Herceptin

Herceptin to lek przeciwnowotworowy dostępny w postaci proszku do sporządzania roztworu do wlewu dożylnego. Każda fiolka zawiera 150 mg trastuzumabu – humanizowanego przeciwciała monoklonalnego, które jest substancją czynną leku. Produkt jest przeznaczony wyłącznie do stosowania na receptę, pod nadzorem lekarza doświadczonego w chemioterapii nowotworów.

Lek Herceptin stosuje się w leczeniu nowotworów, w których komórki raka wykazują nadekspresję receptora HER2. Oznacza to, że na powierzchni komórek nowotworowych znajduje się zbyt dużo białka HER2, co przyspiesza wzrost guza.

Rak piersi z przerzutami

Herceptin jest stosowany u dorosłych pacjentów z rakiem piersi z przerzutami, gdy nowotwór wykazuje nadekspresję HER2. Może być podawany samodzielnie u pacjentów, którzy otrzymali już wcześniej inne leczenie przeciwnowotworowe, lub w skojarzeniu z innymi lekami chemioterapeutycznymi (paklitakselem, docetakselem) u pacjentów nieleczonych wcześniej z powodu przerzutów. Lek można także łączyć z inhibitorami aromatazy u kobiet po menopauzie.

Wczesne stadium raka piersi

W leczeniu wczesnego stadium raka piersi Herceptin podaje się po operacji, chemioterapii i radioterapii (jeśli była stosowana). Lek może być stosowany w skojarzeniu z chemioterapią adjuwantową lub jako część leczenia neoadjuwantowego (przed operacją) w przypadku miejscowo zaawansowanego raka piersi lub guzów większych niż 2 cm średnicy.

Rak żołądka z przerzutami

Herceptin w połączeniu z kapecytabiną lub 5-fluorouracylem i cisplatyną jest wskazany w leczeniu dorosłych pacjentów z HER2-dodatnim gruczolakorakiem żołądka z przerzutami lub rakiem połączenia żołądkowo-przełykowego, którzy nie byli wcześniej leczeni z powodu choroby rozsianej.

Trastuzumab, substancja czynna leku Herceptin, to przeciwciało monoklonalne – specjalnie zaprojektowane białko, które rozpoznaje i wiąże się z receptorem HER2 na powierzchni komórek nowotworowych. Receptor HER2 w normalnych warunkach pomaga kontrolować wzrost i podział komórek. Jednak w niektórych nowotworach występuje jego nadekspresja, co prowadzi do niekontrolowanego wzrostu komórek rakowych.

Herceptin działa na kilka sposobów. Po związaniu się z receptorem HER2 hamuje przekazywanie sygnałów, które stymulują wzrost komórek nowotworowych. Zapobiega także proteolitycznemu rozszczepieniu zewnątrzkomórkowej części receptora, co jest jednym z mechanizmów aktywacji HER2. Dodatkowo lek aktywuje układ odpornościowy pacjenta, wywołując cytotoksyczność komórkową zależną od przeciwciał – komórki odpornościowe rozpoznają oznaczone przez Herceptin komórki nowotworowe i je niszczą.

Ważna informacja: Przed rozpoczęciem leczenia obowiązkowe jest potwierdzenie obecności nadekspresji receptora HER2 w komórkach guza za pomocą odpowiednich testów diagnostycznych. Leczenie może być rozpoczęte wyłącznie przez lekarza doświadczonego w chemioterapii.

Sposób podawania

Herceptin podaje się wyłącznie dożylnie w postaci wlewu. Pierwszą dawkę podaje się przez około 90 minut, a jeśli jest dobrze tolerowana, kolejne dawki mogą być podawane krócej – przez 30 minut. Lek należy podawać pod nadzorem wykwalifikowanego personelu medycznego przygotowanego do leczenia ewentualnych reakcji alergicznych. Pacjent powinien być obserwowany przez co najmniej 6 godzin po pierwszym wlewie i przez 2 godziny po kolejnych wlewach.

Dawkowanie w raku piersi z przerzutami

Schemat trzytygodniowy: Dawka początkowa wynosi 8 mg na kilogram masy ciała, a następnie co trzy tygodnie podaje się dawkę 6 mg na kilogram masy ciała.

