Alimta

Alimta to nowoczesny lek przeciwnowotworowy zawierający substancję czynną pemetreksed. Każda fiolka zawiera 500 mg pemetreksedu w postaci soli sodowej. Jest to preparat w postaci proszku, który po odpowiednim przygotowaniu podaje się dożylnie w formie wlewu. Lek ten należy do grupy antagonistów kwasu foliowego i działa poprzez zaburzanie podstawowych procesów metabolicznych niezbędnych do podziału komórek nowotworowych.

Alimta znajduje zastosowanie w leczeniu dwóch poważnych chorób nowotworowych:

• Złośliwy międzybłoniak opłucnej – w skojarzeniu z cisplatyną stosuje się u pacjentów, którzy wcześniej nie otrzymywali chemioterapii i u których nowotwór nie kwalifikuje się do leczenia operacyjnego.
• Niedrobnokomórkowy rak płuca – stosowany w różnych liniach leczenia, ale wyłącznie u pacjentów z rakiem o histologii innej niż płaskonabłonkowa. Może być podawany jako leczenie pierwszego rzutu (w skojarzeniu z cisplatyną), jako leczenie podtrzymujące po chemioterapii pierwszego rzutu oraz jako leczenie drugiego rzutu.

Pemetreksed zawarty w preparacie Alimta działa wielokierunkowo, blokując kilka kluczowych enzymów odpowiedzialnych za syntezę DNA i RNA w komórkach nowotworowych. Hamuje on syntazę tymidylową, reduktazę dihydrofolanową oraz formylotransferazę rybonukleotydu glicynamidowego – enzymy niezbędne do tworzenia nukleotydów, czyli podstawowych budulców materiału genetycznego.

Po dostaniu się do komórki nowotworowej pemetreksed jest przekształcany w poliglutaminiany, które pozostają wewnątrz komórki i działają jeszcze silniej. Proces ten jest bardziej intensywny w komórkach nowotworowych niż w zdrowych tkankach, co zwiększa skuteczność leczenia przy jednoczesnym ograniczeniu uszkodzenia prawidłowych komórek.

Alimta może być podawana wyłącznie przez lekarza wykwalifikowanego w zakresie stosowania chemioterapii przeciwnowotworowej. Standardowa dawka wynosi 500 mg na metr kwadratowy powierzchni ciała i jest podawana we wlewie dożylnym trwającym 10 minut w pierwszym dniu każdego 21-dniowego cyklu leczenia.

Leczenie skojarzone z cisplatyną

Gdy Alimta jest stosowana razem z cisplatyną, cisplatynę podaje się w dawce 75 mg/m² we wlewie trwającym 2 godziny, rozpoczynając około 30 minut po zakończeniu wlewu Alimty. Przed podaniem cisplatyny pacjent powinien otrzymać leki przeciwwymiotne oraz odpowiednią ilość płynów.

Niezbędna premedykacja

Aby zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych, każdy pacjent leczony Alimtą musi otrzymać:

• Kortykosteroidy (np. deksametazon 4 mg dwa razy dziennie) – w dniu poprzedzającym podanie leku, w dniu podania i następnego dnia. To pomaga ograniczyć wystąpienie i nasilenie odczynów skórnych.
• Kwas foliowy (350-1000 mikrogramów dziennie doustnie) – pacjent powinien przyjmować go przez co najmniej 5 dni przed pierwszą dawką Alimty, przez cały okres leczenia i przez 21 dni po ostatniej dawce.
• Witaminę B12 (1000 mikrogramów domięśniowo) – pierwszą iniekcję wykonuje się w tygodniu poprzedzającym pierwszą dawkę Alimty, a następnie co 3 cykle leczenia.

Modyfikacja dawki

Przed rozpoczęciem każdego cyklu leczenia konieczne jest wykonanie badań krwi. Leczenie można rozpocząć tylko gdy:

• Bezwzględna liczba neutrofilów wynosi co najmniej 1500 komórek/mm³.
• Liczba płytek krwi wynosi co najmniej 100 000 komórek/mm³.
• Klirens kreatyniny wynosi co najmniej 45 ml/min.
• Parametry wątrobowe mieszczą się w dopuszczalnych granicach.

W zależności od wystąpienia działań niepożądanych lekarz może zmniejszyć dawkę leku lub przerwać leczenie. Decyzje te podejmuje się na podstawie najniższych wartości parametrów krwi i największego nasilenia objawów toksyczności w poprzednim cyklu.

Alimty nie wolno stosować w następujących sytuacjach:

• Jeśli pacjent jest uczulony na pemetreksed lub którykolwiek inny składnik leku.
• Kobiety karmiące piersią – w okresie leczenia należy przerwać karmienie.
• Podczas jednoczesnego szczepienia przeciwko żółtej gorączce.

