Abiral

Abiral to lek zawierający abirateronu octan w dawce 500 mg, przeznaczony dla dorosłych mężczyzn w leczeniu różnych postaci raka gruczołu krokowego z przerzutami. Preparat działa poprzez hamowanie wytwarzania testosteronu w organizmie, co spowalnia rozwój choroby nowotworowej. Lek ten jest stosowany zawsze w skojarzeniu z prednizonem lub prednizolonem oraz, w odpowiednich przypadkach, z terapią supresji androgenowej.

Abiral jest wskazany w trzech głównych sytuacjach klinicznych, zawsze w połączeniu z prednizonem lub prednizolonem:

• Nowo rozpoznany hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego wysokiego ryzyka z przerzutami – stosowany u dorosłych mężczyzn w skojarzeniu z terapią supresji androgenowej. W tej sytuacji organizm chorego nadal reaguje na leczenie hormonalne, a Abiral pomaga skuteczniej kontrolować rozwój choroby.
• Oporny na kastrację rak gruczołu krokowego z przerzutami – u pacjentów bez objawów lub z objawami o niewielkim nasileniu, po niepowodzeniu terapii supresji androgenowej, gdy chemioterapia nie jest jeszcze wskazana. Oznacza to sytuację, gdy choroba przestała reagować na standardowe leczenie hormonalne.
• Oporny na kastrację rak gruczołu krokowego z przerzutami po chemioterapii – u pacjentów, u których choroba postępuje w trakcie lub po chemioterapii zawierającej docetaksel.

Abirateronu octan, substancja czynna leku Abiral, działa jako inhibitor biosyntezy androgenów. Po przyjęciu zostaje przekształcony w abirateron, który wybiórczo i nieodwracalnie hamuje aktywność enzymu CYP17. Ten enzym jest kluczowy dla produkcji testosteronu w trzech miejscach organizmu: jądrach, nadnerczach oraz samej tkance nowotworowej gruczołu krokowego.

Rak gruczołu krokowego jest często wrażliwy na androgeny, czyli hormony płciowe męskie, przede wszystkim testosteron. Standardowe terapie hormonalne, takie jak kastracja chirurgiczna lub farmakologiczna, zmniejszają produkcję testosteronu w jądrach, ale nie wpływają na jego wytwarzanie w nadnerczach ani przez sam nowotwór. Abiral działa kompleksowo – zmniejsza stężenie testosteronu w całym organizmie do wartości nieoznaczalnych, czyli niższych niż przy samej kastracji.

Hamowanie enzymu CYP17 powoduje również zwiększone wytwarzanie mineralokortykosteroidów w nadnerczach. Dlatego tak ważne jest jednoczesne podawanie kortykosteroidu (prednizonu lub prednizolonu), który hamuje wydzielanie hormonu adrenokortykotropowego i zmniejsza ryzyko działań niepożądanych związanych z nadmiarem mineralokortykosteroidów.

Zalecana dawka leku Abiral to 1000 mg raz na dobę, co odpowiada dwóm tabletkom powlekanym po 500 mg. Lek należy przyjmować doustnie, zawsze na czczo:

• Co najmniej jedna godzina przed posiłkiem lub
• Co najmniej dwie godziny po posiłku

To bardzo ważne: przyjmowanie leku z jedzeniem znacząco zwiększa wchłanianie abirateronu – nawet dziesięciokrotnie! Szczególnie posiłki bogate w tłuszcze mogą zwiększyć ilość leku we krwi nawet siedemnastokrotnie, co grozi wystąpieniem poważnych działań niepożądanych.

Tabletki należy połykać w całości, popijając wodą. Nie wolno ich rozkruszać ani żuć.

Prednizon lub prednizolon – niezbędny element terapii

Abiral zawsze stosuje się w połączeniu z prednizonem lub prednizolonem:

• W leczeniu nowo rozpoznanego hormonowrażliwego raka gruczołu krokowego – 5 mg prednizonu lub prednizolonu na dobę
• W leczeniu opornego na kastrację raka gruczołu krokowego – 10 mg prednizonu lub prednizolonu na dobę

U pacjentów, którzy nie przeszli kastracji chirurgicznej, konieczne jest kontynuowanie farmakologicznej kastracji analogami hormonu LHRH przez cały czas leczenia lekiem Abiral.

Lek Abiral jest przeciwwskazany w następujących sytuacjach:

• Nadwrażliwość (uczulenie) na abirateronu octan lub którykolwiek inny składnik leku
• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby (klasa C według skali Childa i Pugha)
• Jednoczesne stosowanie z dichlorkiem radu-223 (Ra-223) w połączeniu z prednizonem lub prednizolonem – ze względu na zwiększone ryzyko złamań kości i zgonu
• Kobiety, które są lub mogą być w ciąży – lek jest przeznaczony wyłącznie dla mężczyzn i może zaszkodzić nienarodzonemu dziecku

Podczas stosowania leku Abiral konieczne jest regularne monitorowanie stanu zdrowia i wykonywanie badań kontrolnych:

Monitorowanie czynności wątroby

Lek może wpływać na czynność wątroby, często bez widocznych objawów. Dlatego lekarz zleci badania krwi oceniające aktywność aminotransferaz:

• Przed rozpoczęciem leczenia
• Co dwa tygodnie przez pierwsze trzy miesiące terapii
• Co miesiąc w kolejnych miesiącach leczenia

Rzadko może wystąpić ostra niewydolność wątroby, która może prowadzić do zgonu. Objawy problemów z wątrobą to: zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, ciężkie nudności lub wymioty. W przypadku ich wystąpienia należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

Kontrola ciśnienia tętniczego, potasu i płynów

Hamowanie enzymu CYP17 może prowadzić do zwiększonego wytwarzania mineralokortykosteroidów w nadnerczach, co skutkuje:

• Nadciśnieniem tętniczym
• Obniżeniem stężenia potasu we krwi (hipokaliemia)
• Zatrzymaniem płynów w organizmie (obrzęki)

Dlatego konieczne jest comiesięczne monitorowanie ciśnienia tętniczego, stężenia potasu i objawów zastoju płynów. Pacjenci z ryzykiem niewydolności serca wymagają częstszych kontroli – co dwa tygodnie przez pierwsze trzy miesiące, a następnie co miesiąc. Stężenie potasu we krwi powinno być utrzymywane na poziomie co najmniej 4,0 milimoli na litr.

Ostrożność u pacjentów z chorobami serca

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z:

• Chorobami serca lub naczyń krwionośnych w wywiadzie
• Niewydolnością serca
• Nieregularnym lub przyspieszonym rytmem serca
• Ciężką dusznicą bolesną
• Niedawno przebytym zawałem serca
• Arytmią komorową

U pacjentów z istotnym ryzykiem zastoinowej niewydolności serca lekarz może zlecić dodatkowe badania oceniające czynność serca, takie jak echokardiografia, przed rozpoczęciem leczenia.

Inne ważne ostrzeżenia

Gęstość kości: U mężczyzn z zaawansowanym rakiem gruczołu krokowego może wystąpić zmniejszenie gęstości kości. Stosowanie leku Abiral z glikokortykosteroidami może nasilić to działanie, zwiększając ryzyko złamań.

Miopatia i rabdomioliza: Zgłaszano przypadki osłabienia i bólu mięśni, a także poważniejszych schorzeń mięśni. Większość przypadków wystąpiła w ciągu pierwszych sześciu miesięcy leczenia.

Stężenie cukru we krwi: U pacjentów z cukrzycą konieczne jest częste monitorowanie stężenia glukozy we krwi. Zgłaszano przypadki zarówno wysokiego, jak i niskiego stężenia cukru.

Odstawianie kortykosteroidów: Nie należy przerywać stosowania prednizonu lub prednizolonu bez konsultacji z lekarzem. Konieczna jest obserwacja w kierunku objawów niewydolności nadnerczy.

Jak każdy lek, Abiral może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Bardzo często występujące (u więcej niż 1 na 10 pacjentów)

• Obrzęki nóg lub stóp – wynikają z gromadzenia się płynów w organizmie
• Niskie stężenie potasu we krwi – może prowadzić do osłabienia mięśni, drżenia lub kołatania serca
• Podwyższone wyniki testów czynnościowych wątroby
• Wysokie ciśnienie tętnicze
• Zakażenia dróg moczowych
• Biegunka

Często występujące (u mniej niż 1 na 10 pacjentów)

• Wysokie stężenie lipidów we krwi – zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych
• Ból w klatce piersiowej
• Zaburzenia rytmu serca, w tym migotanie przedsionków
• Niewydolność serca – wymaga natychmiastowej interwencji medycznej
• Szybki rytm serca
• Ciężkie zakażenie (posocznica, sepsa) – stan zagrażający życiu
• Złamania kości
• Niestrawność
• Krew w moczu
• Wysypka

Rzadziej występujące działania niepożądane

• Zaburzenia czynności nadnerczy
• Nieprawidłowy rytm serca
• Osłabienie i ból mięśni
• Podrażnienie płuc (alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych)
• Ostra niewydolność wątroby – może prowadzić do zgonu

Działania niepożądane o nieznanej częstości

• Zawał serca
• Zmiany w EKG (wydłużenie odstępu QT)
• Ciężkie reakcje alergiczne – trudności z oddychaniem lub przełykaniem, obrzęk twarzy, warg, języka lub gardła, swędząca wysypka

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Szczególnie ważne jest zgłoszenie: osłabienia mięśni, drżenia, kołatania serca (mogą wskazywać na niskie stężenie potasu), zażółcenia skóry lub oczu, ciemnego moczu, ciężkich nudności lub wymiotów (objawy problemów z wątrobą).

Abiral może wchodzić w interakcje z wieloma innymi lekami, dlatego bardzo ważne jest poinformowanie lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, w tym ziołowych.

