Napięciowy ból głowy – objawy, leczenie, skuteczne leki i porady

Jakie są przyczyny napięciowego bólu głowy?

Napięciowy ból głowy ma charakter samoistny – oznacza to, że w tym przypadku zwykle nie obserwuje się zmian w obrębie poszczególnych struktur mózgu. Wśród głównych przyczyn występowania tej dolegliwości wymienia się m.in.: przewlekły stres, stany lękowe, brak odpowiedniej higieny snu, a nawet zbyt długie przebywanie w pozycji siedzącej. Te i inne czynniki wzmagają napięcie mięśni szkieletowych w rejonie głowy, a to generuje dolegliwości bólowe. Jednak napięciowy ból głowy może równie dobrze wynikać ze zmiany pogody, przegrzania organizmu, a także palenia papierosów czy spożywania alkoholu [2].

Warto dodać, że właśnie ze względu na wrażliwość na aurę pogodową napięciowy ból głowy bywa mylony z tym, co potocznie nazywamy ciśnieniowym bólem głowy. Jeśli więc zastanawiasz się, jaki bywa ciśnieniowy ból głowy – co pomaga na taki dyskomfort, odpowiedź często okazuje się podobna, ponieważ w obu przypadkach najważniejsze jest usunięcie czynnika wyzwalającego i złagodzenie objawów.

Napięciowy ból głowy a migrena

Jak więc widzimy, napięciowy ból głowy może mieć różną etiologię, co bardzo często utrudnia wykluczenie czynnika prowokującego dolegliwości. Kłopotliwe jest również zdiagnozowanie schorzenia. Choć ból jest najczęściej obustronny, u niewielkiego odsetka pacjentów występuje on tylko po jednej stronie (podobnie jak w przypadku migreny). Jednak napięciowy ból głowy (w porównaniu do bólu migrenowego) jest łagodniejszy i zwykle nie towarzyszą mu nudności ani wymioty. To właśnie odróżnia go od migreny, w której ból głowy i mdłości bardzo często występują razem. Ma on charakter uciskowy, natomiast rozpierający ból głowy zdarza się rzadziej (migrena to typowo pulsujący ból); podjęcie aktywności fizycznej nie nasila objawów. Co ważne, w trakcie ataków napięciowego bólu głowy może wystąpić fotofobia (światłowstręt) oraz fonofobia (lęk przed dźwiękami) [2].

Jak leczyć napięciowy ból głowy metodami niefarmakologicznymi?

Jak wspomniałam wcześniej, określenie jednoznacznej przyczyny występowania napięciowych bólów głowy jest bardzo trudne, a niekiedy wręcz niemożliwe. Z tego powodu stosuje się wyłącznie leczenie objawowe, polegające na łagodzeniu symptomów choroby [2].

Częste bóle głowy są silnym czynnikiem stresogennym, a to dodatkowo nasila dolegliwości i utrudnia terapię. Właśnie z tego powodu jednym z pierwszych kroków leczenia mogą być techniki relaksacyjne, które zmniejszają ból lub całkowicie go znoszą [3]. Skuteczny okazuje się tzw. EMG biofeedback, czyli technika rejestrująca poziom napięcia mięśni. Regularny trening działa rozluźniająco i tym samym łagodzi lub eliminuje dolegliwości bólowe [4,5]. Wykazano, że wyraźną ulgę przynosi także akupunktura oraz zabiegi fizjoterapeutyczne [6-8].

Jakie tabletki stosować na napięciowy ból głowy?

Wymienione wyżej techniki relaksacyjne przynoszą ulgę jedynie wtedy, gdy są wykonywane regularnie i przez określony czas. Jednak co robić w przypadku, gdy napięciowe bóle głowy utrudniają normalne funkcjonowanie? W takich sytuacjach warto wiedzieć, co na napięciowy ból głowy pomoże najszybciej – zalecane jest wówczas doraźne leczenie farmakologiczne polegające na przyjęciu jednego z leków analgetycznych przerywających atak:

• paracetamolu w dawce 500-1000 mg (np. Apap);
• ibuprofenu w dawce 200-800 mg (np. Ibumax);
• ketoprofenu w dawce 25-50 mg (np. Ketonal active);
• naproksenu w dawce 375-550 mg (np. Aleve);
• kwasu acetylosalicylowego w dawce 500-1000 mg (np. Aspirin);
• diklofenaku potasowego w dawce 12,5-25 mg (np. Voltaren Acti Forte).

Ibumax, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• substancją czynną jest ibuprofen o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym;
• jedna tabletka zawiera 400 mg ibuprofenu;
• pomaga w bólu o nasileniu słabym do umiarkowanego (m.in. ból głowy, zębów, mięśni, stawów, ból miesiączkowy);
• obniża gorączkę towarzyszącą przeziębieniu, grypie i innym infekcjom;
• przeznaczony dla dorosłych i młodzieży powyżej 12. roku życia;
• dawkowanie to 1 tabletka co 4 godziny; maksymalna dawka dobowa wynosi 1200 mg (3 tabletki na dobę);
• przeciwwskazany w III trymestrze ciąży, a w I i II trymestrze tylko po konsultacji z lekarzem;
• przy krótkotrwałym stosowaniu w małych dawkach zazwyczaj można kontynuować karmienie piersią;
• może być stosowany krótkotrwale, do 3 dni bez konsultacji z lekarzem;
• lek dostępny jest w opakowaniach po 30 i 50 tabletek.

Apap, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• substancją czynną jest paracetamol o działaniu przeciwgorączkowym i przeciwbólowym;
• jedna tabletka zawiera 500 mg paracetamolu;
• tabletki powlekane ułatwiają połknięcie;
• nie zawiera laktozy;
• do stosowania powyżej 12. roku życia (i masie ciała powyżej 33 kg);
• bezpieczny dla kobiet w ciąży i karmiących piersią;
• dawkowanie u osób dorosłych to 1-2 tabletki co minimum 4 godziny; maksymalna dawka dobowa to 8 tabletek;
• dla młodszych występuje w wersji jako syrop;
• dostępny w opakowaniach po 12, 24, 50 i 100 tabletek.

Ketonal Active, kapsułki twarde

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• substancją czynną jest ketoprofen o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym;
• jedna kapsułka zawiera 50 mg ketoprofenu;
• wskazany w leczeniu ostrego bólu o lekkim lub umiarkowanym nasileniu, w tym bólu głowy;
• nie stosować u osób poniżej 15. roku życia;
• dawkowanie to 1 kapsułka co 8 godzin;
• nie stosować dłużej niż 5 dni – po tym czasie i braku ustąpienia objawów zalecana konsultacja lekarska;
• bezwzględnie unikać u osób z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy;
• nie stosować u osób z niewydolnością nerek i wątroby;
• nie stosować podczas ciąży i karmienia piersią;
• występuje w opakowaniach po 10, 20 i 30 tabletek.

Aleve, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• substancją czynną jest naproksen o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym;
• jedna tabletka zawiera 220 mg naproksenu sodowego;
• wskazany w leczeniu słabego i umiarkowanego bólu, w tym bólu głowy;
• może być stosowany od 16. roku życia;
• dawkowanie wynosi 1 tabletkę co 8-12 godzin;
• u niektórych zastosowanie dawki początkowej 440 mg (2 tabletki) a potem po 12 godzinach 220 mg może zwiększyć działanie przeciwbólowe;
• naproksen jest przeciwwskazany w III trymestrze ciąży oraz podczas karmienia piersią;
• w I i II trymestrze także nie należy go stosować, chyba że jest to bezwględnie konieczne;
• dostępny jest w opakowaniach po 12 i 24 tabletki.

Aspirin, tabletki

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• substancją czynną jest kwas acetylosalicylowy o działaniu przeciwbólowym, przeciwgorączkowym i przeciwzapalnym (oraz przeciwzakrzepowe w niższych dawkach);
• jedna tabletka zawiera 500 mg kwasu acetylosalicylowego;
• wskazany w leczeniu słabego i umiarkowanego bólu;
• może być stosowany od 12. roku życia;
• dawkowanie u dorosłych to 1-2 tabletki co 4-8 godzin; maksymalna dawka dobowa to 8 tabletek;
• nie należy stosować w III trymestrze ciąży;
• dostępny w opakowaniach po 10 i 100 tabletek.

Voltaren Acti Forte, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty (OTC);
• substancją czynną jest diklofenak;
• jedna tabletka zawiera 25 mg diklofenaku sodowego;
• wskazany w leczeniu ostrego bólu o słabym lub umiarkowanym nasileniu, w tym bólu głowy;
• do stosowania od 14. roku życia;
• należy przyjmować 1 tabletkę co 4-6 godzin, maksymalnie 3 tabletki na dobę;
• nie stosować dłużej niż 5 dni. Po tym czasie i braku ustąpienia objawów zalecana konsultacja lekarska;
• nie stosować podczas ciąży;
• w czasie karmienia piersią stosować jedynie na zlecenie lekarza;
• występuje w opakowaniach po 20 tabletek;
• dostępny także jako kapsułki.

