Dexafree

Dexafree to lek w postaci kropli do oczu, dostępny wyłącznie na receptę, przeznaczony do leczenia stanów zapalnych przedniego odcinka oka, które nie są wywołane zakażeniami. Każdy mililitr roztworu zawiera 1 mg deksametazonu fosforanu – substancji o silnym działaniu przeciwzapalnym i przeciwalergicznym. Preparat występuje w formie klarownego, bezbarwnego lub lekko brązowego roztworu, pakowanego w specjalne pojemniki jednodawkowe, które zapewniają sterylność i higienę stosowania.

Produkt nie zawiera środków konserwujących, co czyni go bezpieczniejszym dla wrażliwej powierzchni oka. Deksametazon, będący głównym składnikiem leku, należy do grupy syntetycznych kortykosteroidów i działa znacznie silniej przeciwzapalnie niż inne steroidy – jest około 25 razy skuteczniejszy od hydrokortyzonu i około 5 razy od prednizonu.

Lek jest przeznaczony do leczenia niezakaźnych stanów zapalnych, które wpływają na przedni odcinek oka. Oznacza to, że preparat może być stosowany w różnych sytuacjach, gdy w oku występuje stan zapalny niezwiązany z infekcją bakteryjną, wirusową czy grzybiczą. Terapia tym lekiem zawsze powinna odbywać się pod ścisłym nadzorem okulisty, który ustali odpowiednie dawkowanie i czas trwania leczenia.

Warto wiedzieć, że kortykosteroidy, takie jak deksametazon, działają poprzez tłumienie reakcji zapalnej organizmu, co prowadzi do zmniejszenia obrzęku, zaczerwienienia i dyskomfortu w obrębie oka.

Standardowe dawkowanie to jedna kropla 4 do 6 razy dziennie do chorego oka. W przypadkach poważniejszych stanów zapalnych leczenie można rozpocząć od jednej kropli co godzinę, ale po zauważeniu poprawy dawkę należy stopniowo zmniejszać do jednej kropli co 4 godziny, a następnie kontynuować według standardowego schematu. Bardzo ważne jest stopniowe zmniejszanie dawek, ponieważ nagłe przerwanie leczenia może spowodować nawrót objawów chorobowych.

Czas trwania terapii zwykle wynosi od kilku dni do maksymalnie 14 dni. Nie należy stosować leku dłużej niż zaleci lekarz, ponieważ długotrwałe używanie kortykosteroidów może prowadzić do poważnych powikłań.

Jak prawidłowo zakraplać lek?

Przed użyciem leku należy dokładnie umyć ręce. Jeden pojemnik jednodawkowy zawiera 0,4 ml roztworu i jest przeznaczony do jednorazowego użytku. Po otwarciu pojemnika należy natychmiast zakroplić lek do oka, unikając kontaktu końcówki pojemnika z okiem lub powiekami. Po zakropleniu pozostałości produktu należy natychmiast wyrzucić – nie można zachowywać otwartego pojemnika na później, ponieważ nie da się utrzymać sterylności roztworu.

Pomocną techniką jest zamknięcie kanalika łzowego przez lekkie uciśnięcie palcem wewnętrznego kącika oka tuż po zakropleniu – zmniejsza to ilość leku wchłanianego do organizmu przez nos i gardło.

Istnieje szereg sytuacji, w których stosowanie tego leku jest całkowicie zabronione. Przede wszystkim nie wolno go używać, gdy zaczerwienienie oka jest spowodowane zakażeniem, które nie odpowiada na leczenie przeciwzakaźne. Dotyczy to:

• Ostrych ropnych zakażeń bakteryjnych, w tym wywołanych przez bakterie Pseudomonas i Mycobacterium.
• Zakażeń grzybiczych oka.
• Zakażeń wirusowych, szczególnie powierzchniowego zapalenia rogówki spowodowanego przez wirusa Herpes simplex (tzw. drzewkowate zapalenie), a także zakażeń wywołanych przez wirusy Vaccinia, Varicella zoster i inne wirusy atakujące rogówkę i spojówkę.
• Pełzakowego zapalenia rogówki.

