Abilify

Abilify w postaci roztworu do wstrzykiwań to lek przeznaczony dla dorosłych pacjentów, którzy potrzebują szybkiej pomocy w opanowaniu niepokoju i zaburzeń zachowania. Stosuje się go u osób chorujących na schizofrenię lub przeżywających epizody maniakalne w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej typu I – szczególnie wtedy, gdy podawanie leku w postaci tabletek nie jest możliwe lub odpowiednie.

Substancją czynną leku jest arypiprazol, który działa na receptory w mózgu odpowiedzialne za regulację nastroju i zachowania. Każdy mililitr roztworu zawiera 7,5 mg arypiprazolu, a jedna fiolka zawiera łącznie 9,75 mg tej substancji. Lek jest podawany w formie wstrzyknięcia bezpośrednio w mięsień, co zapewnia szybkie działanie.

Lek jest wskazany w nagłych sytuacjach, gdy pacjent wymaga szybkiego opanowania objawów takich jak:

• Silny niepokój i nadmierne pobudzenie.
• Zaburzenia zachowania wymagające natychmiastowej interwencji.
• Objawy występujące w schizofrenię lub podczas epizodów maniakalnych w chorobie afektywnej dwubiegunowej.

Wstrzyknięcia stosuje się krótkotrwale – tak długo, jak jest to konieczne do ustabilizowania stanu pacjenta. Następnie lekarz powinien jak najszybciej przejść na leczenie doustnymi postaciami arypiprazolu.

Abilify roztwór do wstrzykiwań jest podawany domięśniowo – najczęściej w mięsień naramienny lub pośladkowy. Bardzo ważne jest, aby wstrzyknięcie wykonać głęboko w mięsień, z ominięciem miejsc z większą ilością tkanki tłuszczowej. Nigdy nie należy podawać leku dożylnie ani podskórnie.

Zalecane dawkowanie

Zazwyczaj zaczyna się od dawki 9,75 mg (czyli 1,3 ml roztworu) podanej jako pojedyncze wstrzyknięcie. W zależności od stanu klinicznego pacjenta lekarz może zadecydować o zmniejszeniu dawki do 5,25 mg (0,7 ml) lub zwiększeniu do maksymalnie 15 mg.

Jeśli to konieczne, drugie wstrzyknięcie można podać po upływie 2 godzin od pierwszego. W ciągu doby można podać maksymalnie trzy wstrzyknięcia, a całkowita dawka dobowa arypiprazolu (łącznie ze wszystkimi postaciami leku) nie powinna przekraczać 30 mg.

Szczególne grupy pacjentów

U osób starszych oraz u pacjentów z chorobami serca czy niskim ciśnieniem krwi lekarz może rozważyć zastosowanie mniejszej dawki początkowej. U osób z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek na ogół nie trzeba zmieniać dawkowania, choć w przypadku ciężkiej niewydolności wątroby należy zachować szczególną ostrożność.

Abilify w postaci roztworu do wstrzykiwań nie może być stosowany u osób, które są uczulone na arypiprazol lub na którykolwiek z pozostałych składników leku. Jeśli kiedykolwiek wystąpiła u Ciebie reakcja alergiczna po zastosowaniu tego leku, koniecznie poinformuj o tym lekarza.

Sedacja i problemy z ciśnieniem

Po podaniu wstrzyknięcia może wystąpić nadmierna senność oraz spadek ciśnienia, szczególnie przy gwałtownej zmianie pozycji z leżącej na stojącą. Dlatego tak ważne jest, aby pacjent był obserwowany przez personel medyczny – należy regularnie kontrolować ciśnienie krwi, tętno, oddech i poziom przytomności.

Jeśli równocześnie podawane są leki uspokajające z grupy benzodiazepin (np. lorazepam), ryzyko nadmiernej sedacji i problemów z oddychaniem jest większe. W takich przypadkach konieczne jest szczególnie uważne monitorowanie stanu pacjenta.

Myśli samobójcze

U osób z chorobami psychicznymi może zwiększać się ryzyko myśli i zachowań samobójczych, zwłaszcza na początku leczenia lub po zmianie dawki leku. Jeśli zauważysz u siebie lub bliskiej osoby takie myśli, natychmiast skontaktuj się z lekarzem.

Zaburzenia ruchowe

Arypiprazol, jak inne leki przeciwpsychotyczne, może powodować zaburzenia ruchowe, takie jak:

• Akatyzja – uczucie wewnętrznego niepokoju i potrzeba ciągłego poruszania się.
• Drżenie, sztywność mięśni – objawy podobne do choroby Parkinsona.
• Późne dyskinezy – niekontrolowane ruchy, np. języka, twarzy czy kończyn.

Jeśli pojawią się takie objawy, lekarz może zmniejszyć dawkę lub całkowicie odstawić lek.

Złośliwy zespół neuroleptyczny

To rzadkie, ale bardzo poważne powikłanie, które objawia się bardzo wysoką gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości, nieregularnym tętnem i wahaniami ciśnienia. Wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i pilnej interwencji medycznej.

Cukrzyca i przyrost masy ciała

U niektórych osób przyjmujących leki przeciwpsychotyczne może dojść do podwyższenia poziomu cukru we krwi – w skrajnych przypadkach nawet do śpiączki cukrzycowej. Szczególnie narażone są osoby z cukrzycą w rodzinie lub z nadwagą. Jeśli zauważysz objawy takie jak nadmierne pragnienie, częste oddawanie moczu, zwiększony apetyt czy osłabienie, zgłoś to lekarzowi.

Badania kliniczne wskazują, że arypiprazol nie powoduje istotnego przyrostu masy ciała u dorosłych, ale każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny.

Problemy z sercem i naczyniami

Lek należy stosować ostrożnie u osób z chorobami serca, zawałem w przeszłości, zaburzeniami rytmu serca czy niskim ciśnieniem. Po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych istnieje również zwiększone ryzyko zakrzepicy żył.

Napady drgawek

U osób z padaczką lub innymi schorzeniami związanymi z napadami drgawkowymi lek należy stosować z dużą ostrożnością.

Problemy z połykaniem i ryzyko zachłyśnięcia

Arypiprazol może spowalniać ruchy przełyku, co zwiększa ryzyko zachłyśnięcia pokarmem. Dotyczy to szczególnie osób starszych lub osłabionych.

Uzależnienie od hazardu i zaburzenia kontroli impulsów

Podczas leczenia arypiprazolem u niektórych osób mogą pojawić się silne, trudne do kontrolowania popędy, takie jak:

• Patologiczne uzależnienie od hazardu.
• Kompulsywne wydawanie pieniędzy.
• Nadmierne objadanie się.
• Wzmożony popęd seksualny.

Jeśli zauważysz u siebie takie zachowania, koniecznie powiadom lekarza. Może być konieczne zmniejszenie dawki lub zmiana leczenia.

Osoby starsze z demencją

Arypiprazol nie jest wskazany do leczenia osób starszych z psychozą związaną z demencją. Badania wykazały zwiększone ryzyko zgonu oraz incydentów sercowo-naczyniowych u tej grupy pacjentów.

Koniecznie poinformuj lekarza o wszystkich lekach, które przyjmujesz – zarówno na receptę, jak i bez recepty, a także o suplementach diety i ziołach.

Leki wpływające na działanie arypiprazolu

Niektóre leki mogą zwiększać stężenie arypiprazolu we krwi, co wymaga zmniejszenia jego dawki. Należą do nich:

• Chinidyna – lek na zaburzenia rytmu serca.
• Fluoksetyna, paroksetyna – leki przeciwdepresyjne.
• Ketokonazol, itrakonazol – leki przeciwgrzybicze.
• Niektóre leki stosowane w HIV.

Inne leki mogą zmniejszać skuteczność arypiprazolu, co wymaga zwiększenia jego dawki. Przykłady to:

• Karbamazepina – lek przeciwpadaczkowy.
• Ryfampicyna – antybiotyk.
• Ziele dziurawca – popularny suplement ziołowy.

Alkohol i leki działające na ośrodkowy układ nerwowy

Unikaj alkoholu podczas leczenia, ponieważ może on nasilać działanie uspokajające leku. Ostrożność wymagana jest również przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na mózg.

Leki obniżające ciśnienie

Arypiprazol może nasilać działanie leków przeciwnadciśnieniowych, co zwiększa ryzyko nadmiernego spadku ciśnienia.

