Varivax

Varivax to szczepionka przeciwko ospie wietrznej, która zawiera żywy, osłabiony wirus ospy wietrznej (szczep Oka/Merck). Szczepionka dostępna jest w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny, którą podaje się w formie zastrzyku. Po przygotowaniu jedna dawka szczepionki (0,5 ml) zawiera 1350 jednostek wirusa, które pomagają organizmowi wytworzyć odporność na ospę wietrzną bez powodowania samej choroby.

Szczepionka Varivax jest przeznaczona do ochrony przed ospą wietrzną u osób od ukończenia 12. miesiąca życia. W szczególnych przypadkach, na przykład podczas epidemii lub zgodnie z lokalnym kalendarzem szczepień, można podawać ją również niemowlętom od 9. miesiąca życia.

Szczepionka jest szczególnie przydatna dla osób, które miały kontakt z chorym na ospę wietrzną. Zaszczepienie w ciągu 3 dni po kontakcie może całkowicie zapobiec chorobie lub znacznie złagodzić jej przebieg. Istnieją również dane wskazujące, że szczepienie do 5 dni po kontakcie może zmodyfikować przebieg zakażenia.

Schemat szczepienia

Aby zapewnić optymalną ochronę przed ospą wietrzną, należy podać dwie dawki szczepionki. Odstęp między dawkami zależy od wieku osoby szczepionej:

• Niemowlęta w wieku 9-12 miesięcy: Druga dawka po co najmniej 3 miesiącach od pierwszej.
• Dzieci w wieku 12 miesięcy – 12 lat: Druga dawka po co najmniej 1 miesiącu od pierwszej.
• Osoby od 13. roku życia: Druga dawka po 4-8 tygodniach od pierwszej. Jeśli odstęp jest dłuższy, drugą dawkę należy podać jak najszybciej.

Sposób podawania

Szczepionkę podaje się w zastrzyku domięśniowym lub podskórnym. U młodszych dzieci preferowane miejsce wstrzyknięcia to przednio-boczna część uda, u starszych dzieci i dorosłych – mięsień naramienny (ramię). U osób z zaburzeniami krzepnięcia krwi szczepionkę należy podawać wyłącznie podskórnie.

Szczepionki nie wolno wstrzykiwać bezpośrednio do naczynia krwionośnego.

Szczepionki Varivax nie wolno podawać w następujących przypadkach:

• Uczulenie na którąkolwiek substancję zawartą w szczepionce lub na neomycynę (antybiotyk, który może występować w śladowych ilościach).
• Choroby układu krwiotwórczego, takie jak białaczka czy chłoniaki.
• Leczenie lekami osłabiającymi układ odpornościowy, w tym dużymi dawkami kortykosteroidów.
• Ciężkie zaburzenia odporności (np. AIDS, ciężki niedobór odporności).
• Nieleczona czynna gruźlica.
• Gorączka powyżej 38,5°C.
• Ciąża – po zaszczepieniu należy unikać zajścia w ciążę przez co najmniej 1 miesiąc.

Reakcje alergiczne

Jak w przypadku wszystkich szczepionek podawanych w zastrzykach, po podaniu Varivax istnieje ryzyko wystąpienia ciężkiej reakcji alergicznej. Dlatego po szczepieniu pacjent powinien pozostać pod obserwacją personelu medycznego, który w razie potrzeby może szybko udzielić pomocy.

Skuteczność ochrony

Należy pamiętać, że szczepionka nie zapewnia całkowitej ochrony wszystkim osobom. Pełną skuteczność oceniano od 6. tygodnia po podaniu jednej dawki u dzieci do 12 lat lub po drugiej dawce u osób starszych.

Unikanie salicylanów

Osoby zaszczepione powinny unikać stosowania leków zawierających salicylany (np. aspiryny) przez 6 tygodni po szczepieniu, ponieważ istnieje ryzyko wystąpienia zespołu Reye’a.

Przenoszenie wirusa szczepionkowego

W rzadkich przypadkach osłabiony wirus zawarty w szczepionce może przenieść się z osoby zaszczepionej na osoby podatne na zachorowanie. Dlatego przez do 6 tygodni po szczepieniu zaleca się unikanie bliskiego kontaktu z osobami należącymi do grup wysokiego ryzyka, takimi jak:

• Osoby z obniżoną odpornością.
• Kobiety w ciąży, które nie chorowały wcześniej na ospę wietrzną.
• Noworodki, których matki nie miały kontaktu z ospą wietrzną.