Zaburzenia układu krwiotwórczego

Alimta może powodować mielosupresję, czyli zahamowanie funkcji szpiku kostnego, co objawia się zmniejszeniem liczby krwinek białych (neutropenia), płytek krwi (trombocytopenia) i czerwonych krwinek (niedokrwistość). Dlatego konieczna jest regularna kontrola morfologii krwi przed każdym cyklem leczenia.

Czynność nerek

Pacjenci z klirensem kreatyniny poniżej 45 ml/min nie powinni otrzymywać Alimty, ponieważ brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania leku w tej grupie. Osoby z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek (klirens 45-79 ml/min) powinny unikać przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (jak ibuprofen, kwas acetylosalicylowy w dużych dawkach) na 2 dni przed podaniem Alimty, w dniu podania i przez 2 dni po podaniu leku.

Odwodnienie

Lek może powodować nudności, wymioty i biegunkę, co prowadzi do odwodnienia. Dlatego przed podaniem leku pacjent otrzymuje leki przeciwwymiotne oraz odpowiednią ilość płynów.

Antykoncepcja i ciąża

Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia i przez 6 miesięcy po jego zakończeniu. Mężczyźni powinni stosować antykoncepcję i nie powinni decydować się na poczęcie dziecka podczas leczenia i przez 3 miesiące po jego zakończeniu. Ze względu na możliwość wywołania trwałej niepłodności, mężczyznom zaleca się rozważenie przechowania nasienia przed rozpoczęciem leczenia.

Radioterapia

U pacjentów poddawanych radioterapii przed, w trakcie lub po stosowaniu Alimty zgłaszano przypadki zapalenia płuc po napromienianiu oraz nawrotu objawów popromiennych. Należy zachować szczególną ostrożność podczas leczenia tych pacjentów.

Przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, ponieważ niektóre z nich mogą wchodzić w interakcje z Alimtą:

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)

U pacjentów z prawidłową czynnością nerek duże dawki NLPZ (np. ibuprofen powyżej 1600 mg/dobę) i kwasu acetylosalicylowego (1,3 g lub więcej dziennie) mogą zmniejszyć wydalanie pemetreksedu i zwiększyć ryzyko działań niepożądanych. U osób z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek należy całkowicie unikać stosowania NLPZ w okresie od 2 dni przed podaniem Alimty do 2 dni po podaniu. W przypadku NLPZ o długim okresie półtrwania (jak piroksykam, rofekoksyb) okres ten wynosi co najmniej 5 dni przed i 2 dni po podaniu leku.

Leki nefrotoksyczne

Jednoczesne stosowanie leków uszkadzających nerki (antybiotyki aminoglikozydowe, diuretyki pętlowe, związki platyny, cyklosporyna) może opóźnić usuwanie pemetreksedu z organizmu. W takich przypadkach konieczne jest szczególnie dokładne monitorowanie funkcji nerek.

Leki przeciwzakrzepowe

U pacjentów przyjmujących doustne leki przeciwzakrzepowe konieczne jest częstsze kontrolowanie wskaźnika INR ze względu na możliwość wahań sprawności układu krzepnięcia.

Szczepionki

Nie wolno szczepić się szczepionką przeciwko żółtej gorączce podczas leczenia Alimtą. Szczepionki żywe atenuowane również nie są zalecane – jeśli szczepienie jest konieczne, należy stosować szczepionki inaktywowane.

Jak każdy lek, Alimta może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Poniżej przedstawiono najczęstsze i najważniejsze z nich.

Bardzo częste (mogą wystąpić u więcej niż 1 na 10 osób)

• Zmniejszenie liczby neutrofilów, leukocytów i stężenia hemoglobiny.
• Zapalenie jamy ustnej.
• Brak apetytu, nudności, wymioty, biegunka.
• Wysypka, łuszczenie się skóry.
• Uczucie zmęczenia.

Częste (mogą wystąpić u mniej niż 1 na 10 osób)

• Zakażenia, w tym zapalenie gardła.
• Gorączka neutropeniczna (gorączka związana z niską liczbą neutrofilów), zmniejszenie liczby płytek krwi.
• Odwodnienie.
• Zaburzenia smaku, zawroty głowy, zaburzenia czucia i ruchu (neuropatia).
• Problemy z oczami (zapalenie spojówek, suchość oczu, wzmożone łzawienie).
• Problemy z sercem i naczyniami krwionośnymi (niewydolność serca, zaburzenia rytmu).
• Niestrawność, zaparcia, ból brzucha.
• Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych.
• Świąd, hiperpigmentacja skóry, rumień wielopostaciowy, łysienie, pokrzywka.
• Zaburzenia czynności nerek (zwiększenie stężenia kreatyniny, zmniejszenie klirensu kreatyniny).
• Gorączka, ból, obrzęki, ból w klatce piersiowej, zapalenie błon śluzowych.

