Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 47
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Kutki (Picrorhiza kurroa) to ajurwedyjskie zioło himalajskie bogate w iridoidowe glikozydy (picroside I i II, kutkoside). Badania przedkliniczne potwierdzają silne działanie hepatoprotekcyjne; dane kliniczne są wstępne. Wymaga ostrożności u osób z cukrzycą, chorobami autoimmunologicznymi i stosujących leki na receptę.
- surowce roślinne
Kauczuk naturalny (lateks Hevea brasiliensis) to biokompatybilny biopolimer stosowany w wyrobach medycznych, opatrunkach na rany przewlekłe i systemach kontrolowanego uwalniania leków. Białka lateksu mogą wywoływać poważne reakcje alergiczne.
- syntetyczne i biologiczne
Kauczuk nitrylowy (NBR) to syntetyczny elastomer odporny na oleje i rozpuszczalniki, stosowany w farmacji jako materiał uszczelek, łączników i rękawic jednorazowych. Nie zawiera białek lateksu naturalnego, przez co jest bezpieczniejszy dla osób z alergią na lateks. W zastosowaniach medycznych musi spełniać normy biokompatybilności i limity wymywalności.
- syntetyczne i biologiczne
Kauczuk syntetyczny tworzy korki, tłoki i uszczelki w opakowaniach leków iniekcyjnych. Nie wywołuje alergii na lateks i musi spełniać normy Ph.Eur. 3.2.9, USP <381> oraz ISO 10993 dotyczące bezpieczeństwa biologicznego i migracji substancji do leku.
- surowce roślinne
Kaulofil rutewkowaty zawiera alkaloidy i saponiny pobudzające macicę oraz zwężające naczynia wieńcowe. Opisano poważne przypadki toksyczności u noworodków. Brak dowodów skuteczności klinicznej; stosowanie bez nadzoru lekarza jest niebezpieczne.
- surowce roślinne
Kawa arabska to źródło kofeiny (0,72–2,43% w nasionach), kwasów chlorogenowych, trigoneliny i diterpenów. Kofeina blokuje receptory adenozyny, poprawiając czujność i metabolizm. Wyciąg z kawy arabskiej stosowany jest w suplementach i kosmetyce. Ostrożność zalecana przy nadciśnieniu, chorobach serca, wrzodach żołądka i w ciąży.
- syntetyczne i biologiczne
Kawior to ikra ryb bogata w kwasy omega-3 EPA i DHA, witaminę B12, selen i pełnowartościowe białko. Porcja 28 g pokrywa ponad 200% dobowego zapotrzebowania na B12 i dostarcza ok. 1800 mg EPA+DHA. Ze względu na wysoką zawartość sodu zalecany jest w ograniczonych ilościach, 2–3 razy w tygodniu.
- syntetyczne i biologiczne
Kazeinian wapnia to wolno trawione białko mleka dostarczające wszystkich niezbędnych aminokwasów i dużej dawki wapnia (ok. 579 mg w 30 g). Tworzy żel w żołądku, co spowalnia trawienie i zapewnia stopniowe uwalnianie aminokwasów przez kilka godzin.
- syntetyczne i biologiczne
Kazyrywymab to przeciwciało monoklonalne IgG1 blokujące białko kolcowe SARS-CoV-2. W skojarzeniu z imdevimabem zmniejszał ryzyko hospitalizacji o 70% u ambulatoryjnych pacjentów z grupy ryzyka. Ze względu na brak skuteczności wobec Omikrona jego stosowanie zostało zawieszone w 2022 roku.
Keratolina to składnik złuszczający, który usuwa martwe komórki naskórka, odblokowuje pory i wspomaga regenerację skóry, włosów oraz paznokci. Stosowana w kosmetykach wymaga ostrożności u osób z wrażliwą skórą.