Lek jest również przeciwwskazany w przypadku perforacji, owrzodzenia lub urazu rogówki, gdy nabłonek nie jest jeszcze wygojony. Nie należy go stosować u osób, które wcześniej miały podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe po stosowaniu glikokortykosteroidów, ani u pacjentów z nadwrażliwością na deksametazon lub którykolwiek ze składników preparatu.

Nigdy nie należy stosować kortykosteroidów do oczu, jeśli przyczyna zaczerwienienia nie została ustalona przez lekarza. Podczas leczenia pacjent powinien być regularnie kontrolowany przez okulistę, szczególnie w krótkich odstępach czasu.

Ryzyko wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego i jaskry

Długotrwałe stosowanie kropli zawierających kortykosteroidy może spowodować wzrost ciśnienia w oku, a w konsekwencji doprowadzić do jaskry. Szczególnie narażone są dzieci, osoby w podeszłym wieku oraz pacjenci, u których wcześniej ciśnienie wewnątrzgałkowe wzrosło po stosowaniu sterydów. Ryzyko to występuje również u osób z już istniejącą jaskrą lub podwyższonym ciśnieniem w oku.

Ryzyko zaćmy

Długotrwałe stosowanie kortykosteroidów może przyczynić się do rozwoju zaćmy, zwłaszcza zaćmy tylnej podtorebkowej. Szczególnie podatne na to powikłanie są dzieci, osoby starsze oraz pacjenci z cukrzycą.

Ryzyko zakażeń

Kortykosteroidy osłabiają reakcję obronną organizmu, co może ułatwić rozwój zakażeń drobnoustrojami, które normalnie nie stanowiłyby zagrożenia. Mogą również opóźniać proces gojenia ran. Dlatego jeśli u pacjenta występuje zakażenie oka, kortykosteroidy można stosować tylko wtedy, gdy jednocześnie prowadzone jest skuteczne leczenie przeciwzakaźne, a pacjent jest regularnie kontrolowany przez okulistę.

Problemy z rogówką

Preparat zawiera fosforany, które w rzadkich przypadkach mogą powodować zwapnienia rogówki, wymagające nawet operacji przeszczepienia rogówki. Jeśli pojawią się pierwsze objawy zwapnienia, lek należy natychmiast odstawić. U pacjentów z ścieńczeniem rogówki lub twardówki stosowanie kortykosteroidów zwiększa ryzyko perforacji oka.

Działanie ogólnoustrojowe

Przy intensywnym lub długotrwałym stosowaniu deksametazon może być wchłaniany do krwiobiegu w ilościach wywołujących ogólnoustrojowe skutki, takie jak zespół Cushinga lub zahamowanie czynności nadnerczy. Szczególnie narażone są dzieci oraz osoby przyjmujące leki hamujące enzym CYP3A4 (np. rytonawir, kobicystat). W takich sytuacjach należy stopniowo zakończyć leczenie.

Inne ważne informacje

W czasie leczenia nie należy nosić soczewek kontaktowych. Pacjenci z owrzodzeniem rogówki powinni być leczeni tym lekiem tylko w wyjątkowych przypadkach i pod ścisłym nadzorem okulisty. W przypadku alergicznego zapalenia spojówek deksametazon zaleca się tylko w ciężkich postaciach, które nie odpowiadają na standardowe leczenie, i tylko przez krótki czas.

Jeśli stosuje się równocześnie inne krople do oczu, należy zachować 15-minutowy odstęp między zakraplaniem kolejnych preparatów. Stwierdzono, że jednoczesne stosowanie kortykosteroidów i leków blokujących receptory beta-adrenergiczne (tzw. beta-blokerów) może powodować wytrącanie się fosforanu wapnia na powierzchni rogówki.

Leki hamujące enzym CYP3A4, takie jak rytonawir czy kobicystat, mogą zmniejszać wydalanie deksametazonu z organizmu, co prowadzi do nasilenia jego działania i zwiększonego ryzyka ogólnoustrojowych skutków ubocznych. Takiego połączenia należy unikać, chyba że korzyści przewyższają ryzyko – wówczas pacjent wymaga szczególnego monitorowania.

Nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania Dexafree u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach wykazały, że kortykosteroidy mogą wywoływać działanie szkodliwe na płód, takie jak rozszczep podniebienia czy zahamowanie wzrostu. Kortykosteroidy przenikają przez łożysko, a po podaniu w dużych dawkach mogą wpływać na płód i noworodka. Ze względów bezpieczeństwa lepiej unikać stosowania tego leku w czasie ciąży.

Nie wiadomo, czy deksametazon przenika do mleka matki po miejscowym zastosowaniu do oczu. Jednak całkowita dawka leku jest mała, dlatego Dexafree może być stosowany podczas karmienia piersią, jeśli lekarz uzna to za konieczne.

Po zakropleniu leku może wystąpić przejściowe niewyraźne widzenie lub inne zaburzenia widzenia. Jeśli taki objaw się pojawi, należy poczekać, aż powróci wyraźne widzenie, zanim przystąpi się do prowadzenia pojazdu lub obsługi maszyn.

Jak każdy lek, Dexafree może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Bardzo częste (występują u więcej niż 1 na 10 osób)

• Wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego.

Częste (występują u 1 do 10 osób na 100)

• Dyskomfort w oku, podrażnienie, pieczenie, kłucie, swędzenie.
• Niewyraźne widzenie.

Te objawy zwykle pojawiają się natychmiast po zakropleniu, są łagodne i przemijające, ustępują nie pozostawiając trwałych skutków.

Niezbyt częste (występują u 1 do 10 osób na 1000)

• Reakcje alergiczne i nadwrażliwości.
• Opóźnione gojenie ran.
• Zaćma podtorebkowa tylna.
• Zakażenia oportunistyczne (zakażenia wywołane przez drobnoustroje, które normalnie nie stanowią zagrożenia).
• Jaskra.

Bardzo rzadkie (występują u mniej niż 1 osoby na 10 000)

• Zapalenie spojówek.
• Rozszerzenie źrenicy.
• Obrzęk twarzy.
• Opadanie powiek.
• Zapalenie błony naczyniowej spowodowane przez kortykosteroidy.
• Zwapnienia rogówki.
• Zmiany grubości rogówki, obrzęk rogówki.
• Owrzodzenie i perforacja rogówki.

Częstość nieznana

• Zespół Cushinga.
• Zahamowanie czynności nadnerczy.

Jeśli zauważysz którekolwiek z powyższych objawów lub inne niepokojące objawy, skontaktuj się z lekarzem. W przypadku ciężkich reakcji należy natychmiast przerwać stosowanie leku i zgłosić się do lekarza.

W przypadku przedawkowania miejscowego (zakroplenie zbyt dużej ilości leku do oka) należy przerwać leczenie. Jeśli podrażnienie nie ustępuje, należy płukać oko jałową wodą. W razie przypadkowego wypicia zawartości pojemnika, lekarz może rozważyć płukanie żołądka lub wywołanie wymiotów.

Lek należy przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci. Pojemniki jednodawkowe powinny być przechowywane w saszetce, aby chronić je przed światłem. Okres ważności wynosi 3 lata. Po otwarciu saszetki zawierającej pojemniki jednodawkowe, ich zawartość należy zużyć w ciągu 15 dni. Każdy otwarty pojemnik jednodawkowy należy użyć niezwłocznie i wyrzucić po jednokrotnym użyciu – nie można go przechowywać na później.

Dexafree jest dostępny w postaci pojemników jednodawkowych wykonanych z tworzywa LDPE, zawierających po 0,4 ml roztworu. Pojemniki są pakowane w saszetki, a następnie umieszczane w tekturowych pudełkach. W aptekach można znaleźć opakowania zawierające 10, 20, 30, 50 lub 100 pojemników jednodawkowych.

Substancją czynną jest deksametazonu fosforan. Jeden mililitr roztworu zawiera 1 mg deksametazonu fosforanu w postaci deksametazonu sodu fosforanu. Substancje pomocnicze to: disodu edetynian, disodu fosforan dwunastowodny, sodu chlorek oraz woda do wstrzykiwań.