Niezbyt częste (mogą wystąpić u mniej niż 1 na 100 osób)

• Sepsa (ciężkie zakażenie krwi).
• Nadwrażliwość.
• Pancytopenia (zmniejszenie liczby wszystkich rodzajów krwinek).
• Incydent naczyniowo-mózgowy, udar niedokrwienny, krwotok wewnątrzczaszkowy.
• Dusznica bolesna, zawał mięśnia sercowego.
• Zatorowość płucna, śródmiąższowe zapalenie płuc.
• Krwotok z przewodu pokarmowego, perforacja jelit, zapalenie okrężnicy.
• Zapalenie wątroby.
• Niewydolność nerek.

Rzadkie (mogą wystąpić u mniej niż 1 na 1000 osób)

• Wstrząs anafilaktyczny.
• Niedokrwistość hemolityczna o podłożu immunologicznym.
• Zapalenie wątroby.

Bardzo rzadkie lub o nieznanej częstości

• Zapalenie skóry i tkanki podskórnej.
• Rumień.
• Zespół Stevensa-Johnsona i toksyczna martwica rozpływna naskórka (ciężkie, zagrażające życiu reakcje skórne).
• Pęcherzowe zapalenie skóry, pemfigoid, nabyte pęcherzowe oddzielanie się naskórka.
• Obrzęk rumieniowy, rzekome zapalenie tkanki podskórnej, zapalenie skóry, wyprysk, świerzbica.
• Nefrogenna moczówka prosta, martwica cewek nerkowych.
• Nawroty objawów popromiennych, popromienne zapalenie przełyku i płuc.

Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepokojące, takie jak wysoka gorączka, silne bóle, duszności, krwawienia, ciężkie reakcje skórne czy objawy neurologiczne, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

Jeśli podejrzewa się przedawkowanie Alimty, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Objawy przedawkowania mogą obejmować: neutropenię, niedokrwistość, trombocytopenię, zapalenie błon śluzowych, polineuropatię czuciową i wysypkę. Mogą także wystąpić zakażenia (z gorączką lub bez), biegunka i zapalenie błon śluzowych. Lekarz będzie monitorował morfologię krwi i w razie potrzeby wdroży leczenie podtrzymujące. W przypadku przedawkowania może być rozważone podanie folanu wapnia lub kwasu foliowego.

Zamknięta fiolka z lekiem nie wymaga przechowywania w specjalnych warunkach, ale należy ją przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci. Okres ważności zamkniętej fiolki wynosi 3 lata – nie należy stosować leku po upływie terminu ważności podanego na opakowaniu.

Po przygotowaniu roztworu (odtworzeniu i rozcieńczeniu) lek należy zużyć natychmiast. Jeśli to niemożliwe, przygotowany roztwór można przechowywać w lodówce (w temperaturze 2-8°C) przez maksymalnie 24 godziny. Roztwory nie zawierają substancji konserwujących, dlatego należy zachować szczególną ostrożność mikrobiologiczną.

Każda fiolka Alimta 500 mg zawiera:

• Substancję czynną: 500 mg pemetreksedu w postaci soli sodowej pemetreksedu.
• Substancje pomocnicze: mannitol, kwas solny, wodorotlenek sodu oraz około 54 mg sodu (co stanowi 2,7% maksymalnego dziennego spożycia sodu dla osoby dorosłej).

Po prawidłowym przygotowaniu (rekonstytucji) każda fiolka zawiera roztwór o stężeniu 25 mg pemetreksedu na 1 ml.

Alimta jest produktem firmy farmaceutycznej Eli Lilly. Szczegółowe informacje na temat producenta i podmiotu odpowiedzialnego za wprowadzenie leku do obrotu znajdują się w ulotce dołączonej do opakowania oraz w Charakterystyce Produktu Leczniczego.

Alimta to poważny lek przeciwnowotworowy stosowany wyłącznie pod ścisłą kontrolą lekarza specjalisty. Wszystkie decyzje dotyczące leczenia, dawkowania i monitorowania pacjenta podejmuje lekarz prowadzący. Pacjent powinien dokładnie przestrzegać zaleceń lekarza, regularnie zgłaszać się na badania kontrolne i natychmiast informować o wszelkich niepokojących objawach.

Suplementacja kwasem foliowym i witaminą B12 oraz premedykacja kortykosteroidami są niezbędne dla bezpieczeństwa leczenia i muszą być stosowane zgodnie z zaleceniami.

Jeśli ma Pan/Pani dodatkowe pytania dotyczące stosowania tego leku, należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty.