Ketrel

Ketrel to lek przeciwpsychotyczny dostępny w postaci tabletek powlekanych, zawierających 100 mg substancji czynnej – kwetiapiny w postaci fumaranu. Tabletki mają okrągły kształt, są obustronnie wypukłe i charakteryzują się żółtą barwą. Każda tabletka zawiera dodatkowo 30 mg laktozy jednowodnej jako substancję pomocniczą.

Kwetiapina należy do grupy atypowych leków przeciwpsychotycznych, które działają na różne receptory w mózgu, wpływając na równowagę neuroprzekaźników. Działa ona przede wszystkim na receptory serotoninergiczne i dopaminergiczne, co pozwala na skuteczne łagodzenie objawów chorób psychicznych przy mniejszym ryzyku wystąpienia typowych dla starszych leków przeciwpsychotycznych działań niepożądanych.

Lek jest przeznaczony do leczenia kilku poważnych schorzeń psychicznych. Znajduje zastosowanie w:

• Leczeniu schizofrenii – pomaga kontrolować objawy takie jak omamy, urojenia, zaburzenia myślenia czy problemy z kontaktem z rzeczywistością.
• Leczeniu choroby dwubiegunowej, w tym epizodów maniakalnych o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu, które charakteryzują się podwyższonym nastrojem, nadmierną energią i impulsywnym zachowaniem.
• Leczeniu ciężkich epizodów depresji występujących w przebiegu choroby dwubiegunowej, kiedy pacjent doświadcza głębokiego smutku, utraty zainteresowań i trudności w funkcjonowaniu.
• Zapobieganiu nawrotom zarówno epizodów maniakalnych, jak i depresyjnych u pacjentów z chorobą dwubiegunową, którzy pozytywnie zareagowali na wcześniejsze leczenie kwetiapiną.

Sposób przyjmowania leku zależy od konkretnej choroby, którą leczy się tym preparatem. Bardzo ważne jest przestrzeganie zaleceń lekarza, ponieważ schemat dawkowania różni się w zależności od wskazania.

Ogólne zasady

Ketrel można przyjmować niezależnie od posiłków – zarówno z jedzeniem, jak i na pusty żołądek. Lek zazwyczaj podaje się dwa razy dziennie, choć w niektórych przypadkach (na przykład w leczeniu depresji w chorobie dwubiegunowej) stosuje się go raz dziennie, przed snem.

Leczenie schizofrenii

W przypadku schizofrenii leczenie rozpoczyna się stopniowo. W pierwszym dniu podaje się 50 mg na dobę, w drugim dniu – 100 mg, w trzecim – 200 mg, a w czwartym – 300 mg. Od czwartego dnia dawka powinna wynosić od 300 do 450 mg na dobę, co stanowi zazwyczaj dawkę skuteczną. W zależności od tego, jak organizm reaguje na lek i jak pacjent go toleruje, dawka może być dostosowana w zakresie od 150 do 750 mg na dobę.

Leczenie epizodów maniakalnych

Przy leczeniu epizodów maniakalnych w chorobie dwubiegunowej dawkowanie przebiega następująco: pierwszy dzień – 100 mg, drugi dzień – 200 mg, trzeci dzień – 300 mg, czwarty dzień – 400 mg. Następnie dawkę można zwiększać maksymalnie o 200 mg dziennie, aż do osiągnięcia dawki 800 mg w szóstym dniu leczenia. Dawka dobowa w leczeniu podtrzymującym może wynosić od 200 do 800 mg, przy czym zazwyczaj skuteczna dawka mieści się w przedziale 400-800 mg.

Leczenie depresji w chorobie dwubiegunowej

W przypadku ciężkich epizodów depresyjnych lek podaje się raz dziennie przed snem. Dawkowanie rozpoczyna się od 50 mg pierwszego dnia, 100 mg drugiego dnia, 200 mg trzeciego dnia i 300 mg czwartego dnia. Zalecana dawka dobowa wynosi 300 mg. W niektórych przypadkach lekarz może rozważyć zwiększenie dawki do 600 mg, jednak badania nie wykazały dodatkowych korzyści z tak wysokiego dawkowania. U pacjentów, którzy źle tolerują lek, możliwe jest zmniejszenie dawki do minimum 200 mg.