Dawkę leku należy dostosować w taki sposób, aby była jednocześnie skuteczna i dobrze tolerowana. Pamiętajmy, że zarówno paracetamol, jak i wymienione niżej niesteroidowe leki przeciwzapalne mogą wywoływać szereg działań niepożądanych m.in. ze strony przewodu pokarmowego. Co ciekawe, początkowo nie zaleca się przyjmowania leków złożonych zawierających kofeinę (np. Panadol Extra). Substancja ta co prawda zwiększa efekt działania paracetamolu czy ibuprofenu, ale jednocześnie może nasilać bóle głowy wynikające z długotrwałego stosowania preparatów tego typu. Właśnie dlatego w pierwszej kolejności warto sięgać po preparaty jednoskładnikowe – zawierające sam ibuprofen (np. Ibumax) lub paracetamol (np. Excedrin Sprint) [2,9].

Ile może trwać napięciowy ból głowy?

Napięciowy ból głowy może trwać od 30 minut do kilku dni. Intensywność i czas trwania mogą się różnić w zależności od osoby i okoliczności. Zazwyczaj bóle napięciowe są opisywane jako ciągłe, tępe bóle po obu stronach głowy, którym często towarzyszy uczucie ciężkiej głowy oraz ucisku w okolicy czoła lub tyłu głowy.

Pomimo że napięciowy ból głowy nie jest zazwyczaj tak silny jak migrena, może on znacząco wpłynąć na jakość życia. Zarządzanie stresem, regularne ćwiczenia, odpowiednia postawa ciała, a także odpowiednie nawyki snu mogą pomóc w zapobieganiu. W przypadku częstych lub intensywnych bólów głowy ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem, który może zalecić odpowiednie leczenie lub terapię.

Jak zapobiegać atakom bólu napięciowego?

Niekiedy bywa, że napięciowy ból głowy codziennie daje o sobie znać i przybiera postać przewlekłą. Wówczas warto rozważyć wdrożenie terapii profilaktycznej polegającej na przyjmowaniu leków zapobiegających atakom. Leczenie zapobiegawcze opiera się na zażywaniu środków przeciwdepresyjnych. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że leki te mają wielokierunkowe działanie i udowodnioną skuteczność, a ich stosowanie nie jest zarezerwowane jedynie dla osób mających problemy natury psychologicznej. I tak substancją leczniczą pierwszego rzutu jest amitryptylina (Amitriptylinum VP). Z kolei lekami drugiego rzutu są mirtazapina (Mirtagen), wenlafaksyna (Alventa) i klomipramina (Anafranil). Badania wykazały także pozytywne efekty podczas stosowania tizanidyny (Sirdalud), czyli leku zmniejszającego napięcie mięśni szkieletowych [2,9].

Podsumowanie

Napięciowy ból głowy to jedna z najczęstszych dolegliwości neurologicznych, która, choć rzadko bywa groźna, potrafi znacząco obniżyć komfort codziennego życia, a jego podłoże bywa złożone: od przewlekłego stresu i wzmożonego napięcia mięśni, przez nieprawidłową postawę ciała, aż po czynniki zewnętrzne, takie jak zmiana pogody. Dlatego w łagodzeniu objawów sprawdzają się zarówno metody niefarmakologiczne (techniki relaksacyjne, EMG biofeedback czy fizjoterapia), jak i doraźnie stosowane leki przeciwbólowe – najczęściej sięgamy po paracetamol (np. Paracetamol Biofarm), ibuprofen (np. Ibumax), ketoprofen (np. Ketonal Active), naproksen (np. Aleve), kwas acetylosalicylowy (np. Aspirin) czy diklofenak (np. Voltaren Acti Forte). Pamiętajmy jednak, że działanie na własną rękę nie zawsze przyniesie oczekiwany rezultat, dlatego jeśli cierpimy na częsty ból głowy, skierujmy swoje kroki do lekarza pierwszego kontaktu bądź specjalisty z zakresu neurologii. Tylko właściwa opieka medyczna (zwłaszcza przy nawracających lub nasilonych dolegliwościach) pozwoli nam zmniejszyć ból lub całkowicie się go pozbyć.