Fraxiparine

Fraxiparine to lek przeciwzakrzepowy zawierający nadroparynę wapniową – heparynę drobnocząsteczkową, która działa zapobiegająco na powstawanie zakrzepów w naczyniach krwionośnych. Dostępny jest w postaci roztworu do wstrzykiwań w ampułko-strzykawkach o pojemności 0,4 ml, zawierających 3800 jednostek aktywności przeciwzakrzepowej (j.m. AXa). Produkt jest przeznaczony wyłącznie do stosowania na receptę i wymaga nadzoru lekarskiego.

Substancją czynną leku jest nadroparyna wapniowa – specjalnie opracowana forma heparyny o średniej masie cząsteczkowej około 4300 daltonów. W przeciwieństwie do zwykłej heparyny, nadroparyna charakteryzuje się silniejszym działaniem przeciwzakrzepowym przy jednocześnie mniejszym wpływie na płytki krwi. Działa przede wszystkim przez hamowanie czynnika Xa w procesie krzepnięcia krwi, co skutecznie zapobiega powstawaniu zakrzepów.

Lek wykazuje również większą aktywność fibrynolityczną – czyli zdolność do rozpuszczania włóknika, który jest głównym składnikiem skrzeplin. Dzięki temu, że nadroparyna słabiej wiąże się z komórkami śródbłonka naczyń, charakteryzuje się dłuższym czasem działania w organizmie, co pozwala na wygodniejsze dawkowanie – zazwyczaj raz lub dwa razy dziennie.

Lek Fraxiparine jest stosowany w kilku ważnych sytuacjach klinicznych związanych z ryzykiem powstawania zakrzepów:

Zapobieganie zakrzepom po zabiegach chirurgicznych

Produkt jest wykorzystywany w profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym, w tym szczególnie operacjom ortopedycznym (np. wymiana stawu biodrowego lub kolanowego). Po takich zabiegach ryzyko powstania zakrzepu jest znacznie zwiększone ze względu na unieruchomienie i uraz tkanek.

Ochrona pacjentów unieruchomionych

Fraxiparine stosuje się również u osób unieruchomionych z przyczyn innych niż zabieg chirurgiczny, gdy występuje wysokie ryzyko powikłań zakrzepowych. Dotyczy to na przykład pacjentów z ciężkim zaostrzeniem przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, niewydolnością serca czy ciężkimi zakażeniami.

Hemodializa

Lek jest używany do zapobiegania wykrzepianiu krwi w układzie krążenia pozaustrojowego podczas hemodializy – procedury oczyszczania krwi u pacjentów z niewydolnością nerek.

Leczenie zakrzepicy

Fraxiparine stosuje się w leczeniu zakrzepicy żył głębokich (zakrzepy w żyłach nóg) z towarzyszącą zatorowością płucną lub bez niej. Zakrzepica żył głębokich to poważny stan, który może prowadzić do przemieszczenia się skrzepu do płuc, co stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.

Choroby serca

Produkt jest również wskazany w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez załamka Q, w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym. W tych stanach lek pomaga zapobiegać dalszemu powstawaniu zakrzepów w naczyniach wieńcowych serca.

Fraxiparine podaje się najczęściej podskórnie (pod skórę), rzadziej dożylnie. Dawkowanie zależy od wskazania, masy ciała pacjenta oraz indywidualnej sytuacji klinicznej. Nigdy nie należy podawać leku domięśniowo.

Technika podawania wstrzyknięcia podskórnego

Najczęstszym miejscem wstrzyknięcia jest ściana przednio-boczna brzucha, na zmianę po prawej lub lewej stronie. Można również podawać lek w udo. Należy uchwycić kciukiem i palcem wskazującym fałd skóry, a następnie wprowadzić igłę prostopadle. Fałd skóry należy trzymać palcami przez cały czas wstrzykiwania produktu.

Dawkowanie w profilaktyce po zabiegach chirurgicznych

W przypadku zwykłych zabiegów chirurgicznych stosuje się zazwyczaj 0,3 ml (2850 j.m.) raz na dobę, przez co najmniej 7 dni. Pierwszą dawkę podaje się od 2 do 4 godzin przed zabiegiem.

W przypadku zabiegów ortopedycznych dawkowanie jest dostosowane do masy ciała pacjenta i zwiększane od czwartego dnia po zabiegu. Leczenie trwa co najmniej 10 dni.

Dawkowanie w leczeniu zakrzepicy

W leczeniu zakrzepicy żył głębokich lek podaje się dwa razy na dobę (co 12 godzin), zazwyczaj przez 10 dni. Dawka jest dokładnie dostosowana do masy ciała pacjenta według szczegółowych zaleceń lekarza. Jednocześnie rozpoczyna się leczenie doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi, które stopniowo zastąpią Fraxiparine.

Dawkowanie w chorobach serca

W leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej i zawału bez załamka Q pierwszą dawkę podaje się dożylnie jako bolus (szybkie wstrzyknięcie), a kolejne dawki podskórnie dwa razy na dobę. Leczenie trwa zazwyczaj 6 dni i jest prowadzone w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym.

Istnieje szereg sytuacji, w których bezwzględnie nie można stosować tego leku:

• Nadwrażliwość na nadroparynę, heparynę lub inne heparyny drobnocząsteczkowe. Osoby, które w przeszłości miały reakcje alergiczne na te substancje, nie mogą przyjmować Fraxiparine.
• Małopłytkowość wywołana przez heparynę w przeszłości. Jest to poważne powikłanie, które może wystąpić po stosowaniu heparyny i polega na gwałtownym spadku liczby płytek krwi.
• Aktywne krwawienie lub zwiększone ryzyko krwawienia. Dotyczy to zaburzeń hemostazy (procesu zatrzymywania krwawienia), z wyjątkiem rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego niewywołanego przez heparynę.
• Zmiany organiczne zagrażające krwawieniem. Na przykład czynna choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy, która może prowadzić do krwawienia z przewodu pokarmowego.
• Krwotoczny incydent naczyniowo-mózgowy. Udar krwotoczny mózgu jest bezwzględnym przeciwwskazaniem.
• Ostre zakaźne zapalenie wsierdzia. Zakażenie wewnętrznej warstwy serca zwiększa ryzyko powikłań przy stosowaniu leków przeciwzakrzepowych.
• Ciężkie zaburzenie czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min) u pacjentów leczonych z powodu zakrzepicy, dławicy piersiowej lub zawału serca.

Dodatkowo, u pacjentów otrzymujących heparynę w dawkach leczniczych (nie profilaktycznych) przeciwwskazane jest stosowanie znieczulenia regionalnego do zabiegów planowych.

Ryzyko małopłytkowości

Podczas leczenia Fraxiparine konieczne jest regularne kontrolowanie liczby płytek krwi. Małopłytkowość wywołana przez heparynę to rzadkie, ale poważne powikłanie, które może wystąpić między 5. a 21. dniem leczenia, choć czasem pojawia się wcześniej. Objawy to spadek liczby płytek krwi o 30-50% w stosunku do wartości początkowej, narastanie zakrzepicy mimo leczenia lub pojawienie się nowych zakrzepów. W takim przypadku należy natychmiast przerwać leczenie.

Zwiększone ryzyko krwawienia

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z:

• Zaburzeniem czynności wątroby.
• Ciężkim nadciśnieniem tętniczym.
• Chorobą wrzodową w wywiadzie.
• Zaburzeniami naczyń oka.
• Po niedawnej operacji mózgu, rdzenia kręgowego lub oka.

Pacjenci z zaburzeniem czynności nerek

Nadroparyna jest wydalana głównie przez nerki, dlatego u pacjentów z zaburzeniem czynności nerek może dochodzić do jej kumulacji w organizmie. Zwiększa to zarówno ryzyko krwawienia, jak i skuteczność działania. U osób z umiarkowanym zaburzeniem czynności nerek lekarz może zdecydować o zmniejszeniu dawki o 25-33%. U pacjentów w podeszłym wieku należy ocenić czynność nerek przed rozpoczęciem leczenia.

Znieczulenie zewnątrzoponowe i rdzeniowe

U pacjentów poddawanych znieczuleniu zewnątrzoponowemu lub rdzeniowemu istnieje ryzyko powstania krwiaka rdzeniowego lub nadtwardówkowego, co może prowadzić do trwałego porażenia. Ryzyko to jest większe przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na krzepnięcie krwi. Należy zachować co najmniej 12-godzinny odstęp między podaniem Fraxiparine w dawce profilaktycznej (lub 24-godzinny w dawce leczniczej) a wprowadzeniem lub usunięciem cewnika czy igły.

Hiperkaliemia

Heparyna może hamować wydzielanie aldosteronu, co prowadzi do zwiększenia stężenia potasu we krwi. Jest to szczególnie istotne u pacjentów z cukrzycą, przewlekłym zaburzeniem czynności nerek lub przyjmujących leki zwiększające stężenie potasu (np. inhibitory konwertazy angiotensyny, niesteroidowe leki przeciwzapalne). U pacjentów z grupy ryzyka należy monitorować stężenie potasu w osoczu.

Fraxiparine może wchodzić w interakcje z innymi produktami leczniczymi, co wymaga szczególnej ostrożności:

Leki zwiększające ryzyko krwawienia

Kwas acetylosalicylowy (aspiryna), inne salicylany, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) oraz leki przeciwpłytkowe znacząco zwiększają ryzyko krwawienia. Dlatego w profilaktyce lub leczeniu zakrzepicy nie należy jednocześnie stosować tych leków z Fraxiparine, chyba że lekarz uzna to za konieczne i będzie uważnie monitorował stan pacjenta.

Wyjątek stanowi leczenie niestabilnej dławicy piersiowej i zawału serca bez załamka Q, gdzie Fraxiparine jest celowo stosowana razem z kwasem acetylosalicylowym w dawce do 325 mg na dobę – taka kombinacja została zbadana w badaniach klinicznych i uznana za bezpieczną.

Inne leki wymagające ostrożności

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania Fraxiparine z:

• Doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi (np. warfaryna, acenokumarol) – można je łączyć, ale wymaga to starannego monitorowania parametrów krzepnięcia.
• Glikokortykosteroidami (kortykosteroidy) o działaniu ogólnym.
• Dekstranami (stosowane w niektórych sytuacjach medycznych do poprawy przepływu krwi).

W przypadku przechodzenia z Fraxiparine na doustne leki przeciwzakrzepowe, należy kontynuować podawanie Fraxiparine do czasu ustabilizowania się docelowej wartości INR (Międzynarodowy Współczynnik Znormalizowany – parametr oceniający krzepliwość krwi).

Ciąża

Badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu heparyn drobnocząsteczkowych na płód. Jednak dostępne dane dotyczące stosowania nadroparyny u kobiet w ciąży są ograniczone, a informacje o przenikaniu leku przez łożysko są niepełne. Z tego względu nie należy stosować Fraxiparine u kobiet w ciąży, chyba że lekarz uzna, że spodziewane korzyści terapeutyczne wyraźnie przeważają nad potencjalnym ryzykiem dla matki i dziecka.

Karmienie piersią

Ze względu na brak wystarczających danych dotyczących przenikania nadroparyny do mleka ludzkiego, nie zaleca się stosowania leku u kobiet karmiących piersią. Jeśli leczenie jest niezbędne, należy rozważyć przerwanie karmienia piersią na czas terapii.

Płodność

Brak jest dostępnych danych klinicznych dotyczących wpływu nadroparyny na płodność człowieka.

Jak każdy lek, Fraxiparine może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Bardzo częste (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 osób)

• Krwawienia o różnej lokalizacji. Są częstsze u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka. Mogą obejmować krwawienia z nosa, dziąseł, przewodu pokarmowego czy układu moczowego.
• Małe krwiaki w miejscu wstrzyknięcia. Jest to normalne zjawisko i nie wymaga przerwania leczenia. Czasem mogą pojawić się twarde grudki pod skórą, które powinny zniknąć po kilku dniach.

Częste (mogą dotyczyć do 1 na 10 osób)

• Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferaz) we krwi. Zwykle jest to przemijające i nie wymaga odstawienia leku.
• Reakcje w miejscu wstrzyknięcia – zaczerwienienie, ból, obrzęk.

Rzadkie (mogą dotyczyć do 1 na 1000 osób)

• Małopłytkowość (zmniejszenie liczby płytek krwi), w tym wywołana przez heparynę.
• Trombocytoza (zwiększenie liczby płytek krwi).
• Wysypka, pokrzywka, rumień, świąd.
• Zwapnienie w miejscu wstrzyknięcia – występuje częściej u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej.

Bardzo rzadkie (mogą dotyczyć mniej niż 1 na 10 000 osób)

• Eozynofilia (zwiększenie liczby eozynofili – rodzaju białych krwinek), przemijająca po przerwaniu leczenia.
• Reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy i reakcje skórne.
• Reakcja rzekomo-anafilaktyczna (ciężka reakcja alergiczna).
• Przemijająca hiperkaliemia (zwiększone stężenie potasu we krwi).
• Priapizm (bolesny, przedłużający się wzwód).
• Martwica skóry, zwykle pojawiająca się w miejscu wstrzyknięcia. Zjawisko to poprzedzone jest wystąpieniem plamicy lub plam rumieniowych z towarzyszącą bolesnością. W takim przypadku należy natychmiast odstawić lek.

Nieznana częstość (nie można określić na podstawie dostępnych danych)

• Ból głowy, migrena.

Jeśli zauważysz którekolwiek z powyższych działań niepożądanych lub inne objawy, które Cię niepokoją, niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą. Szczególnie ważne jest natychmiastowe zgłoszenie lekarowi wszelkich objawów krwawienia, nagłego spadku liczby płytek krwi, silnych reakcji alergicznych czy zmian skórnych w miejscu wstrzykiwań.

Głównym objawem przedawkowania Fraxiparine są krwawienia. Niewielkie krwawienia rzadko wymagają specjalnego leczenia – zazwyczaj wystarczy zmniejszenie dawki lub opóźnienie podania kolejnej dawki.

W przypadku ciężkiego przedawkowania lekarz może rozważyć podanie siarczanu protaminy – leku, który neutralizuje działanie nadroparyny. Jednak protamina nie całkowicie znosi działanie leku, pozostawiając w osoczu pewną aktywność przeciwzakrzepową. Dawka protaminy jest obliczana z uwzględnieniem czasu, który upłynął od podania heparyny.

W przypadku podejrzenia przedawkowania należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się do szpitala.

Fraxiparine należy przechowywać w temperaturze poniżej 30°C. Lek należy trzymać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci. Nie stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu. Termin ważności oznacza ostatni dzień podanego miesiąca.

Niewykorzystane resztki produktu lub jego odpady należy usunąć zgodnie z lokalnymi przepisami dotyczącymi utylizacji odpadów medycznych.

Fraxiparine 3800 j.m. AXa/0,4 ml dostępny jest w opakowaniach zawierających 2 lub 10 ampułko-strzykawek z roztworem do wstrzykiwań. Każda ampułko-strzykawka wyposażona jest w nasadkę zabezpieczającą i znajduje się w pojedynczym blistrze, umieszczonym w tekturowym pudełku.

Ampułko-strzykawki posiadają podziałkę ułatwiającą podawanie odpowiednich dawek, jeżeli konieczne jest dostosowanie dawki do masy ciała pacjenta.

• Fraxiparine to lek na receptę – można go stosować wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza.
• Nigdy nie podawaj leku domięśniowo – tylko podskórnie lub dożylnie, zgodnie z zaleceniem lekarza.
• Regularnie kontroluj liczbę płytek krwi podczas leczenia – jest to konieczne do wykrycia ewentualnych powikłań.
• Poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, szczególnie o lekach przeciwzakrzepowych, przeciwbólowych i przeciwzapalnych.
• Natychmiast zgłoś lekarzowi wszelkie objawy krwawienia, siniaki, czarne stolce, krew w moczu czy nietypowe objawy.
• Nie przerywaj leczenia samodzielnie – zawsze skonsultuj się z lekarzem przed zmianą dawki lub przerwaniem terapii.
• Zachowaj szczególną ostrożność, jeśli masz zaburzenia czynności nerek lub jesteś w podeszłym wieku – może być konieczne dostosowanie dawki.