytkowości i zaburzeń krzepnięcia: przedłużone lub nieoczekiwane krwawienia, wybroczyny, plamica, smoliste stolce.
• Zakrzepowej plamicy małopłytkowej (TTP): trombocytopenia, niedokrwistość hemolityczna, objawy neurologiczne podobne do objawów przemijającego ataku niedokrwiennego lub udaru mózgu, zaburzenia czynności nerek i gorączka.

Pacjenta należy poinformować, że w przypadku wystąpienia jakiegokolwiek z wyżej wymienionych objawów należy przerwać stosowanie produktu i natychmiast skonsultować się z lekarzem. Decyzję o ponownym rozpoczęciu leczenia należy podjąć dopiero po dokonaniu oceny stanu klinicznego pacjenta oraz wyników badań laboratoryjnych.

Pacjenta należy także poinformować o objawach zapalenia wątroby, takich jak żółtaczka, jasne stolce czy ciemne zabarwienie moczu, i konieczności zgłoszenia tych objawów lekarzowi.

Zakrzepowa plamica małopłytkowa

Rozpoznanie rzadko występującej, mogącej zagrażać życiu zakrzepowej plamicy małopłytkowej należy rozważyć w razie wystąpienia charakterystycznych objawów. Większość przypadków obserwowano w ciągu pierwszych ośmiu tygodni leczenia tyklopidyną. Choroba ta może prowadzić do zgonu, dlatego w razie podejrzenia TTP należy niezwłocznie zastosować leczenie specjalistyczne. Istnieją doniesienia o poprawie rokowania w razie zastosowania plazmaferezy. Należy unikać podawania preparatów płytkowych ze względu na zwiększone ryzyko zakrzepicy.

Aclotin może wchodzić w interakcje z wieloma innymi lekami, co wymaga szczególnej ostrożności lub dostosowania dawkowania.

Leki zwiększające ryzyko krwawienia

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ): Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko krwawienia poprzez nasilenie aktywności antyagregacyjnej płytek i działania na błonę śluzową żołądka i dwunastnicy. Jeżeli konieczne jest jednoczesne stosowanie, należy ściśle kontrolować stan kliniczny pacjenta.

Inne leki przeciwpłytkowe: Zwiększenie ryzyka krwawienia poprzez nasilenie aktywności antyagregacyjnej. Wymagana jest ścisła kontrola kliniczna.

Salicylany (w tym kwas acetylosalicylowy): Zwiększenie ryzyka krwawienia. W przypadku implantacji stentów wieńcowych tyklopidynę należy stosować jednocześnie z kwasem acetylosalicylowym (w dawce od 100 do 325 mg na dobę) przez około jeden miesiąc po zabiegu.

Doustne leki przeciwzakrzepowe: Zwiększenie ryzyka krwawienia poprzez połączenie działania przeciwzakrzepowego i przeciwagregacyjnego. Należy kontrolować wskaźnik INR.

Heparyny: Zwiększenie ryzyka krwawienia. Należy kontrolować czas kaolinowo-kefalinowy (APTT).

Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI): Ponieważ SSRI wpływają na aktywację płytek krwi i zwiększają ryzyko krwawienia, podczas jednoczesnego podawania z tyklopidyną konieczne jest zachowanie ostrożności.

Pentoksyfilina: Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, podczas jednoczesnego podawania z tyklopidyną konieczne jest zachowanie ostrożności.

Inne ważne interakcje

Teofilina: Jednoczesne stosowanie zwiększa stężenie teofiliny we krwi i wzrost ryzyka przedawkowania poprzez zwolnienie jej metabolizmu. Pacjenta należy dokładnie obserwować, a w razie konieczności oznaczyć stężenie teofiliny we krwi. Dawkowanie teofiliny należy dostosować podczas leczenia tyklopidyną i po jego zakończeniu.

Digoksyna: Jednoczesne stosowanie może prowadzić do nieznacznego zmniejszenia (około 15%) stężenia digoksyny we krwi, co zazwyczaj nie wpływa na skuteczność terapeutyczną.

Fenytoina: Rzadko donoszono o zwiększonym stężeniu fenytoiny i jej działaniu toksycznym podczas jednoczesnego stosowania z tyklopidyną. Należy zachować ostrożność, a pomocne może być oznaczenie stężenia fenytoiny we krwi.