Schemat tygodniowy: Dawka początkowa wynosi 4 mg na kilogram masy ciała, a następnie co tydzień podaje się dawkę 2 mg na kilogram masy ciała.

Dawkowanie we wczesnym stadium raka piersi

Stosuje się schemat trzytygodniowy (8 mg/kg, następnie 6 mg/kg co 3 tygodnie) lub schemat tygodniowy (4 mg/kg, następnie 2 mg/kg co tydzień). Leczenie trwa zwykle rok lub do momentu nawrotu choroby – w zależności od tego, co wystąpi wcześniej.

Dawkowanie w raku żołądka z przerzutami

Stosuje się schemat trzytygodniowy: 8 mg na kilogram masy ciała jako dawka początkowa, następnie 6 mg na kilogram masy ciała co trzy tygodnie.

Czas trwania leczenia

W przypadku raka piersi z przerzutami i raka żołądka z przerzutami leczenie kontynuuje się do momentu progresji choroby. W przypadku wczesnego stadium raka piersi standardowy czas leczenia wynosi jeden rok.

Nie należy stosować leku Herceptin w następujących przypadkach:

• Jeśli pacjent ma alergię na trastuzumab, białka mysie lub którąkolwiek inną substancję wchodzącą w skład leku.
• Jeśli pacjent ma ciężką dusznośćw spoczynku spowodowaną zaawansowaną chorobą nowotworową lub wymaga stałej tlenoterapii.

Zaburzenia czynności serca

Najważniejszym ostrzeżeniem dotyczącym stosowania leku Herceptin jest ryzyko wystąpienia problemów z sercem, w tym zastoinowej niewydolności serca. Przed rozpoczęciem leczenia należy przeprowadzić dokładną ocenę czynności serca, w tym badanie EKG i echokardiografię lub scyntygrafię serca. Badania kontrolne powinny być wykonywane regularnie podczas leczenia – co 3 miesiące w trakcie terapii i co 6 miesięcy przez 24 miesiące po zakończeniu leczenia.

Ryzyko problemów z sercem jest szczególnie zwiększone u pacjentów, którzy wcześniej otrzymywali leki z grupy antracyklin (np. doksorubicynę, epirubicynę). Dlatego Herceptin nie powinien być podawany jednocześnie z antracyklinami. Pacjenci, którzy mają w historii choroby zawał serca, dławicę piersiową, niewydolność serca, zaburzenia rytmu serca wymagające leczenia, istotne wady zastawek serca lub źle kontrolowane nadciśnienie tętnicze, nie powinni być leczeni Herceptinem.

Reakcje związane z podaniem leku

Podczas podawania leku Herceptin mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, które objawiają się gorączką, dreszczami, dusznością, obniżeniem ciśnienia tętniczego, świszczącym oddechem, skurczem oskrzeli, przyspieszonym biciem serca, wysypką, nudnościami, wymiotami lub bólem głowy. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić ciężkie reakcje anafilaktyczne. Większość tych objawów występuje podczas pierwszego lub drugiego wlewu. W razie wystąpienia reakcji wlew należy zatrzymać lub spowolnić, a pacjent powinien pozostać pod obserwacją medyczną.

Zaburzenia oddechowe

Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki ciężkich reakcji oddechowych, w tym śródmiąższowego zapalenia płuc, zespołu ostrej niewydolności oddechowej, wysięku opłucnowego i ostrego obrzęku płuc. Te powikłania mogą być zagrożeniem dla życia. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z dusznością spoczynkową związaną z zaawansowaną chorobą nowotworową.

Diagnostyka HER2

Bardzo ważne jest, aby przed rozpoczęciem leczenia potwierdzić obecność nadekspresji receptora HER2 lub amplifikacji genu HER2 za pomocą odpowiednio walidowanych testów w specjalistycznym laboratorium. Tylko pacjenci z potwierdzoną nadekspresją HER2 mogą odnieść korzyść z leczenia Herceptinem.

Herceptin nie powinien być stosowany w czasie ciąży, chyba że potencjalna korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu. Zgłaszano przypadki zaburzeń wzrostu i funkcji nerek płodu, w tym małowodzie i niedorozwoju płuc, u kobiet ciężarnych otrzymujących Herceptin. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia i przez 7 miesięcy po jego zakończeniu.

Nie należy karmić piersią podczas leczenia Herceptinem i przez 7 miesięcy po podaniu ostatniej dawki, ponieważ trastuzumab może być wydzielany z mlekiem i nie jest znany jego wpływ na noworodka.

Jak każdy lek, Herceptin może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Najpoważniejsze działania niepożądane to zaburzenia czynności serca, reakcje związane z podaniem leku i problemy oddechowe.

Bardzo często występujące działania niepożądane (u więcej niż 1 na 10 pacjentów)

• Infekcje, w tym zakażenia górnych dróg oddechowych, zapalenie nosogardzieli.
• Gorączka neutropeniczna, niedokrwistość, neutropenia, zmniejszenie liczby białych krwinek i płytek krwi.
• Zmniejszenie masy ciała, brak apetytu.
• Bezsenność.
• Drżenia, zawroty głowy, bóle głowy, mrowienie, zaburzenia smaku.
• Zapalenie spojówek, zwiększone łzawienie.
• Obniżenie lub zwiększenie ciśnienia tętniczego, nieregularne bicie serca, kołatanie serca.
• Duszność, kaszel, krwawienie z nosa, wodnisty katar.
• Biegunka, wymioty, nudności, obrzęk warg, ból brzucha, niestrawność, zaparcia, zapalenie jamy ustnej.
• Rumień, wysypka, obrzęk twarzy, łysienie, zaburzenia paznokci, zespół ręka-stopa (zaczerwienienie i obrzęk dłoni i stóp).
• Bóle stawowe, napięcie mięśniowe, bóle mięśniowe.
• Osłabienie, ból w klatce piersiowej, dreszcze, zmęczenie, objawy grypopodobne, reakcje związane z wlewem, ból, gorączka, zapalenie błon śluzowych, obrzęki obwodowe.

Często występujące działania niepożądane (u 1 do 10 na 100 pacjentów)

• Posocznica neutropeniczna, zapalenie pęcherza, grypa, zapalenie zatok, infekcje skóry.
• Nadwrażliwość.
• Lęk, depresja.
• Neuropatia obwodowa, wzmożone napięcie mięśniowe, nadmierna senność.
• Zespół suchego oka.
• Niewydolność serca, kardiomiopatia, zaburzenia rytmu serca, wysięk osierdziowy.
• Zapalenie płuc, astma, zaburzenia płuc, wysięk opłucnowy.
• Żylaki odbytu, suchość błon śluzowych jamy ustnej.
• Uszkodzenie komórek wątroby, zapalenie wątroby.
• Trądzik, suchość skóry, wybroczyny krwawe, nadmierne pocenie się, świąd.
• Zapalenie stawów, bóle pleców, bóle kostne, skurcze mięśni, ból karku, ból kończyn.
• Zaburzenia nerek.
• Zapalenie piersi.
• Złe samopoczucie, obrzęki.

W razie wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Szczególnie ważne jest zgłaszanie objawów mogących świadczyć o problemach z sercem (duszność, szczególnie w pozycji leżącej, nasilony kaszel, obrzęki) lub ciężkich reakcjach alergicznych.

Herceptin należy przechowywać w lodówce w temperaturze od 2°C do 8°C. Nie wolno zamrażać leku. Nieotwarte fiolki zachowują ważność przez 4 lata od daty produkcji. Po rozpuszczeniu i rozcieńczeniu lek powinien być zużyty natychmiast, jednak z mikrobiologicznego punktu widzenia może być przechowywany do 48 godzin w lodówce. Lek należy przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Herceptin to nowoczesny lek biologiczny stosowany w leczeniu nowotworów z nadekspresją receptora HER2 – głównie raka piersi i raka żołądka. Działa poprzez blokowanie receptora HER2 na komórkach nowotworowych i aktywację układu odpornościowego. Lek jest podawany dożylnie pod nadzorem lekarza onkologa. Wymaga regularnego monitorowania czynności serca podczas leczenia. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest potwierdzenie obecności nadekspresji HER2 w komórkach guza. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia i przez 7 miesięcy po jego zakończeniu.