Liprolog

Liprolog to nowoczesny lek przeciwcukrzycowy zawierający insulinę lizpro – szybkodziałający analog insuliny ludzkiej otrzymywany metodą inżynierii genetycznej. Każdy mililitr roztworu zawiera 100 jednostek insuliny lizpro, co odpowiada 3,5 mg substancji czynnej. Produkt jest dostępny w różnych postaciach: w fiolkach, wkładach do wstrzykiwaczy wielokrotnego użytku oraz w gotowych wstrzykiwaczach półautomatycznych KwikPen i Junior KwikPen.

Liprolog stosuje się w leczeniu cukrzycy u osób dorosłych i dzieci, które wymagają insuliny do utrzymania prawidłowego poziomu cukru we krwi. Lek jest również wskazany do wstępnej stabilizacji cukrzycy, czyli w momencie rozpoczynania leczenia insuliną.

Insulina lizpro zawarta w preparacie Liprolog działa poprzez regulowanie metabolizmu glukozy – czyli sposobu, w jaki organizm przetwarza cukier. Główną zaletą tego leku jest szybki początek działania – insulina zaczyna działać już około 15 minut po wstrzyknięciu, osiągając maksymalne stężenie we krwi po 30-70 minutach. Całkowity czas działania leku wynosi od 2 do 5 godzin, co jest krótsze niż w przypadku zwykłej rozpuszczalnej insuliny ludzkiej.

Dzięki tak szybkiemu działaniu Liprolog można podawać krótko przed posiłkiem (0-15 minut), a w razie potrzeby nawet wkrótce po posiłku. To duża wygoda w porównaniu z tradycyjną insuliną, którą trzeba podawać 30-45 minut przed jedzeniem.

Poza regulacją poziomu cukru, insulina ma również działanie anaboliczne – wspomaga budowę tkanek. W mięśniach nasila syntezę glikogenu (zapasowej formy cukru), kwasów tłuszczowych i białek, jednocześnie hamując ich rozkład.

Lek dostępny jest w kilku wygodnych postaciach:

• Fiolki 10 ml – zawierają 1000 jednostek insuliny, przeznaczone do pobierania dawek strzykawką insulinową.
• Wkłady 3 ml – zawierają 300 jednostek insuliny, przeznaczone do stosowania we wstrzykiwaczach wielokrotnego użytku firmy Lilly, wstrzykiwaczu BerliPen areo 3 lub w pompach insulinowych.
• KwikPen – gotowy wstrzykiwacz półautomatyczny z wbudowanym wkładem 3 ml (300 jednostek), umożliwiający podanie od 1 do 60 jednostek z dokładnością do 1 jednostki.
• Junior KwikPen – wstrzykiwacz półautomatyczny przeznaczony dla pacjentów wymagających bardziej precyzyjnego dostosowania dawki, umożliwiający podanie od 0,5 do 30 jednostek z dokładnością do 0,5 jednostki.

Dawkowanie Liprologu ustala lekarz indywidualnie dla każdego pacjenta, biorąc pod uwagę wiele czynników, takich jak poziom cukru we krwi, sposób odżywiania czy aktywność fizyczna.

Sposoby podawania

Liprolog podaje się najczęściej podskórnie – w iniekcjach wykonywanych w górną część ramienia, udo, pośladek lub brzuch. Bardzo ważne jest regularne zmienianie miejsca wstrzyknięcia, tak aby to samo miejsce było wykorzystywane nie częściej niż raz w miesiącu. Pomaga to uniknąć powikłań skórnych, takich jak lipodystrofia (zmiany w tkance tłuszczowej) czy amyloidoza skórna.

W razie potrzeby, na przykład w przypadku kwasicy ketonowej, ciężkich chorób lub podczas operacji, Liprolog można również podawać dożylnie – ale tylko w warunkach szpitalnych, pod ścisłym nadzorem medycznym.

Lek można także stosować w pompach insulinowych do ciągłego podskórnego wlewu insuliny. W tym celu należy używać tylko pomp oznaczonych symbolem CE i kompatybilnych z insuliną lizpro.

Mieszanie z innymi insulinami

Liprolog z fiolek można mieszać z długo działającymi insulinami ludzkimi, jeśli lekarz tak zaleci. Ważne jest, aby najpierw pobrać do strzykawki Liprolog (krótkodziałającą insulinę), a dopiero potem insulinę długodziałającą. Natomiast Liprologu z wkładów, KwikPen i Junior KwikPen nie wolno mieszać z żadnymi innymi insulinami ani lekami.

Dzieci i młodzież

Liprolog można bezpiecznie stosować u dzieci i młodzieży. Dla najmłodszych pacjentów lub tych wymagających bardzo precyzyjnego dawkowania szczególnie przydatny jest Junior KwikPen, który pozwala na podawanie dawek z dokładnością do 0,5 jednostki.

Osoby z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z problemami nerkowym zapotrzebowanie na insulinę może być zmniejszone, ponieważ nerki są odpowiedzialne za częściowy rozkład insuliny. Konieczne może być dostosowanie dawki przez lekarza.

Osoby z zaburzeniami czynności wątroby

Również przy problemach z wątrobą zapotrzebowanie na insulinę może się zmniejszyć, gdyż wątroba bierze udział w procesach związanych z insuliną. Jednak u niektórych pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby może wystąpić oporność na insulinę, co zwiększy zapotrzebowanie na nią.

Ciąża i karmienie piersią

Liprolog można stosować w czasie ciąży. Badania przeprowadzone na dużej grupie kobiet w ciąży nie wykazały szkodliwego wpływu na przebieg ciąży ani zdrowie dziecka. Jednak u kobiet w ciąży chorych na cukrzycę szczególnie ważne jest utrzymanie właściwej kontroli poziomu cukru przez cały okres ciąży oraz ścisłe monitorowanie stanu zdrowia.

Zapotrzebowanie na insulinę zwykle zmniejsza się w pierwszym trymestrze ciąży, a następnie wzrasta w drugim i trzecim trymestrze. Kobiety planujące ciążę lub będące w ciąży powinny poinformować o tym lekarza.

Liprolog można stosować podczas karmienia piersią, jednak może być konieczne dostosowanie dawki insuliny i diety.

Nie wolno stosować tego leku, jeśli:

• Jest się uczulonym na insulinę lizpro lub którykolwiek inny składnik preparatu.
• Występuje hipoglikemia (zbyt niski poziom cukru we krwi).

Zmiana typu insuliny

Jeśli lekarz zdecyduje o zmianie typu lub marki stosowanej insuliny, musi to nastąpić pod ścisłym nadzorem medycznym. Zmiana mocy, producenta, typu insuliny lub metody jej produkcji może wymagać modyfikacji dawki.

Hipoglikemia (zbyt niski poziom cukru)

Hipoglikemia to najczęstsze działanie niepożądane podczas stosowania insuliny. Może wystąpić, gdy dawka insuliny jest zbyt duża w stosunku do spożytego pokarmu lub wydatkowanej energii. Objawy hipoglikemii to: apatia (brak energii), splątanie, kołatanie serca, ból głowy, pocenie się, wymioty.

Pewne sytuacje mogą sprawić, że wczesne objawy ostrzegawcze hipoglikemii będą słabsze lub inne niż zwykle. Dotyczy to osób z długotrwałą cukrzycą, intensywną insulinoterapią, neuropatią cukrzycową (uszkodzeniem nerwów) oraz przyjmujących niektóre leki, np. beta-blokery.

Łagodną hipoglikemię można opanować, spożywając glukozę lub produkty zawierające cukier. W przypadku utraty przytomności konieczne jest podanie glukagonu (domięśniowo lub podskórnie) lub glukozy dożylnie.

Hiperglikemia (zbyt wysoki poziom cukru)

Stosowanie nieodpowiednich dawek lub przerwanie leczenia może prowadzić do hiperglikemii i kwasicy ketonowej – stanów potencjalnie zagrażających życiu.

Prawidłowa technika wstrzykiwania

Bardzo ważne jest regularne zmienianie miejsca wstrzyknięcia, aby zmniejszyć ryzyko lipodystrofii i amyloidozy skórnej. Wstrzykiwanie insuliny w miejsca, gdzie występują takie zmiany, może opóźnić wchłanianie insuliny i pogorszyć kontrolę poziomu cukru.

Czynniki wpływające na zapotrzebowanie na insulinę

Zapotrzebowanie na insulinę może wzrosnąć podczas choroby lub stresu emocjonalnego. Modyfikacja dawki może być również konieczna przy zwiększeniu aktywności fizycznej lub zmianie diety. Ćwiczenia wykonywane bezpośrednio po posiłku mogą zwiększyć ryzyko hipoglikemii.

Jednoczesne stosowanie z pioglitazonem

Jeśli stosuje się Liprolog razem z pioglitazonem (innym lekiem przeciwcukrzycowym), istnieje ryzyko niewydolności serca, szczególnie u osób z czynnikami ryzyka. Należy obserwować, czy nie występują objawy niewydolności serca, zwiększenie masy ciała i obrzęki. W razie nasilenia objawów ze strony układu krążenia należy przerwać stosowanie pioglitazonu.

Unikanie błędów

Przed każdym wstrzyknięciem należy sprawdzić etykietę insuliny, aby uniknąć pomylenia różnych mocy Liprologu lub innych insulin. Pacjenci muszą wzrokowo sprawdzić ilość wybranych jednostek w okienku wstrzykiwacza. Osoby niewidome lub słabowidzące powinny zawsze korzystać z pomocy innej osoby przeszkolonej w zakresie obsługi wstrzykiwacza.

Niektóre leki mogą wpływać na działanie insuliny i zapotrzebowanie na nią:

Leki zwiększające zapotrzebowanie na insulinę (działanie hiperglikemizujące)

• Doustne środki antykoncepcyjne.
• Kortykosteroidy.
• Hormony tarczycy stosowane w terapii zastępczej.
• Danazol.
• Selektywni agoniści receptorów beta 2-adrenergicznych, np. ritodryna, salbutamol, terbutalina.

Leki zmniejszające zapotrzebowanie na insulinę (działanie hipoglikemizujące)

• Doustne leki hipoglikemizujące.
• Salicylany, np. kwas acetylosalicylowy (aspiryna).
• Sulfonamidy.
• Niektóre leki przeciwdepresyjne (inhibitory monoaminooksydazy, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny).
• Niektóre inhibitory konwertazy angiotensyny, np. kaptopril, enalapril.
• Antagoniści receptora angiotensyny II.
• Beta-blokery.
• Oktreotyd.
• Alkohol.

Przed rozpoczęciem stosowania jakichkolwiek innych leków podczas leczenia Liprologiem należy skonsultować się z lekarzem.

Hipoglikemia

Najczęstszym działaniem niepożądanym podczas stosowania insuliny jest hipoglikemia (zbyt niski poziom cukru we krwi). Ciężka hipoglikemia może prowadzić do utraty przytomności, a w skrajnych przypadkach do śmierci.

Miejscowe reakcje alergiczne (często)

W miejscu wstrzyknięcia może wystąpić rumień, obrzęk i swędzenie. Objawy te zwykle ustępują w ciągu kilku dni lub tygodni. Mogą być spowodowane substancjami drażniącymi w środkach do odkażania skóry lub nieprawidłową techniką wstrzykiwania.

Ogólnoustrojowe objawy uczuleniowe (rzadko)

Rzadko może wystąpić uogólniona nadwrażliwość na insulinę, objawiająca się wysypką na całym ciele, spłyceniem oddechu, świszczącym oddechem, obniżeniem ciśnienia, przyspieszonym tętnem i potami. W ciężkich przypadkach może to stanowić zagrożenie życia.

Lipodystrofia (niezbyt często)

Lipodystrofia to zmiany w tkance tłuszczowej w miejscu wstrzyknięcia. Może wystąpić, gdy insulina jest podawana zbyt często w to samo miejsce. Regularna zmiana miejsca wstrzyknięcia może zmniejszyć ryzyko lub zapobiec takim reakcjom.

Amyloidoza skórna (częstość nieznana)

W miejscu wstrzyknięcia może wystąpić amyloidoza skórna – odkładanie się białka amyloidu. Podobnie jak w przypadku lipodystrofii, regularna zmiana miejsca wstrzyknięcia pomaga temu zapobiec.

Obrzęki

Podczas leczenia insuliną mogą wystąpić obrzęki, szczególnie gdy wcześniejsza niewystarczająca kontrola metaboliczna uległa poprawie dzięki intensywnej insulinoterapii.

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów należy skontaktować się z lekarzem.

Przedawkowanie insuliny może prowadzić do hipoglikemii. Łagodną hipoglikemię można opanować, spożywając glukozę lub produkty zawierające cukier. Umiarkowaną hipoglikemię leczy się podaniem glukagonu domięśniowo lub podskórnie, a następnie doustnym podaniem węglowodanów.

W przypadku ciężkiej hipoglikemii ze śpiączką konieczne jest podanie glukagonu lub dożylne podanie roztworu glukozy. Po odzyskaniu przytomności pacjent powinien otrzymać posiłek. Może być konieczne długotrwałe podawanie węglowodanów i obserwacja, ponieważ hipoglikemia może wystąpić ponownie.

Hipoglikemia może obniżyć zdolność koncentracji i reagowania, co stanowi zagrożenie podczas prowadzenia pojazdów lub obsługi urządzeń mechanicznych. Pacjenci powinni zachować szczególną ostrożność, aby uniknąć hipoglikemii podczas prowadzenia pojazdu.

Jest to szczególnie ważne u osób, które słabiej odczuwają wczesne objawy ostrzegawcze hipoglikemii lub u których często występuje hipoglikemia. W takich przypadkach należy rozważyć, czy prowadzenie pojazdu jest bezpieczne.

Przed pierwszym użyciem

Nieużywany Liprolog należy przechowywać w lodówce w temperaturze od 2°C do 8°C przez okres do 3 lat. Nie wolno zamrażać leku ani narażać go na nadmierne ciepło lub bezpośrednie działanie światła słonecznego.

Po pierwszym użyciu

Fiolka: można przechowywać w lodówce (2°C – 8°C) lub w temperaturze poniżej 30°C przez 28 dni.

Wkład: należy przechowywać w temperaturze poniżej 30°C (nie w lodówce) przez 28 dni. Wstrzykiwacza z umieszczonym wewnątrz wkładem nie należy przechowywać z zamocowaną igłą.

KwikPen i Junior KwikPen: należy przechowywać w temperaturze poniżej 30°C (nie w lodówce) przez 28 dni. Wstrzykiwacza nie należy przechowywać z zamocowaną igłą.

Liprolog zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, co oznacza, że jest praktycznie wolny od sodu.

Każdy wstrzykiwacz może być używany tylko przez jedną osobę, nawet jeśli igła została zmieniona – pozwala to uniknąć przeniesienia chorób. Pacjenci nigdy nie mogą dzielić się igłami lub strzykawkami z innymi osobami.

Roztwór Liprolog powinien być przezroczysty i bezbarwny. Nie należy go stosować, jeśli jest mętny, zagęszczony, zabarwiony lub zawiera widoczne cząstki stałe.

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących stosowania leku należy skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą.