Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 48
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Klomipramina to lek o udowodnionej skuteczności w terapii depresji, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych i lęków, wyróżniający się szerokim zakresem działania i zastosowaniem u różnych grup pacjentów.
- surowce roślinne
Klon cukrowy (Acer saccharum) zawiera unikalne polifenole, garbniki i minerały (mangan, cynk). Badania laboratoryjne sugerują właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne wyciągu z klonu cukrowego, lecz brakuje dużych badań klinicznych u ludzi. Tradycyjnie stosowany jako tonik i środek na kaszel.
- syntetyczne i biologiczne
Klonidyna obniża ciśnienie krwi poprzez działanie na układ nerwowy. Stosowana w leczeniu nadciśnienia, wymaga indywidualnego dawkowania i ostrożności u wybranych pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Klopamid to diuretyk stosowany w leczeniu obrzęków i nadciśnienia, skutecznie wspomagający usuwanie nadmiaru płynów oraz regulację ciśnienia tętniczego krwi.
- syntetyczne i biologiczne
Klopidogrel to lek przeciwpłytkowy obniżający ryzyko zakrzepów, zawału serca i udaru. Stosowany u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi oraz po incydentach zakrzepowych.
Kloprostenol to syntetyczny analog prostaglandyny F2α, stosowany głównie w weterynarii do synchronizacji rui, leczenia stanów zapalnych macicy i wywoływania porodu poprzez luteolizę i skurcze macicy.
- syntetyczne i biologiczne
Klorazepan to benzodiazepin stosowany w lęku, padaczce i ostrym odstawieniu alkoholu. Po przyjęciu przekształca się w nordiazepam, który wzmacnia działanie GABA w mózgu. Typowa dawka dobowa wynosi 30–90 mg, zależnie od wskazania. Wymaga ostrożności ze względu na ryzyko uzależnienia i interakcji z innymi lekami.
Klorsulon to lek weterynaryjny zwalczający przywry, głównie motylicę wątrobową u bydła i owiec. Działa przez hamowanie enzymów pasożytów, skutecznie leczy i zapobiega fasciolozie, minimalizując straty hodowlane.
- surowce roślinne
Kłosowiec meksykański (Agastache mexicana) to roślina lecznicza stosowana tradycyjnie na lęk, bezsenność i dolegliwości żołądkowe. Zawiera tilianinę, acacetin i kwas ursolowy o potwierdzonym działaniu farmakologicznym. Wymaga ostrożności w ciąży i przy lekach obniżających ciśnienie.
- syntetyczne i biologiczne
Klozapina to lek przeciwpsychotyczny stosowany głównie w leczeniu opornej schizofrenii. Wyróżnia się skutecznością, ale wymaga monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych.
- surowce roślinne
Kmin rzymski to roślina o bogatym składzie fitochemicznym – zawiera kuminaldehyd, terpeny i flawonoidy. Badania wskazują na działanie wspomagające trawienie, regulację poziomu cukru we krwi i profilu lipidowego. Przed stosowaniem w dawkach leczniczych skonsultuj się z lekarzem.
- surowce roślinne
Kminek (Carum carvi) – roślina lecznicza stosowana przy wzdęciach, niestrawności i skurczach jelit. Olejek eteryczny zawiera karwon i limonen, które rozkurczają mięśnie gładkie przewodu pokarmowego. Uznany przez HMPC i ESCOP za tradycyjny ziołowy produkt leczniczy. Może wchodzić w interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi, litem i środkami uspokajającymi.
- surowce roślinne
Kminek zwyczajny (Carum carvi) działa rozkurczowo i wiatropędnie dzięki karwonowi i limonenowi w olejku eterycznym. Łagodzi wzdęcia, niestrawność i skurcze jelit. Bezpieczny w ilościach kulinarnych; stężony olejek wymaga ostrożności w ciąży i u małych dzieci.