Szczepionki Varivax nie wolno mieszać w tej samej strzykawce z żadną inną szczepionką ani lekiem. Inne szczepionki należy podawać w oddzielnych wstrzyknięciach i w różnych miejscach ciała.

Szczepionkę Varivax można podawać jednocześnie (ale w inne miejsce) ze szczepionką przeciwko odrze, śwince i różyczce oraz innymi szczepionkami przeznaczonymi dla dzieci. Jeśli szczepionka przeciwko ospie wietrznej nie jest podawana jednocześnie ze szczepionką MMR, należy zachować miesięczny odstęp między tymi dwoma szczepieniami.

Po przetoczeniu krwi lub podaniu immunoglobulin szczepienie należy odłożyć na co najmniej 5 miesięcy. Z kolei podanie produktów krwiopochodnych w ciągu miesiąca po szczepieniu może zmniejszyć skuteczność szczepionki.

Ciąża

Kobiet w ciąży nie wolno szczepić szczepionką Varivax. Po zaszczepieniu należy unikać zajścia w ciążę przez 1 miesiąc. Kobiety planujące ciążę powinny odłożyć tę decyzję do czasu, gdy upłynie wymagany okres po szczepieniu.

Karmienie piersią

Ze względu na teoretyczne ryzyko przeniesienia wirusa szczepionkowego z matki na niemowlę, zasadniczo nie zaleca się szczepienia kobiet karmiących piersią. Decyzję o szczepieniu karmiącej matki należy podjąć indywidualnie, oceniając korzyści i ryzyko.

Bardzo częste (u więcej niż 1 na 10 osób)

• Gorączka.
• U osób od 13. roku życia: zaczerwienienie, podrażnienie i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia.

Częste (u 1 do 10 osób na 100)

• Ból, zaczerwienienie, obrzęk i wysypka ospopodobna w miejscu wstrzyknięcia (zazwyczaj 2 zmiany).
• Wysypka ospopodobna na ciele (zazwyczaj 5 zmian).
• Zakażenie górnych dróg oddechowych.
• Drażliwość.

Niezbyt częste (u 1 do 10 osób na 1000)

• Ból głowy, senność.
• Zapalenie spojówek.
• Kaszel, katar.
• Utrata apetytu.
• Biegunka, wymioty.
• Świąd, pokrzywka.
• Płaczliwość, bezsenność.

Rzadkie i bardzo rzadkie działania niepożądane

Zgłaszano również rzadkie przypadki poważniejszych działań niepożądanych, takich jak:

• Małopłytkowość (zmniejszenie liczby płytek krwi).
• Drgawki gorączkowe.
• Reakcje alergiczne, w tym wstrząs anafilaktyczny.
• Zapalenie mózgu lub opon mózgowo-rdzeniowych.
• Półpasiec.
• Zespół Guillaina-Barrégo.

Badania kliniczne wykazały, że szczepionka Varivax jest bardzo skuteczna w zapobieganiu ospie wietrznej. Po podaniu jednej dawki dzieciom skuteczność wynosi 83-95%, a po podaniu dwóch dawek wzrasta do około 98%.

U osób zaszczepionych, które mimo szczepienia zachorują na ospę wietrzną, choroba przebiega zazwyczaj znacznie łagodniej – z mniejszą liczbą zmian skórnych i niższą gorączką. Badania potwierdziły 95-procentowe zmniejszenie odsetka ciężkich przypadków choroby u osób zaszczepionych.

Długoterminowe badania obserwacyjne prowadzone w Stanach Zjednoczonych przez 14-15 lat po szczepieniu potwierdziły trwałą ochronę i zmniejszenie ryzyka zachorowania na ospę wietrzną o około 90% zarówno u osób zaszczepionych, jak i w całej populacji.

Szczepionkę należy przechowywać w lodówce w temperaturze 2-8°C. Nie wolno jej zamrażać. Fiolkę należy trzymać w opakowaniu zewnętrznym, aby chronić przed światłem.

Po przygotowaniu szczepionkę należy zużyć natychmiast, maksymalnie w ciągu 30 minut. Okres ważności nieprzygoowanej szczepionki wynosi 2 lata.

Substancja czynna: Żywy, osłabiony wirus ospy wietrznej (szczep Oka/Merck) – 1350 PFU w jednej dawce.

Substancje pomocnicze w proszku: Sacharoza, żelatyna hydrolizowana, mocznik, sodu chlorek, sodu L-glutaminian, disodu fosforan bezwodny, potasu diwodorofosforan, potasu chlorek.

Rozpuszczalnik: Woda do wstrzykiwań.

Szczepionka może zawierać śladowe ilości neomycyny.