- syntetyczne i biologiczne
Keratyna to białko budujące włosy, paznokcie i skórę, odporne na działanie kwasów, zasad i enzymów dzięki licznym mostkom dwusiarczkowym. Hydrolizowane preparaty z keratyną mogą poprawiać kondycję włosów, lecz kuracje keratynowe z formaldehydem stanowią poważne zagrożenie zdrowotne, w tym ryzyko nowotworów przy długotrwałej ekspozycji.
- surowce roślinne
Keratyna roślinna to hydrolizat białek pszenicy, soi, kukurydzy lub migdałów o profilu aminokwasowym zbliżonym do ludzkiej keratyny. Stosowana zewnętrznie w stężeniu 0,5–8% wzmacnia włosy, uszczelnia łuskę i wspiera barierę skórną. Uważana za bezpieczną dla skóry wrażliwej i kobiet w ciąży.
- surowce roślinne
Ketmia szczawiowa (hibiskus) zawiera antocyjany, kwasy organiczne i flawonoidy. Najlepiej udokumentowane działanie to umiarkowane obniżanie ciśnienia krwi. Wchodzi w istotne interakcje z lekami i nie jest zalecana w ciąży.
- syntetyczne i biologiczne
Ketokonazol wykazuje silne działanie przeciwgrzybicze oraz hamuje syntezę hormonów nadnerczowych. Stosowany miejscowo i doustnie, znajduje zastosowanie w leczeniu grzybic oraz zespołu Cushinga.
- syntetyczne i biologiczne
Keton malinowy to aromatyczny związek z malin, sprzedawany jako suplement wspomagający odchudzanie. Dowody na skuteczność u ludzi są bardzo słabe – opierają się wyłącznie na badaniach zwierzęcych i mieszankach wielu składników. Profil bezpieczeństwa przy dawkach suplementacyjnych (100–1400 mg) nie jest potwierdzony badaniami klinicznymi.
- syntetyczne i biologiczne
Ketoprofen to lek o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym, wykorzystywany m.in. w leczeniu bólu mięśni, stawów oraz chorób reumatycznych. Dostępny w różnych formach podania.
- syntetyczne i biologiczne
Ketorolak to silny NLPZ hamujący enzymy COX-1 i COX-2, stosowany krótkoterminowo (maks. 5 dni) przy ostrym bólu pooperacyjnym, kolce nerkowej i bólu mięśniowo-szkieletowym. Dostępny jako iniekcje i tabletki, wydawany wyłącznie na receptę.
- syntetyczne i biologiczne
Ketotifen to lek przeciwhistaminowy stosowany w profilaktyce astmy oskrzelowej i łagodzeniu objawów alergii. Działa poprzez hamowanie reakcji alergicznych, dostępny w różnych formach podania.
- surowce roślinne
Kigelia afrykańska to roślina z tropikalnej Afryki bogata w flawonoidy, naftochinony, kwasy fenolowe i irydy. Badania laboratoryjne wskazują na właściwości przeciwutleniające, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe ekstraktów z jej owoców. Ekstrakt stosuje się głównie w kosmetyce – preparatach ujędrniających i pielęgnujących skórę.
- surowce roślinne
Kiwi dostarcza witaminy C, błonnika i enzymu aktynidyny. 200 g dziennie pomaga utrzymać prawidłową częstotliwość wypróżnień – potwierdza to oświadczenie zdrowotne UE. Może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i obniżającymi ciśnienie.
- syntetyczne i biologiczne
Kizeryt to mineralny siarczan magnezu monohydrat (MgSO₄·H₂O). W medycynie działa jako środek przeczyszczający, elektrolit i lek w leczeniu rzucawki. Stosowany zewnętrznie – w kąpielach – może wspomagać rozluźnienie mięśni i łagodzenie bólu stawów.
- syntetyczne i biologiczne
Kladrybina stosowana jest w leczeniu niektórych nowotworów krwi i stwardnienia rozsianego o wysokiej aktywności, wpływając na limfocyty i hamując rozwój chorób autoimmunologicznych.
Klarytromycyna to antybiotyk makrolidowy stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych dróg oddechowych, skóry i tkanek miękkich oraz w zwalczaniu Helicobacter pylori.