- witaminy i minerały
Kobalt działa w organizmie wyłącznie jako składnik witaminy B12, wspierając tworzenie krwinek, syntezę DNA i pracę układu nerwowego. Dieta dostarcza ok. 12 µg/dobę; limit bezpieczeństwa EFSA to 120 µg/dobę. Nadmiar kobaltu – głównie z narażenia zawodowego – może uszkodzić serce, płuca i tarczycę.
- syntetyczne i biologiczne
Kobimetynib to lek nowej generacji stosowany w terapii czerniaka z mutacją BRAF V600. Wykazuje działanie hamujące wzrost komórek nowotworowych poprzez blokowanie kluczowych szlaków sygnałowych.
- surowce roślinne
Kobylak zwyczajny (Rumex crispus) to zioło bogate w antrachinony, garbniki i flawonoidy. Tradycyjnie stosowany jako łagodny środek przeczyszczający i przy chorobach skóry. Brak potwierdzonych klinicznie wskazań; istotne przeciwwskazania dotyczą ciąży, chorób nerek i wątroby oraz interakcji z lekami.
- surowce roślinne
Kocanka (Helichrysum) to roślina zielarska bogata w flawonoidy i związki terpenowe. Badania laboratoryjne sugerują działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, jednak dowody kliniczne u ludzi są ograniczone. Stosowana głównie zewnętrznie lub jako suplement.
- surowce roślinne
Kocanka nadmorska to zioło o działaniu żółciopędnym, rozkurczowym i antyoksydacyjnym. Jej kwiaty zawierają flawonoidy (naringeninę, apigeninę, luteolinę) oraz unikalny arzanol. Stosuje się ją tradycyjnie przy dolegliwościach trawiennych i problemach z odpływem żółci. Nie wolno jej używać przy kamicy żółciowej ani niedrożności dróg żółciowych.
- surowce roślinne
Kocanka piaskowa to zioło bogate w flawonoidy o właściwościach żółciopędnych, przeciwzapalnych i antyoksydacyjnych. Tradycyjnie stosowana przy dolegliwościach wątroby i pęcherzyka żółciowego, a badania laboratoryjne potwierdzają jej aktywność przeciwdrobnoustrojową i hepatoprotekcyjną.
- surowce roślinne
Kocanka włoska (Helichrysum italicum) to roślina śródziemnomorska bogata w flawonoidy, kwas chlorogenowy i karwon. Jej napary, odwary i hydrolat wykazują w badaniach laboratoryjnych działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające i przeciwdrobnoustrojowe. Stosowana tradycyjnie przy problemach skórnych, trawiennych i oddechowych.
- surowce roślinne
Kochia miotlasta (Bassia scoparia) to roślina stosowana w medycynie chińskiej i koreańskiej. Owoc kochii zawiera saponiny, flawonoidy i alkaloidy. Badania przedkliniczne wskazują na działanie przeciwzapalne i przeciwalergiczne, ale brak badań klinicznych u ludzi. Stosowanie wymaga ostrożności ze względu na potencjalną toksyczność.
- surowce roślinne
Koci pazur (Uncaria tomentosa) to zioło o właściwościach przeciwzapalnych i immunomodulujących, stosowane pomocniczo w chorobie zwyrodnieniowej i reumatoidalnym zapaleniu stawów. Hamuje CYP3A4 – może zwiększać stężenie wielu leków. Nie stosować w ciąży ani przy chorobach autoimmunologicznych bez konsultacji z lekarzem.
- surowce roślinne
Kocimiętka (Nepeta cataria) zawiera nepetalakton – irydoid o łagodnym działaniu uspokajającym i odstraszającym owady. Tradycyjnie stosowana przy bezsenności, niepokoju i dolegliwościach trawiennych. Przeciwwskazana w ciąży i przy leczeniu litem.
- witaminy i minerały
Koenzym Q10 to lipofilowy związek produkowany przez organizm, niezbędny do wytwarzania energii w mitochondriach i ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym. Jego poziom spada z wiekiem i przy stosowaniu statyn. Typowe dawki to 100–200 mg dziennie, przyjmowane z posiłkiem tłuszczowym dla lepszego wchłaniania.
- syntetyczne i biologiczne
Kokamidopropylobetaina to łagodny surfaktant z oleju kokosowego stosowany w szamponach, żelach i pastach do zębów. Ułatwia usuwanie brudu i tłuszczu, wzmacnia pianę i jest łagodniejsza od SLS. U niewielkiego odsetka osób może wywoływać alergiczne kontaktowe zapalenie skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Kokoglutaminian disodowy to łagodny surfaktant z oleju kokosowego i kwasu glutaminowego, stosowany w szamponach, żelach myjących i kosmetykach dla dzieci. Oczyszcza bez wysuszania, jest dobrze tolerowany przez skórę wrażliwą i biodegradowalny. Typowe stężenie w kosmetyku wynosi 2,5–5%.
- syntetyczne i biologiczne
Kokoiloizetionian sodowy to łagodny surfaktant kokosowy stosowany w szamponach, żelach i kosmetykach myjących. Bezpieczny do 50% w produktach spłukiwanych i 17% w produktach zostających na skórze, odpowiedni dla skóry wrażliwej i dzieci.
- syntetyczne i biologiczne
Kokoinian sodu to sól sodowa kwasów tłuszczowych oleju kokosowego, stosowana jako surfaktant i emulgator w mydłach, piankach myjących oraz pastach do zębów. Ma bardzo korzystny profil bezpieczeństwa – CIR uznał go za bezpieczny w kosmetykach, a EWG przyznało mu ocenę 1 (najniższe ryzyko). Jest biodegradowalny i pochodzi z odnawialnych surowców.
- surowce roślinne
Olej kokosowy zawiera ok. 80–90% tłuszczów nasyconych, z kwasem laurynowym jako składnikiem dominującym (45–52%). Wykazuje działanie przeciwdrobnoustrojowe i może łagodzić objawy atopowego zapalenia skóry przy stosowaniu miejscowym. Regularne spożywanie podnosi cholesterol LDL – wymaga ostrożności u osób z zaburzeniami lipidowymi.
- surowce roślinne
Orzech kola (Cola nitida, Cola acuminata) to surowiec roślinny bogaty w kofeinę, teobrominę, katechiny i taniny. Tradycyjnie stosowany przy zmęczeniu; Komisja E zaleca 2–6 g orzecha dziennie. Długotrwałe stosowanie lub duże dawki mogą powodować skutki uboczne typowe dla kofeiny oraz zwiększać ryzyko nowotworów jamy ustnej.
- syntetyczne i biologiczne
Kolagen to główne białko strukturalne skóry, kości i stawów. Suplementy w formie hydrolizowanej mogą wspierać nawilżenie skóry i komfort stawów, choć niezależne badania wysokiej jakości są nieliczne. Typowe dawki wynoszą 2,5–15 g dziennie.
- syntetyczne i biologiczne
Kolagenaza to enzym rozkładający kolagen, stosowany leczniczo m.in. w przykurczu Dupuytrena, chorobie Peyroniego oraz do enzymatycznego oczyszczania ran przewlekłych i oparzeń. Działa przez przecinanie potrójnej helisy kolagenowej przy udziale jonów cynku i wapnia.
- syntetyczne i biologiczne
Kolchicyna stosowana jest głównie w leczeniu ostrych napadów dny moczanowej, łagodząc stan zapalny i ból stawów. Wymaga precyzyjnego dawkowania z uwagi na wąski zakres terapeutyczny.
- surowce roślinne
Kolcorośl lekarska (Smilax) to zioło bogate w saponiny, flawonoidy i fitosterole. Wstępne badania wskazują na działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, brak jednak potwierdzenia w badaniach klinicznych. Wymaga ostrożności przy stosowaniu z digoksyną i litem oraz jest przeciwwskazana w ciąży.