Fentanyl Actavis

Fentanyl Actavis to silny lek przeciwbólowy dostępny w postaci przezskórnego plastra, który uwalnia substancję czynną – fentanyl – przez skórę bezpośrednio do krwiobiegu. Jest to specjalny system transdermalny, który zapewnia ciągłe dostarczanie leku przez 72 godziny (3 dni). Plaster ma postać przezroczystej, bezbarwnej naklejki z niebieskim nadrukiem wskazującym dawkę.

Produkt jest przeznaczony wyłącznie dla osób dorosłych oraz dzieci od 2. roku życia, które już wcześniej przyjmowały leki opioidowe i wykształciły na nie tolerancję. Fentanyl należy do grupy leków nazywanych opioidami, które działają bezpośrednio na receptory w mózgu odpowiedzialne za odczuwanie bólu.

Lek jest wskazany w leczeniu ciężkiego, przewlekłego bólu, który wymaga stałego, długoterminowego podawania silnych leków przeciwbólowych. Może być stosowany zarówno w bólu nowotworowym, jak i nienowotworowym, gdy inne metody leczenia bólu okazują się niewystarczające.

Ważne ograniczenia: Fentanyl Actavis nie jest przeznaczony do leczenia ostrego bólu ani bólu pooperacyjnego. Ze względu na sposób działania plastra, który stopniowo uwalnia lek, nie można szybko dostosować dawki w przypadku nagłego bólu. Stosowanie leku w takich sytuacjach może prowadzić do poważnych zagrożeń dla zdrowia, w tym ciężkich zaburzeń oddychania.

Fentanyl Actavis dostępny jest w czterech mocach, różniących się ilością uwalnianego leku:

• Plaster 25 mikrogramów na godzinę (powierzchnia 7,5 cm²) zawiera 4,125 mg fentanylu.
• Plaster 50 mikrogramów na godzinę (powierzchnia 15 cm²) zawiera 8,25 mg fentanylu.
• Plaster 75 mikrogramów na godzinę (powierzchnia 22,5 cm²) zawiera 12,375 mg fentanylu.
• Plaster 100 mikrogramów na godzinę (powierzchnia 30 cm²) zawiera 16,5 mg fentanylu.

Po naklejeniu plastra na skórę, fentanyl stopniowo przenika przez nią do krwiobiegu. Proces ten jest kontrolowany dzięki specjalnej budowie plastra – matrycy polimerowej, która zapewnia równomierne uwalnianie leku. Stężenie fentanylu we krwi wzrasta stopniowo i stabilizuje się po około dwunastu do dwudziestu czterech godzinach od pierwszego zastosowania, utrzymując się na stałym poziomie przez cały okres noszenia plastra.

Dawkowanie musi być zawsze ustalane indywidualnie przez lekarza, w oparciu o nasilenie bólu, wcześniejsze stosowanie leków przeciwbólowych oraz ogólny stan zdrowia pacjenta. Lekarz dobiera najmniejszą skuteczną dawkę, która zapewnia odpowiednią kontrolę bólu.

Wybór dawki początkowej

Jeśli wcześniej przyjmowałeś inne leki opioidowe (np. morfinę, oksykodon, tramadol), lekarz dokona przeliczenia dotychczasowej dawki na odpowiednią moc plastra Fentanyl Actavis. Na przykład, jeśli przyjmowałeś mniej niż dziewięćdziesiąt miligramów morfiny doustnie na dobę, prawdopodobnie rozpoczniesz od plastra dwudziestopięciomikrogramowego.

Osoby, które wcześniej nie przyjmowały opioidów, powinny być szczególnie ostrożne. W ich przypadku zazwyczaj nie zaleca się rozpoczynania leczenia od plastra transdermalnego. Jeśli jednak jest to jedyna możliwość, należy zastosować najmniejszą dostępną dawkę (dwanaście mikrogramów na godzinę) i być pod stałą obserwacją lekarską.

Jak nakładać plaster?

Plaster należy przykleić na płaską, nieuszkodzoną powierzchnię skóry na klatce piersiowej lub górnej części ramienia. U małych dzieci preferowanym miejscem jest górna część pleców, aby zmniejszyć ryzyko odklejenia plastra przez dziecko. Skóra powinna być czysta i sucha – jeśli wymaga oczyszczenia, użyj tylko wody, bez mydła, olejków czy balsamów. Po wyjęciu plastra z opakowania, usuń warstwę ochronną i przyklej go, lekko dociskając dłonią przez około trzydzieści sekund. Upewnij się, że plaster przylega równomiernie, szczególnie na brzegach.

Ważne zasady bezpieczeństwa:

• Nie przecinaj, nie dziel ani nie uszkadzaj plastra w żaden sposób.
• Nie naklejaj plastra na owłosioną skórę – jeśli to konieczne, obetnij włosy (nie gol).
• Każdy nowy plaster naklejaj w innym miejscu – to samo miejsce możesz ponownie wykorzystać dopiero po kilku dniach.
• Unikaj narażania miejsca z plastrem na bezpośrednie źródła ciepła (poduszki elektryczne, kąpiele w gorącej wodzie, sauny, opalanie).
• Plaster jest wodoodporny – możesz się myć pod prysznicem.

Jak długo nosić plaster?

Każdy plaster należy nosić przez siedemdziesiąt dwie godziny (trzy dni), a następnie zastąpić nowym. Pełny efekt przeciwbólowy pierwszego plastra nie pojawi się natychmiast – może to potrwać do dwudziestu czterech godzin. Dlatego w pierwszych godzinach po naklejeniu plastra możesz potrzebować dodatkowych leków przeciwbólowych.

Dostosowywanie dawki

Jeśli po dwóch pełnych cyklach (sześć dni) ulga w bólu jest niewystarczająca, lekarz może zwiększyć dawkę. Zmian dawki nie należy dokonywać częściej niż co siedemdziesiąt dwie godziny. Czasami potrzeba dodatkowych, krótko działających leków przeciwbólowych na nagłe napady bólu przebijającego.

Bezwzględnie nie wolno stosować tego leku w następujących sytuacjach:

• Jeśli jesteś uczulony na fentanyl lub którykolwiek inny składnik plastra.
• W przypadku ostrego bólu lub bólu pooperacyjnego – plaster nie pozwala na szybkie dostosowanie dawki, co może prowadzić do zagrażających życiu zaburzeń oddychania.
• Gdy występuje ciężka depresja oddechowa (bardzo zwolnione lub płytkie oddychanie).

Zagrożenie depresją oddechową

Najpoważniejszym działaniem niepożądanym fentanylu jest zwolnienie i spłycenie oddechu, które może prowadzić do zatrzymania oddychania. Ryzyko to jest szczególnie wysokie u osób, które wcześniej nie przyjmowały opioidów, osób starszych oraz osób z chorobami płuc. Jeśli zauważysz nietypowo wolne, płytkie lub trudności w oddychaniu, natychmiast skontaktuj się z lekarzem lub zadzwoń po pomoc medyczną.

Bezpieczeństwo przechowywania

Fentanyl Actavis zawiera ilość substancji czynnej, która może być śmiertelna dla dziecka. Wszystkie plastry – zarówno nowe, jak i zużyte – należy przechowywać w miejscu całkowicie niedostępnym dla dzieci. Nawet zużyty plaster zawiera dużą ilość fentanylu.

Zużyte plastry należy złożyć na pół, tak aby przylepna strona przylegała do siebie, a następnie bezpiecznie wyrzucić lub oddać do apteki. Nigdy nie wyrzucaj plastra w miejscu dostępnym dla dzieci lub zwierząt.

Przypadkowe przeniesienie plastra

Plaster może przypadkowo przenieść się na inną osobę podczas bliskiego kontaktu fizycznego lub wspólnego spania. Jeśli zauważysz, że plaster odkleil się i przykleil do innej osoby (szczególnie dziecka), natychmiast go usuń i skontaktuj się z lekarzem.

Wpływ gorączki i ciepła

Gorączka lub narażenie miejsca z plastrem na zewnętrzne źródła ciepła mogą przyspieszyć uwalnianie fentanylu i zwiększyć jego stężenie we krwi. Jeśli wystąpi u Ciebie gorączka, skontaktuj się z lekarzem – może być konieczne dostosowanie dawki. Zawsze unikaj bezpośredniego ogrzewania miejsca z plastrem (poduszki elektryczne, kąpiele w gorącej wodzie, sauny, opalanie, lampy rozgrzewające).

Interakcje z innymi lekami

Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie Fentanyl Actavis z lekami uspokajającymi (benzodiazepiny), lekami nasennymi, alkoholem oraz innymi substancjami wpływającymi na układ nerwowy. Może to prowadzić do głębokiej senności, bardzo zwolnionego oddychania, śpiączki lub śmierci. Poinformuj lekarza o wszystkich lekach, które przyjmujesz, w tym dostępnych bez recepty.

Niektóre leki mogą wpływać na sposób, w jaki organizm przetwarza fentanyl. Dotyczy to między innymi antybiotyków (erytromycyna, klarytromycyna), leków przeciwgrzybiczych (ketokonazol, itrakonazol, flukonazol), leków na nadciśnienie (diltiazem, werapamil) oraz wielu innych. Zawsze informuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach.

Uzależnienie i tolerancja

Długotrwałe stosowanie fentanylu może prowadzić do rozwoju tolerancji (potrzeby zwiększania dawki dla uzyskania tego samego efektu) oraz uzależnienia fizycznego i psychicznego. Ryzyko to zwiększa się wraz z czasem stosowania i wielkością dawki. Nigdy nie przerywaj stosowania leku nagle – może to wywołać ciężkie objawy odstawienia, takie jak niepokój, pocenie się, bóle mięśni, nudności, wymioty, biegunka i bezsenność. Przerwanie leczenia musi być stopniowe, pod kontrolą lekarza.

Osoby wymagające szczególnej ostrożności

Zwiększona ostrożność i ścisła kontrola lekarska są niezbędne u osób:

• W podeszłym wieku – mogą być bardziej wrażliwe na działanie fentanylu.
• Z chorobami płuc (przewlekła obturacyjna choroba płuc, astma) – fentanyl może dodatkowo utrudniać oddychanie.
• Z chorobami wątroby lub nerek – może dojść do zwiększenia stężenia leku we krwi.
• Z zaburzeniami świadomości, podwyższonym ciśnieniem śródczaszkowym lub guzami mózgu.
• Z problemami z sercem, szczególnie wolnym biciem serca (bradykardia).
• Z niskim ciśnieniem krwi.

Jak każdy lek, Fentanyl Actavis może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Najczęstsze objawy, które mogą się pojawić to:

Bardzo często (u więcej niż jednej na dziesięć osób):

• Nudności – uczucie mdłości, szczególnie na początku leczenia.
• Wymioty.
• Zaparcia – jeden z najbardziej uporczywych skutków ubocznych opioidów, może wymagać stosowania leków przeczyszczających.
• Senność, uczucie zmęczenia.
• Zawroty głowy.
• Bóle głowy.

Często (u mniej niż jednej na dziesięć osób):

• Utrata apetytu.
• Bezsenność, depresja, niepokój, stany splątania, omamy.
• Drżenie, mrowienie lub drętwienie skóry.
• Zawroty głowy pochodzenia błędnikowego (uczucie wirowania).
• Kołatanie serca, przyspieszone bicie serca.
• Zaczerwienienie skóry.
• Świąd, wzmożona potliwość.
• Reakcje w miejscu naklejenia plastra (zaczerwienienie, swędzenie, podrażnienie).

Poważne działania niepożądane wymagające natychmiastowej pomocy:

• Bardzo wolne, płytkie lub trudności w oddychaniu (depresja oddechowa).
• Wstrząs anafilaktyczny lub ciężkie reakcje alergiczne (obrzęk twarzy, warg, języka, trudności w oddychaniu).
• Utrata przytomności, śpiączka.
• Drgawki.
• Niebieskie zabarwienie skóry (sinica) wskazujące na niedobór tlenu.