Leki zobojętniające kwas żołądkowy: Jednoczesne stosowanie prowadzi do zmniejszenia stężenia tyklopidyny we krwi o około 20-30%.

Cymetydyna: Jednoczesne, długotrwałe stosowanie prowadzi do znaczącego zwiększenia stężenia tyklopidyny w osoczu.

Cyklosporyna: W bardzo rzadkich przypadkach zgłaszano zwiększenie stężenia cyklosporyny we krwi. Podczas jednoczesnego stosowania należy kontrolować stężenie cyklosporyny we krwi.

Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania tyklopidyny u kobiet w ciąży. Produktu Aclotin nie wolno stosować w okresie ciąży, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne.

Badania na zwierzętach wykazały, że tyklopidyna przenika do mleka samic szczura w okresie laktacji. Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania tyklopidyny u kobiet karmiących piersią. Produktu Aclotin nie wolno stosować podczas karmienia piersią, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne.

Działania niepożądane tyklopidyny, takie jak zawroty głowy, mogą niekorzystnie wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Jeśli wystąpią takie objawy, należy zachować szczególną ostrożność podczas wykonywania czynności wymagających koncentracji uwagi.

Jak każdy lek, Aclotin może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Często występujące działania niepożądane

• Zaburzenia krwi: neutropenia (w tym ciężka neutropenia), izolowana trombocytopenia poniżej 80000/mm³, w wyjątkowych przypadkach trombocytopenia połączona z niedokrwistością hemolityczną.
• Reakcje alergiczne: różnej postaci, jak eozynofilia, anafilaksja, obrzęk naczynioruchowy, ból stawów, zapalenie naczyń, liszaj rumieniowaty, alergiczne zmiany w płucach, nefropatia czasem skutkująca niewydolnością nerek.
• Układ nerwowy: ból głowy, zawroty głowy.
• Krwawienia: siniaki, wybroczyny, krwawienie z nosa, krwiomocz, krwotok ze spojówek, krwawienia śród- i pooperacyjne, krwawienie śródmózgowe. Obserwowano krwotoki, które mogą mieć ciężki przebieg i czasem mogą zakończyć się zgonem.
• Układ pokarmowy: biegunka, nudności.
• Wątroba: zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej i transaminaz.
• Skóra: wysypki skórne, zwłaszcza grudkowe i pokrzywkowe, często z towarzyszącym świądem. Wysypka może występować w formie uogólnionej.
• Objawy ogólne: gorączka.
• Badania laboratoryjne: zwiększenie stężenia cholesterolu i trójglicerydów we krwi.

Niezbyt często występujące działania niepożądane

• Pancytopenia, aplazja szpiku kostnego lub zakrzepowa agranulocytoza.
• Zaburzenia czucia (neuropatia obwodowa).
• Owrzodzenie żołądka i jelit.
• Ciężka biegunka z zapaleniem okrężnicy (z limfocytowym zapaleniem okrężnicy włącznie).
• Zwiększenie stężenia bilirubiny.
• Rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół Lyella.

Rzadko występujące działania niepożądane

• Sepsa i wstrząs septyczny mogą być śmiertelnym powikłaniem agranulocytozy.
• Zapalenie wątroby (cytolityczne i/lub cholestatyczne). Donoszono o przypadkach zapalenia wątroby zakończonych zgonem, w tym piorunującego zapalenia wątroby.

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów niepokojących należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.

Dotychczas odnotowano tylko jeden przypadek przedawkowania tyklopidyny. W jego przebiegu wystąpiło wydłużenie czasu krwawienia oraz zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej we krwi. Objawy te ustąpiły samoistnie.

W razie przedawkowania tyklopidyny zaleca się sprowokowanie wymiotów lub płukanie żołądka oraz obserwację pacjenta, a w razie konieczności leczenie objawowe.

Lek należy przechowywać w temperaturze poniżej 25°C, w oryginalnym opakowaniu w celu ochrony przed światłem i wilgocią. Okres ważności wynosi 3 lata. Nie należy stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu.

Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci.