Czym są antybiotyki?

Antybiotyki to bardzo zróżnicowana pod kątem budowy chemicznej grupa leków, której zadaniem jest zabicie lub zatrzymanie wzrostu bakterii. Są to leki o bardzo wysokiej skuteczności, często ratujące życie przed rozwojem groźnych infekcji. Pomimo tego, że rodzajów antybiotyków jest bardzo dużo, ich zadaniem jest celowanie w konkretny rodzaj bakterii, które spowodowały infekcję. Ich działanie nie ogranicza się do zabijania właściwego rodzaju bakterii. Aby maksymalnie podnieść skuteczność terapii, w infekcjach o nieznanym pochodzeniu stosuje się antybiotyki o szerokim spektrum działania. W związku z tym niszczy się również te „dobre” bakterie, które żyją w naszym organizmie.

Najczęstsze skutki uboczne stosowania antybiotyków

Zaburzenia flory bakteryjnej mogą doprowadzić do wystąpienia szeregu niepożądanych skutków ubocznych. Ze strony przewodu pokarmowego najczęściej pojawia się biegunka, ale mogą to być również bóle brzucha, nudności i wymioty. W groźniejszych przypadkach może dojść nawet do rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego (dotyczy stosowania cefalosporyn II i III generacji: cefotaksym, ceftriakson, cefuroksym, ceftazydym; fluorochinolonów: cyprofloksacyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna; klindamycyny oraz ampicyliny). Bakterie tworzące mikrobiom naszego organizmu występują nie tylko w jelitach. Skutki szczególnie długotrwałej antybiotykoterapii bez stosowania probiotyków mogą objawiać się w jamie ustnej, a także w układzie rozrodczym (kandydoza).

Czym właściwie są probiotyki?

Probiotyki to nic innego jak „dobre” mikroorganizmy, które możemy dostarczyć w postaci kapsułki lub zawiesiny. Spożyte w odpowiednich ilościach dają korzyści zdrowotne. Przez mikroorganizmy w tym przypadku rozumiemy bakterie oraz drożdże naturalnie powstające w procesie fermentacji żywności. Poza apteka możemy je spotkać w jogurtach i kefirach – jednak tam występują w skąpych ilościach. Warto więc sięgnąć po preparat z apteki.

REKLAMA
REKLAMA

Zażywanie probiotyków ma duże korzyści zdrowotne, które poparto najnowszymi badaniami klinicznymi. W kontekście redukcji skutków ubocznych antybiotykoterapii najważniejszym jest możliwość namnażania w przewodzie pokarmowym oraz hamowanie wzrostu szkodliwych mikroorganizmów. Mechanizmy działania bakterii probiotycznych polegają na przyspieszeniu pasażu jelitowego oraz wytwarzaniu substancji, które tworzą warunki niekorzystne dla rozwijających się patogenów (czytaj także: Probiotyki i ich liczne zastosowania).

Przy wyborze „osłony” możemy napotkać na prebiotyk. Jest to nic innego jak pożywka dla naszego naturalnego mikrobiomu. Dzięki temu bakterie mogą szybciej namnażać się w jelitach. Najczęściej jest to inulina oraz fuktooligosacharydy. Preparaty, które możemy nabyć w aptekach, mają często w składzie bakterie oraz pożywkę. Są to tak zwane synbiotyki.

Jaki probiotyk należy wybrać?

Półki apteczne uginają się od nadmiaru preparatów, które można znaleźć na polskim rynku. Istotne jest, aby zwrócić uwagę na rodzaj szczepu bakterii oraz liczbę CFU (liczba jednostek tworzących kolonię). Działanie na nasz organizm mają jedynie żywe bakterie. W związku z tym bardzo istotne jest to, aby producent na opakowaniu zadeklarował jaka wartość CFU danego szczepu bakterii przeżywa do końca daty ważności produktu — oczywiście, przy zachowaniu odpowiednich warunków przechowywania.

Jak długo i kiedy stosować probiotyk?

Probiotyki należy przyjmować przez cały okres stosowania antybiotyku, a także po zakończeniu terapii. Długość stosowania „osłony” zależy od tego, jak długo stosowaliśmy antybiotyk. Przy standardowej terapii trwającej do tygodnia, probiotyk powinniśmy przyjmować co najmniej tydzień dłużej. Warto zauważyć, że według badań większość naszego mikrobiomu regeneruje się dopiero po 2 miesiącach od zakończenia terapii.

Probiotyk zawierający żywe kultury bakterii zażywamy 2 godziny przed lub po przyjęciu antybiotyku. Dzięki zachowaniu odstępu czasowego “dobre” bakterie nie zostaną unieszkodliwione przez antybiotyk.

Warto pamiętać, aby podczas stosowania antybiotyku zawsze sięgać po probiotyk. Uchroni to nas przed niepożądanymi efektami kuracji takimi jak biegunka, czy bóle brzucha. Dzięki temu możemy szybciej wrócić do zdrowia i pokonać infekcje.

 

Bibliografia:

  1. Kerna NA, Brown TL. A complementary medicine approach to augmenting antibiotic therapy current practices in the use of probiotics during antibiotic therapy. Int J Complement Alt Med. 2018;11(2):62 – 66. DOI: 10.15406/ijcam.2018.11.00368
  2. Arthur C. Ouwehand, Sofia Forssten, Ashley A. Hibberd, Anna Lyra & Buffy Stahl (2016) Probiotic approach to prevent antibiotic resistance, Annals of Medicine, 48:4, 246-255, DOI: 10.3109/07853890.2016.1161232
  3. Rodgers B, Kirley K, Mounsey A. PURLs: prescribing an antibiotic? Pair it with probiotics. J Fam Pract. 2013;62(3):148-150.
  4. Hill C, Guarner F, Reid G, Gibson GR, Merenstein DJ, Pot B, Morelli L, Canani RB, Flint HJ, Salminen S, Calder PC, Sanders ME. Expert consensus document. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2014 Aug;11(8):506-14. doi: 10.1038/nrgastro.2014.66. Epub 2014 Jun 10. PMID: 24912386.
  5. Agamennone V, Krul CAM, Rijkers G, Kort R. A practical guide for probiotics applied to the case of antibiotic-associated diarrhea in The Netherlands. BMC Gastroenterol. 2018 Aug 6;18(1):103. doi: 10.1186/s12876-018-0831-x. PMID: 30078376; PMCID: PMC6091175.
  6. Langdon A, Crook N, Dantas G. The effects of antibiotics on the microbiome throughout development and alternative approaches for therapeutic modulation. Genome Med. 2016 Apr 13;8(1):39. doi: 10.1186/s13073-016-0294-z. PMID: 27074706; PMCID: PMC4831151.