Agranulocytoza – najpoważniejsze ryzyko
Klozapina może powodować agranulocytozę – ciężkie zmniejszenie liczby białych krwinek, które może prowadzić do zagrażających życiu infekcji. Z tego względu obowiązkowe jest regularne wykonywanie badań krwi:
- Przed rozpoczęciem leczenia należy sprawdzić liczbę białych krwinek (WBC) oraz liczbę neutrofili (ANC). Leczenie można rozpocząć tylko, gdy WBC ≥ 3500/mm³ i ANC ≥ 2000/mm³.
- W pierwszych 18 tygodniach leczenia badania krwi należy wykonywać co tydzień.
- Po 18 tygodniach badania należy wykonywać co najmniej raz na 4 tygodnie przez cały okres stosowania leku oraz przez 4 tygodnie po jego odstawieniu.
Ważne: Jeśli w jakimkolwiek momencie leczenia liczba WBC spadnie poniżej 3000/mm³ lub ANC poniżej 1500/mm³, należy natychmiast przerwać stosowanie leku i skontaktować się z lekarzem. Pacjent nie może ponownie przyjmować klozapiny.
Objawy wymagające natychmiastowej konsultacji lekarskiej
Pacjent powinien niezwłocznie zgłosić się do lekarza w przypadku wystąpienia:
- Gorączki, bólu gardła, objawów grypopodobnych – mogą być oznaką agranulocytozy.
- Utrzymującego się częstoskurczu w spoczynku, kołatania serca, bólu w klatce piersiowej, duszności, uczucia zmęczenia – mogą wskazywać na zapalenie mięśnia sercowego lub kardiomiopatię.
- Nudności, wymiotów, jadłowstrętu, żółtaczki – mogą świadczyć o zaburzeniach czynności wątroby.
Zaburzenia sercowo-naczyniowe
W czasie leczenia może wystąpić niedociśnienie ortostatyczne (nagłe obniżenie ciśnienia krwi przy zmianie pozycji ciała), czasem z omdleniami. Rzadko może dojść do głębokiej zapaści, zatrzymania akcji serca lub oddychania. Ryzyko jest większe na początku leczenia, podczas zwiększania dawki oraz przy jednoczesnym stosowaniu benzodiazepiny lub innych leków psychotropowych.
Klozapina wiąże się również z ryzykiem zapalenia mięśnia sercowego, zwłaszcza w pierwszych dwóch miesiącach leczenia, które w niektórych przypadkach może zakończyć się zgonem. Pacjenci, u których wystąpiło zapalenie mięśnia sercowego lub kardiomiopatia, nie mogą ponownie przyjmować klozapiny.
Napady padaczkowe
Klozapina obniża próg drgawkowy i może wywoływać napady padaczkowe, zwłaszcza przy szybkim zwiększaniu dawki lub u pacjentów z padaczką w wywiadzie. W takich przypadkach należy zmniejszyć dawkę leku i ewentualnie wprowadzić leczenie przeciwpadaczkowe.
Zaburzenia metaboliczne
Lek może powodować hiperglikemię (zwiększone stężenie glukozy we krwi), zaburzenia tolerancji glukozy, rozwój lub pogorszenie cukrzycy. U pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka cukrzycy (np. otyłością) konieczne jest regularne monitorowanie stężenia glukozy we krwi. Klozapina może również powodować dyslipidemię (zaburzenia gospodarki lipidowej) oraz zwiększenie masy ciała.
Działanie przeciwcholinergiczne
Klozapina ma działanie przeciwcholinergiczne, które może prowadzić do zaparć, a w rzadkich przypadkach do niedrożności jelit, powstawania kamieni kałowych lub porażennej niedrożności jelita. Niezwykle ważne jest rozpoznanie zaparcia i wdrożenie aktywnego leczenia.
Pacjenci w wieku 60 lat i starsi
U osób starszych zaleca się rozpoczynanie leczenia od mniejszych dawek (12,5 mg jednorazowo w pierwszym dniu). Pacjenci w podeszłym wieku mogą być bardziej podatni na niedociśnienie ortostatyczne, częstoskurcz, działanie przeciwcholinergiczne (zatrzymanie moczu, zaparcia) oraz inne działania niepożądane.
Zaburzenia czynności wątroby
U pacjentów ze stabilnymi zaburzeniami czynności wątroby lek można stosować z zachowaniem ostrożności przy regularnym monitorowaniu prób czynnościowych wątroby. W przypadku wystąpienia objawów zaburzeń czynności wątroby (nudności, wymioty, jadłowstręt) lub żółtaczki, leczenie należy przerwać.