Leki, których należy unikać

Silne induktory enzymu CYP3A4 mogą zmniejszać skuteczność leku Abiral. Do tej grupy należą:

• Fenytoina
• Karbamazepina
• Ryfampicyna, ryfabutyna, ryfapentyna
• Fenobarbital
• Ziele dziurawca zwyczajnego

Badania wykazały, że ryfampicyna może zmniejszyć stężenie abirateronu we krwi o pięćdziesiąt pięć procent, co znacząco obniża skuteczność leczenia.

Leki wymagające ostrożności

Abirateron hamuje enzymy CYP2D6 i CYP2C8, co może zwiększać stężenie leków metabolizowanych przez te enzymy. Dotyczy to szczególnie leków z wąskim indeksem terapeutycznym:

• Leki na serce: metoprolol, propranolol, propafenon, flekainid
• Leki przeciwdepresyjne: dezypramina, wenlafaksyna
• Leki przeciwpsychotyczne: haloperydol, risperidon
• Leki przeciwbólowe: kodeina, oksykodon, tramadol (wymagają enzymu CYP2D6 do wytworzenia czynnych form)
• Leki przeciwcukrzycowe: pioglitazon, repaglinid

W przypadku tych leków lekarz może rozważyć zmniejszenie dawki.

Leki wydłużające odstęp QT

Supresja androgenowa może zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu serca. Ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu leków wydłużających odstęp QT, takich jak:

• Chinidyna, prokainamid, amiodaron, sotalol
• Metadon
• Moksyfloksacyna
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne

Glikozydy nasercowe

Niskie stężenie potasu we krwi (które może wystąpić podczas stosowania leku Abiral) zwiększa ryzyko toksyczności glikozydów nasercowych.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Nie jest konieczne dostosowanie dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Jednak u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek należy zachować ostrożność ze względu na brak danych klinicznych.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Łagodne zaburzenia (klasa A według skali Childa-Pugha): nie jest konieczne dostosowanie dawki.

Umiarkowane zaburzenia (klasa B): wykazano około czterokrotne zwiększenie całkowitego wpływu abirateronu na organizm. Zastosowanie leku należy rozważnie ocenić – korzyści powinny jasno przeważać nad ryzykiem. Brak konkretnych zaleceń dotyczących dostosowania dawki.

Ciężkie zaburzenia (klasa C): lek jest przeciwwskazany.

Osoby starsze

Nie jest konieczne dostosowanie dawki u osób starszych. Informacje o dawkowaniu dotyczą ogólnej populacji dorosłych mężczyzn.

Dzieci i młodzież

Nie istnieje odpowiednie zastosowanie leku Abiral u dzieci i młodzieży. Lek jest przeznaczony wyłącznie dla dorosłych mężczyzn.

Lek Abiral jest przeciwwskazany u kobiet, szczególnie tych, które są lub mogą być w ciąży. Preparat może zaszkodzić nienarodzonemu dziecku – badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję.

Nie wiadomo, czy abirateron lub jego metabolity są wykrywalne w nasieniu. Dlatego:

• W przypadku aktywności seksualnej z kobietą w ciąży konieczne jest stosowanie prezerwatywy
• W przypadku aktywności seksualnej z kobietą w okresie rozrodczym konieczne jest stosowanie prezerwatywy jednocześnie z inną skuteczną metodą antykoncepcyjną

Badania na zwierzętach wykazały, że abirateronu octan wpływał na płodność u samców i samic szczurów, lecz te działania były całkowicie przemijające.

Nie ma swoistego antidotum na abirateronu octan. W przypadku przedawkowania należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub udać się do szpitala.

Przedawkowanie może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych związanych z nadmiarem mineralokortykosteroidów, takich jak:

• Nadciśnienie tętnicze
• Hipokaliemia (niskie stężenie potasu)
• Zastój płynów

W szpitalu wdroży się ogólne postępowanie wspomagające, w tym monitorowanie czynności serca (szczególnie odstępu QT w EKG) oraz wątroby.

Substancja czynna: Jedna tabletka powlekana zawiera 500 mg abirateronu octanu (co odpowiada abirateronowi).

Substancje pomocnicze: Lek zawiera laktozę jednowodną i sód.

Ważna informacja dla pacjentów z nietolerancją laktozy: Jeśli wcześniej stwierdzono nietolerancję niektórych cukrów, należy skontaktować się z lekarzem przed przyjęciem leku. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Zawartość sodu: Dawka dobowa (dwie tabletki po 500 mg) zawiera dwadzieścia trzy milogramy sodu, co odpowiada jeden przecinek dwa procenta maksymalnej zalecanej dobowej dawki sodu w diecie u osób dorosłych.

Lek należy przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci. Jeśli lek Abiral zostanie przypadkowo połknięty przez dziecko, należy niezwłocznie udać się do szpitala, zabierając ze sobą ulotkę.

Nie należy stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu. Termin ważności oznacza ostatni dzień podanego miesiąca.

Producentem leku Abiral jest +pharma arzneimittel. Dystrybutorem w Polsce jest +pharma Polska Sp. z o.o.