Jeśli jesteś w ciąży, planujesz zajść w ciążę lub karmisz piersią, koniecznie poinformuj o tym lekarza przed rozpoczęciem leczenia.

Arypiprazol nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że korzyści dla matki wyraźnie przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka. Noworodki, których matki przyjmowały leki przeciwpsychotyczne w ostatnim trymestrze ciąży, mogą wykazywać objawy odstawienne po porodzie, takie jak drżenie, sztywność mięśni, problemy z oddychaniem czy karmieniem.

Arypiprazol przenika do mleka matki, dlatego nie zaleca się karmienia piersią podczas leczenia tym lekiem.

Jak każdy lek, Abilify może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego one wystąpią.

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej zgłaszanych objawów należą:

• Nudności – uczucie dyskomfortu w żołądku.
• Zawroty głowy – szczególnie przy gwałtownej zmianie pozycji.
• Senność – uczucie zmęczenia i ospałości.
• Bezsenność, niepokój, lęk – problemy ze snem i napięcie emocjonalne.
• Zaburzenia ruchowe – akatyzja, drżenie, sztywność.
• Bóle głowy.
• Zaparcia, niestrawność, nadmierne wydzielanie śliny, wymioty.
• Niewyraźne widzenie.
• Zmęczenie.

Poważne działania niepożądane wymagające natychmiastowej pomocy

Jeśli wystąpią którekolwiek z poniższych objawów, natychmiast skontaktuj się z lekarzem:

• Objawy reakcji alergicznej – obrzęk twarzy, języka, trudności w oddychaniu, świąd, wysypka.
• Bardzo wysoka gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości – mogą wskazywać na złośliwy zespół neuroleptyczny.
• Niekontrolowane ruchy twarzy, języka czy kończyn – późne dyskinezy.
• Myśli samobójcze.
• Nagłe omdlenie, kołatanie serca, ból w klatce piersiowej.
• Objawy udaru – nagłe osłabienie, zaburzenia mowy, problemy z ruchem.
• Drgawki.
• Trudności w połykaniu, duszność.

Inne możliwe działania niepożądane

Do rzadszych, ale również istotnych objawów należą:

• Zmiany stężenia cukru we krwi, cukrzyca.
• Zwiększenie lub zmniejszenie masy ciała.
• Zmiany ciśnienia krwi – zarówno wzrost, jak i spadek.
• Przyspieszone lub spowolnione bicie serca.
• Zaburzenia pracy wątroby.
• Problemy z oddawaniem moczu.
• Nadmierne pocenie się, wysypka.
• Bóle mięśni, sztywność.

Jeśli podejrzewasz, że podano zbyt dużą dawkę leku, natychmiast skontaktuj się z lekarzem lub zgłoś się do szpitala. Objawy przedawkowania mogą obejmować: senność, letarg, przyspieszenie akcji serca, nudności, wymioty, biegunkę, wzrost ciśnienia.

Pacjent wymaga ścisłego monitorowania, w tym kontroli pracy serca. W razie potrzeby stosuje się leczenie objawowe i podtrzymujące.

Abilify może wpływać na zdolność koncentracji, powodować senność, zawroty głowy czy zaburzenia widzenia. Nie prowadź samochodu ani nie obsługuj maszyn, dopóki nie będziesz pewien, jak lek na Ciebie działa.

Przechowuj lek w oryginalnym opakowaniu, w miejscu chronionym przed światłem, w temperaturze poniżej 25°C. Trzymaj z dala od dzieci. Nie używaj leku po upływie terminu ważności podanego na opakowaniu.

Fiolka jest przeznaczona do jednorazowego użycia – po otwarciu zawartość należy natychmiast zużyć.

Nie wyrzucaj leków do kanalizacji ani do śmieci domowych. Zapytaj farmaceutę, jak usunąć leki, których już nie potrzebujesz. Takie postępowanie pomoże chronić środowisko.

Abilify w postaci roztworu do wstrzykiwań to skuteczny lek stosowany w nagłych sytuacjach u pacjentów z schizofrenią lub zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym. Szybko działa, ale wymaga podania przez personel medyczny oraz ścisłego monitorowania stanu pacjenta. Jeśli masz jakiekolwiek pytania dotyczące leczenia, nie wahaj się zapytać lekarza lub farmaceuty.