Zespół serotoninowy

W rzadkich przypadkach, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu z niektórymi lekami przeciwdepresyjnymi, może wystąpić potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy. Objawy obejmują: pobudzenie, omamy, przyspieszone bicie serca, gorączkę, wzmożone napięcie mięśni, zaburzenia koordynacji ruchowej, nudności, wymioty i biegunkę. Jeśli zauważysz takie objawy, natychmiast skontaktuj się z lekarzem.

Jeśli zauważysz jakiekolwiek działania niepożądane, w tym niewymienione w tej informacji, poinformuj o tym lekarza lub farmaceutę. Zgłaszanie działań niepożądanych pomaga w gromadzeniu dodatkowych informacji o bezpieczeństwie stosowania leku.

Jeśli jesteś w ciąży, planujesz ciążę lub karmisz piersią, przed zastosowaniem tego leku skonsultuj się z lekarzem.

Fentanyl Actavis nie powinien być stosowany w czasie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Fentanyl przenika przez łożysko i może wpływać na nienarodzone dziecko. Długotrwałe stosowanie w czasie ciąży może prowadzić do objawów odstawiennych u noworodka po urodzeniu.

Fentanyl przechodzi do mleka matki i może powodować senność oraz zaburzenia oddychania u karmionego piersią dziecka. Dlatego należy przerwać karmienie piersią w czasie stosowania plastra i nie karmić przez co najmniej siedemdziesiąt dwie godziny po jego usunięciu.

Fentanyl Actavis może powodować senność, zawroty głowy, zaburzenia widzenia i inne objawy wpływające na zdolność koncentracji i szybkość reakcji. Nie prowadź pojazdów ani nie obsługuj maszyn, jeśli odczuwasz takie objawy. Dotyczy to szczególnie początku leczenia, zmiany dawki lub po zażyciu alkoholu czy innych leków uspokajających.

• Przechowuj lek w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci – to niezwykle ważne ze względu na zagrożenie życia dzieci.
• Nie przechowuj w temperaturze powyżej trzydziestu stopni Celsjusza.
• Nie stosuj leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu.
• Zużytych plastrów nie wyrzucaj do kanalizacji ani domowych śmieci bez odpowiedniego zabezpieczenia. Zapytaj farmaceutę, jak usunąć leki, których już nie stosujesz.

Jeśli zastosowałeś większą dawkę niż zalecana lub zauważysz objawy przedawkowania, natychmiast skontaktuj się z lekarzem, zadzwoń po pogotowie lub zgłoś się do najbliższego szpitala.

Objawy przedawkowania obejmują:

• Bardzo wolne, płytkie oddychanie lub zatrzymanie oddychania.
• Skrajną senność, niemożność obudzenia.
• Bardzo zwężone źrenice (małe jak główki od szpilki).
• Sinicę (niebieskie zabarwienie skóry i błon śluzowych).
• Bardzo wolne bicie serca.
• Niskie ciśnienie krwi.
• Utratę przytomności, śpiączkę.

Najważniejsze jest natychmiastowe usunięcie plastra i wezwanie pomocy medycznej. Przedawkowanie fentanylu jest stanem zagrażającym życiu i wymaga pilnej interwencji medycznej, często z użyciem antidotum (naloksonu) oraz wspomagania oddychania.

Fentanyl Actavis jest dostępny w opakowaniach zawierających trzy, cztery, pięć, osiem, dziesięć, szesnaście lub dwadzieścia plastrów. Każdy plaster jest pakowany osobno w zabezpieczoną saszetkę. Nie wszystkie wielkości opakowań muszą być dostępne w sprzedaży.

Jeśli masz jakiekolwiek dodatkowe pytania dotyczące stosowania tego leku, zapytaj lekarza lub farmaceutę. Zawsze stosuj lek zgodnie z zaleceniami lekarza i nie zmieniaj dawki ani nie przerywaj leczenia bez konsultacji z lekarzem.