Zapobieganie nawrotom

Pacjenci, którzy zareagowali pozytywnie na leczenie kwetiapiną, powinni kontynuować przyjmowanie leku w tej samej dawce, aby zapobiec nawrotom choroby. Dawka może być dostosowywana w zakresie 300-800 mg na dobę, w zależności od indywidualnej odpowiedzi i tolerancji.

Szczególne grupy pacjentów

Osoby starsze: U pacjentów w podeszłym wieku konieczne może być wolniejsze zwiększanie dawki i stosowanie mniejszych dawek niż u młodszych osób. Nie badano bezpieczeństwa stosowania u osób powyżej 65 lat z depresją w chorobie dwubiegunowej.

Pacjenci z problemami wątroby: U osób z zaburzeniami czynności wątroby leczenie należy rozpoczynać od dawki 25 mg na dobę, zwiększając ją codziennie o 25-50 mg do osiągnięcia dawki skutecznej.

Pacjenci z problemami nerek: Nie ma konieczności zmiany dawkowania.

Ketrel nie może być stosowany w następujących sytuacjach:

• Uczulenie na kwetiapinę lub którykolwiek składnik leku. Jeśli kiedykolwiek wystąpiła u pacjenta reakcja alergiczna po przyjęciu tego preparatu, nie wolno go ponownie stosować.
• Jednoczesne stosowanie z niektórymi lekami. Bezwzględnie przeciwwskazane jest łączenie Ketrelu z inhibitorami enzymu CYP3A4, do których należą: inhibitory proteazy wirusa HIV, leki przeciwgrzybicze z grupy azoli (jak ketokonazol), antybiotyki takie jak erytromycyna i klarytromycyna oraz nefazodon (lek przeciwdepresyjny). Jednoczesne stosowanie tych leków może prowadzić do niebezpiecznego zwiększenia stężenia kwetiapiny we krwi.

Ryzyko samobójstwa

Depresja w chorobie dwubiegunowej wiąże się ze zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych i prób samobójczych. Ryzyko to utrzymuje się do czasu uzyskania wyraźnej poprawy, która może nastąpić dopiero po kilku tygodniach leczenia. Dlatego pacjent powinien pozostawać pod ścisłą kontrolą lekarską, szczególnie na początku terapii. Warto wiedzieć, że ryzyko samobójstwa może paradoksalnie zwiększyć się we wczesnej fazie poprawy klinicznej. Pacjenci (oraz ich opiekunowie) powinni być świadomi potrzeby natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku pojawienia się myśli samobójczych, pogorszenia stanu psychicznego lub niezwykłych zmian w zachowaniu.

Zaburzenia metaboliczne

Podczas leczenia kwetiapiną mogą wystąpić zmiany w metabolizmie, w tym zwiększenie masy ciała, podwyższenie poziomu cukru we krwi oraz zmiany w profilu lipidowym (cholesterol i trójglicerydy). Przed rozpoczęciem leczenia oraz regularnie w jego trakcie należy kontrolować te parametry. W przypadku niekorzystnych zmian lekarz powinien dostosować postępowanie do stanu klinicznego pacjenta.

Senność i zawroty głowy

Lek może powodować senność i zawroty głowy, szczególnie w pierwszych trzech dniach leczenia. Te objawy mają zazwyczaj łagodne lub umiarkowane nasilenie. Pacjenci, u których występuje silna senność, mogą wymagać częstszych wizyt lekarskich przez pierwsze dwa tygodnie. Ze względu na te działania niepożądane należy zachować szczególną ostrożność przy prowadzeniu pojazdów i obsłudze maszyn, dopóki nie pozna się indywidualnej reakcji organizmu na lek.

Objawy pozapiramidowe

Mogą wystąpić objawy pozapiramidowe, czyli zaburzenia ruchowe podobne do tych występujących w chorobie Parkinsona. Należą do nich sztywność mięśni, drżenie czy trudności w wykonywaniu ruchów. Może również pojawić się akatyzja – nieprzyjemne uczucie wewnętrznego niepokoju i przymus poruszania się, któremu towarzyszy niemożność spokojnego siedzenia lub stania. Objawy te występują najczęściej w pierwszych kilku tygodniach leczenia.

Niedociśnienie ortostatyczne

Lek może powodować nagły spadek ciśnienia krwi przy zmianie pozycji z leżącej lub siedzącej na stojącą, czemu towarzyszą zawroty głowy. Szczególnie narażeni są pacjenci w podeszłym wieku, u których zwiększa się ryzyko upadków i urazów. Dlatego zaleca się zachowanie ostrożności przy wstawaniu, szczególnie na początku leczenia.

Ciężka neutropenia i agranulocytoza

W rzadkich przypadkach może dojść do niebezpiecznego zmniejszenia liczby białych krwinek (neutropenia) lub ich całkowitego braku (agranulocytoza), co osłabia odporność organizmu. Pacjenci powinni niezwłocznie zgłosić się do lekarza w przypadku wystąpienia gorączki, osłabienia, senności lub bólu gardła, które mogą być oznakami zakażenia. W takich sytuacjach konieczne jest natychmiastowe wykonanie badania morfologii krwi.

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas leczenia kwetiapiną może dojść do podwyższenia poziomu cukru we krwi, rozwoju lub zaostrzenia cukrzycy. W rzadkich przypadkach zgłaszano nawet kwasicę ketonową lub śpiączkę cukrzycową. Pacjenci powinni być obserwowani pod kątem objawów hiperglikemii, takich jak nadmierne pragnienie, częste oddawanie moczu, wzmożony apetyt i osłabienie. Osoby z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej rozwoju wymagają regularnego monitorowania poziomu glukozy we krwi.

Wydłużenie odstępu QT

Lek może wpływać na czynność elektryczną serca, powodując wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z chorobami układu krążenia, wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym oraz u osób przyjmujących jednocześnie inne leki wpływające na rytm serca.

Inne ważne ostrzeżenia

Podczas leczenia zgłaszano również: zaburzenia połykania, zaparcia i niedrożność jelit (w tym przypadki śmiertelne), zapalenie trzustki, żylną chorobę zakrzepowo-zatorową, kardiomiopatię i zapalenie mięśnia sercowego. U pacjentów w podeszłym wieku z objawami psychotycznymi w przebiegu chorób otępiennych obserwowano zwiększone ryzyko powikłań naczyniowych mózgu i zgonu, dlatego kwetiapina nie jest zatwierdzona do stosowania w tej grupie pacjentów.

Ketrel może wchodzić w interakcje z wieloma innymi lekami, co może wpływać na skuteczność leczenia lub zwiększać ryzyko działań niepożądanych.

Leki zwiększające stężenie kwetiapiny

Jednoczesne stosowanie z inhibitorami enzymu CYP3A4 jest bezwzględnie przeciwwskazane, ponieważ może prowadzić do 5-8-krotnego zwiększenia stężenia kwetiapiny we krwi. Do tej grupy należą między innymi ketokonazol i inne leki przeciwgrzybicze, niektóre antybiotyki oraz inhibitory proteazy HIV. Również sok grejpfrutowy może zwiększać stężenie kwetiapiny i nie powinien być spożywany podczas leczenia.

Leki zmniejszające stężenie kwetiapiny

Karbamazepina i fenytoina (leki stosowane w padaczce) są silnymi induktorami enzymów wątrobowych i mogą znacząco zmniejszać stężenie kwetiapiny we krwi, co wpływa na skuteczność leczenia. Karbamazepina zmniejsza ekspozycję na kwetiapinę do zaledwie 13% normalnej wartości, a fenytoina zwiększa klirens kwetiapiny o około 450%. U pacjentów przyjmujących takie leki należy bardzo ostrożnie rozważyć rozpoczęcie terapii kwetiapiną.

Inne interakcje

Jednoczesne stosowanie z tiorydazyną powoduje zwiększenie klirensu kwetiapiny o około 70%. Parametry farmakokinetyczne nie zmieniają się istotnie przy jednoczesnym stosowaniu z imipraminą, fluoksetyną, rysperydonem, haloperydolem, cymetydyną, solami litu czy kwasem walproinowym. Należy jednak zachować ostrożność przy łączeniu kwetiapiny z innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy oraz z alkoholem.

Leki wpływające na rytm serca

Zalecana jest szczególna ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z lekami, które mogą powodować zaburzenia elektrolitowe lub wydłużać odstęp QT w zapisie EKG.

Ciąża

Ketrel może być stosowany w ciąży tylko wtedy, gdy korzyści z leczenia wyraźnie przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Dostępne dane z ciąż z ekspozycją na kwetiapinę nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych u dziecka, jednak nie można wyciągnąć ostatecznych wniosków. Badania na zwierzętach wykazały szkodliwe działanie na rozród.

U noworodków matek, które w trzecim trymestrze ciąży stosowały leki przeciwpsychotyczne, mogą wystąpić działania niepożądane, w tym objawy pozapiramidowe lub objawy odstawienia o różnym nasileniu. Zgłaszano pobudzenie, zaburzenia napięcia mięśniowego, drżenie, senność, niewydolność oddechową czy problemy z karmieniem. Dlatego noworodki powinny być ściśle monitorowane.

Karmienie piersią

Dane dotyczące przenikania kwetiapiny do mleka kobiecego są bardzo ograniczone. Decyzję o kontynuowaniu lub przerwaniu karmienia piersią albo o kontynuowaniu lub przerwaniu leczenia należy podjąć, uwzględniając korzyści dla dziecka wynikające z karmienia piersią oraz korzyści dla matki wynikające z leczenia.

Płodność

Oddziaływanie kwetiapiny na płodność u ludzi nie było szczegółowo badane.

Jak każdy lek, Ketrel może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to senność, zawroty głowy, ból głowy, suchość w jamie ustnej, objawy odstawienia po nagłym przerwaniu leczenia, zmiany w poziomie lipidów we krwi (triglicerydy, cholesterol) oraz zwiększenie masy ciała.

Bardzo częste działania niepożądane (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 osób)

• Senność i uspokojenie.
• Zawroty głowy i bóle głowy.
• Suchość w jamie ustnej.
• Objawy odstawienia po nagłym przerwaniu leczenia.
• Zwiększenie poziomu triglicerydów i cholesterolu całkowitego we krwi.
• Zmniejszenie poziomu “dobrego” cholesterolu HDL.
• Zwiększenie masy ciała.
• Zmniejszenie zawartości hemoglobiny we krwi.
• Objawy pozapiramidowe (zaburzenia ruchowe).

Częste działania niepożądane (mogą dotyczyć do 1 na 10 osób)

• Zwiększony apetyt.
• Drażliwość i zaburzenia snu.
• Drgawki lub napady padaczkowe.
• Niewyraźne widzenie.
• Przyspieszone bicie serca (tachykardia).
• Zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi.
• Duszność i zapalenie błony śluzowej nosa.
• Zaparcia, niestrawność, wymioty.
• Łagodne osłabienie, obrzęki obwodowe, gorączka.
• Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych w badaniach krwi.

Niezbyt częste działania niepożądane (mogą dotyczyć do 1 na 100 osób)

• Zmniejszenie liczby białych krwinek (leukopenia, neutropenia).
• Reakcje alergiczne.
• Zwiększenie poziomu cukru we krwi, rozwój lub pogorszenie cukrzycy.
• Nieprzyjemne sny i koszmary nocne.
• Omdlenia.
• Dyskineza późna (mimowolne ruchy).
• Niespokojne nogi.
• Trudności w mowie.
• Trudności w połykaniu.
• Zapalenie trzustki, niedrożność jelit.
• Zatrzymanie moczu.
• Zaburzenia funkcji seksualnych.

Rzadkie działania niepożądane (mogą dotyczyć do 1 na 1000 osób)

• Ciężka neutropenia lub agranulocytoza (niebezpieczne zmniejszenie liczby białych krwinek).
• Żółtaczka i zapalenie wątroby.
• Złośliwy zespół neuroleptyczny (ciężkie powikłanie charakteryzujące się gorączką, sztywnością mięśni i zaburzeniami świadomości).
• Przedłużony i bolesny wzwód prącia (priapizm).
• Mlekotok (wydzielanie mleka z piersi).
• Obrzęk piersi i zaburzenia cyklu miesiączkowego.
• Obrzęk naczynioruchowy.
• Zespół Stevensa-Johnsona (ciężka reakcja skórna).
• Rabdomioliza (rozpad tkanki mięśniowej).

Bardzo rzadkie działania niepożądane (mogą dotyczyć mniej niż 1 na 10000 osób)

• Toksyczna rozpływna martwica naskórka (niezwykle ciężka reakcja skórna).
• Rumień wielopostaciowy.
• Zapalenie naczyń krwionośnych skóry.

Działania niepożądane o nieznanej częstości

• Hipotermia (zbyt niska temperatura ciała).
• Kardiomiopatia i zapalenie mięśnia sercowego.
• Noworodkowy zespół odstawienia u dzieci matek przyjmujących kwetiapinę w ciąży.
• Wysypka z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS).

Ważne: W przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów, szczególnie gorączki z sztywnością mięśni, zaburzeń świadomości, ciężkich reakcji skórnych, objawów zakażenia czy myśli samobójczych, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.

Przedawkowanie kwetiapiny może prowadzić do nasilenia znanych działań niepożądanych leku. Najczęstsze objawy to: senność, uspokojenie, przyspieszony puls (tachykardia) i niskie ciśnienie tętnicze. W ciężkich przypadkach może dojść do wydłużenia odstępu QT w zapisie EKG, drgawek, rozpadu mięśni, niewydolności oddechowej, zatrzymania moczu, splątania, majaczenia, pobudzenia, a nawet śpiączki i zgonu.

Nie istnieje specyficzna odtrutka na kwetiapinę. W przypadku podejrzenia przedawkowania należy natychmiast wezwać pomoc medyczną. Pacjent powinien być leczony w oddziale intensywnej terapii, gdzie zapewni się drożność dróg oddechowych, odpowiednie natlenienie i wentylację oraz monitorowanie czynności układu sercowo-naczyniowego.

W przypadku ciężkiego przedawkowania może być konieczne płukanie żołądka (najlepiej w ciągu godziny od zażycia leku) oraz podanie węgla aktywnego. Pacjent powinien pozostawać pod ścisłą kontrolą medyczną do czasu całkowitego powrotu do zdrowia.

Ketrel należy przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci. Lek powinien być przechowywany w temperaturze nieprzekraczającej 25°C. Nie należy stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu. Termin ważności oznacza ostatni dzień danego miesiąca.

Opakowanie leku w postaci pojemnika polietylenowego wyposażone jest w zakrętkę z mechanizmem zabezpieczającym przed dziećmi oraz środek pochłaniający wilgoć. Aby prawidłowo otworzyć opakowanie, należy mocno wcisnąć zakrętkę i przekręcić ją o pół obrotu.

Każda tabletka powlekana Ketrel 100 mg zawiera 100 mg kwetiapiny w postaci fumaranu jako substancję czynną oraz 30 mg laktozy jednowodnej jako substancję pomocniczą o znanym działaniu.

Inne substancje pomocnicze w rdzeniu tabletki to: celuloza mikrokrystaliczna, wapnia wodorofosforan bezwodny, kopowidon, karboksymetyloskrobia sodowa (typ A), krzemionka koloidalna bezwodna oraz magnezu stearynian.

Otoczka tabletki zawiera lak żółcieni chinolinowej oraz Opadry HP White, który nadaje tabletkom charakterystyczny żółty kolor i zapewnia ich ochronę.

Lek zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na tabletkę, co oznacza, że jest praktycznie “wolny od sodu”.

Substancje pomocnicze o znanym działaniu

Ketrel 100 mg zawiera laktozę jednowodną. Pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego leku.

Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn

Kwetiapina wpływa na czynność ośrodkowego układu nerwowego i może zaburzać wykonywanie czynności wymagających pełnej sprawności psychicznej. Pacjenci nie powinni prowadzić pojazdów ani obsługiwać urządzeń mechanicznych w ruchu, dopóki nie poznają swojej indywidualnej reakcji na lek. Szczególną ostrożność należy zachować na początku leczenia, gdy senność i zawroty głowy występują najczęściej.

Ostre objawy odstawienia

Po nagłym zaprzestaniu przyjmowania kwetiapiny mogą wystąpić ostre objawy odstawienia, takie jak bezsenność, nudności, bóle głowy, biegunka, wymioty, zawroty głowy i rozdrażnienie. Dlatego bardzo ważne jest stopniowe odstawianie leku przez okres co najmniej jednego do dwóch tygodni, zgodnie z zaleceniami lekarza.