- surowce roślinne
Kleiszcze smakowite (Aegle marmelos, bael) to roślina ajurwedyjska bogata w kumaryny, flawonoidy i taniny. Badania przedkliniczne potwierdzają działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i hipoglikemizujące. Ze względu na ryzyko interakcji z lekami i możliwość nadmiernego obniżenia cukru, stosowanie wymaga ostrożności.
- syntetyczne i biologiczne
Klej akrylowy w farmacji to polimer pomocniczy stosowany w plastrach transdermalnych i powłokach tabletek. Odpowiada za przyleganie do skóry, kontrolowane uwalnianie leku i ochronę substancji czynnej. Może powodować podrażnienia skóry u wrażliwych osób.
Klenbuterol to beta2-agonista stosowany jako lek rozszerzający oskrzela w astmie i POChP. Działa rozkurczająco, przeciwzapalnie i termogenicznie. Wymaga ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych i kontrolę lekarską.
- syntetyczne i biologiczne
Klimbazol to składnik przeciwgrzybiczy z grupy imidazoli, obecny w szamponach na łupież i łojotokowe zapalenie skóry. Hamuje wzrost grzybów Malassezia, redukując łuszczenie, swędzenie i zaczerwienienie. W 4-tygodniowym badaniu klinicznym poprawę uzyskało 80% uczestników. SCCS dopuszcza go do 2% w produktach spłukiwanych.
- syntetyczne i biologiczne
Klindamycyna to antybiotyk o szerokim zastosowaniu, skuteczny w leczeniu zakażeń skóry, dróg oddechowych i ginekologicznych. Dostępna w różnych formach, ceniona za efektywność i szerokie spektrum działania.
- syntetyczne i biologiczne
Kliokwinol to środek przeciwgrzybiczy i antybakteryjny z grupy hydroksychinolin. Działa przez wiązanie jonów cynku i miedzi oraz hamowanie replikacji DNA drobnoustrojów. Stosowany miejscowo na skórę; doustne użycie jest ograniczone ze względu na ryzyko neurotoksyczności (SMON) przy wysokich dawkach.
- surowce roślinne
Klitoria ternateńska to roślina ajurwedyjska bogata w antocyjany, flawonoidy i polifenole. Badania na zwierzętach sugerują działanie nootropowe, przeciwzapalne i hipoglikemizujące, ale brak dotąd badań klinicznych na ludziach. Nie stosować w ciąży i laktacji bez konsultacji z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Klobazam to benzodiazepina o działaniu uspokajającym i przeciwlękowym, stosowana głównie w leczeniu stanów lękowych oraz wspomagająco w terapii padaczki opornej na inne leki.
- syntetyczne i biologiczne
Klobetazol to supersilny kortykosteroid miejscowy (0,05%) stosowany w łuszczycy, egzemie i innych zapalnych chorobach skóry. Leczenie ogranicza się do 2–4 tygodni i maks. 50 g tygodniowo. Długotrwałe stosowanie może powodować ścieńczenie skóry i działania ogólnoustrojowe – wymagana jest ścisła kontrola lekarska.
- syntetyczne i biologiczne
Klodronian sodu to bisfosfonian pierwszej generacji hamujący osteoklasty i stosowany w hiperkalcemii złośliwej, przerzutach kostnych, chorobie Pageta i osteoporozie. Doustnie podaje się 1600 mg/dobę na czczo, dożylnie 300 mg/dobę przez 2–5 dni. Wymaga kontroli nerek i poziomu wapnia.
- syntetyczne i biologiczne
Kloksacylina to penicylinowy antybiotyk skuteczny wobec gronkowców, wykazujący oporność na enzymy bakteryjne. Stosowana w leczeniu zakażeń, dostępna w różnych formach i dawkach.
- syntetyczne i biologiczne
Klomifen stosowany jest w terapii niepłodności kobiet z zaburzeniami owulacji. Reguluje hormony, wspierając procesy rozrodcze. Wymaga kontroli lekarskiej i indywidualnego dawkowania.