Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 7
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Arginina to aminokwas niezbędny do produkcji tlenku azotu – cząsteczki rozszerzającej naczynia. Suplementacja może obniżać ciśnienie krwi, łagodzić objawy zaburzeń erekcji i wspierać przebieg ciąży. Bezpieczna dawka dzienna wynosi do ok. 20 g, jednak po zawale serca argininy nie należy stosować.
- syntetyczne i biologiczne
Argininowazopresyna (ADH) to hormon regulujący gospodarkę wodną i ciśnienie krwi. Syntetyczna forma ratuje życie we wstrząsie septycznym, moczówce prostej i krwawieniu z żylaków przełyku. Działa przez receptory V1, V2 i V3, a jej analog – desmopresyna – stosowany jest w moczówce prostej i zaburzeniach krzepnięcia.
- syntetyczne i biologiczne
Argipresyna to hormon stosowany w leczeniu ciężkiego niedociśnienia, zwłaszcza na oddziałach intensywnej terapii. Wyróżnia się silnym działaniem obkurczającym naczynia krwionośne u dorosłych.
- surowce roślinne
Maqui (Aristotelia chilensis) to jagoda bogata w antocyjany – głównie delfinidyny – o silnym działaniu antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym. Badania kliniczne sugerują korzystny wpływ na poziom glukozy, profil lipidowy i produkcję łez. Przed stosowaniem z lekami na cukrzycę lub rozrzedzającymi krew należy skonsultować się z lekarzem.
- surowce roślinne
Arnika łąkowa to roślina lecznicza stosowana wyłącznie zewnętrznie – jej wyciąg z kwiatostanu łagodzi stłuczenia, skręcenia i bóle mięśniowo-stawowe. Zawiera laktony seskwiterpenowe (helenalin) hamujące stan zapalny. Stosowanie doustne jest toksyczne i bezwzględnie przeciwwskazane.
- surowce roślinne
Arnota właściwa (Bixa orellana) to roślina bogata w bixin, norbixin i delta-tokotrienol. Wyciąg z ziaren stosowany jest jako barwnik E160b; EFSA ustaliła ADI dla bixinu na 6 mg/kg. Wstępne badania wskazują na właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne i korzystny wpływ na profil lipidowy, jednak dowody kliniczne u ludzi są nadal ograniczone.
- surowce roślinne
Aronia czarna to owoc o jednym z najwyższych stężeń polifenoli wśród owoców. Badania wskazują na korzystny wpływ na ciśnienie, lipidy i stan zapalny. Może wchodzić w interakcje z lekami – przed suplementacją warto skonsultować się z farmaceutą.
- syntetyczne i biologiczne
Artezunat to nowoczesny lek przeciwmalaryczny, rekomendowany w leczeniu ciężkiej malarii dzięki szybkiemu działaniu i potwierdzonej skuteczności zarówno u dzieci, jak i dorosłych.
- syntetyczne i biologiczne
Artykaina to środek znieczulający miejscowo, wykorzystywany głównie w stomatologii. Zapewnia szybkie i skuteczne działanie, pozwalając na bezbolesne zabiegi dentystyczne.
- syntetyczne i biologiczne
Arypiprazol to nowoczesny lek przeciwpsychotyczny stosowany w schizofrenii i chorobie afektywnej dwubiegunowej, cechujący się różnorodnością form i potwierdzonym profilem bezpieczeństwa.
- syntetyczne i biologiczne
Ascorbyl methylsilanol pectinate to stabilna pochodna witaminy C z grupą silanolową, stosowana w kosmetykach jako antyoksydant i regulator lepkości. Przenika głębiej niż klasyczna witamina C, a emulsje z jej udziałem zachowują stabilność przez 90 dni w szerokim zakresie temperatur.
- syntetyczne i biologiczne
Asfotaza alfa to innowacyjna substancja stosowana w leczeniu hipofosfatazji dziecięcej. Wspiera mineralizację kości i rozwój, podawana jest w formie zastrzyków podskórnych zgodnie z zaleceniami lekarza.
- surowce roślinne
Ashwagandha (Withania somnifera) to adaptogen ajurwedyjski, którego wyciąg z korzenia w dawce 300–600 mg dziennie pomaga redukować stres i kortyzol, poprawiać sen oraz wspierać wydolność. Krótkotrwałe stosowanie jest bezpieczne, ale wymaga ostrożności przy chorobach tarczycy, wątroby i podczas przyjmowania leków immunosupresyjnych.
- syntetyczne i biologiczne
Asparaginaza to enzym wykorzystywany w leczeniu ostrej białaczki limfoblastycznej, hamujący wzrost komórek nowotworowych i stanowiący kluczowy element terapii przeciwnowotworowej.
- Asparaginian hydroksyproliny i metylosilanolu
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Asparagopsis armata to czerwona alga morska zawierająca halogenowane metabolity wtórne (bromowane seskviterpeny, bromofenole) oraz aminokwasy mykoporynopodobne. W badaniach laboratoryjnych jej ekstrakty wykazują aktywność przeciwbakteryjną, antyoksydacyjną i hamującą COX-2. Stosowana głównie w kosmetyce jako składnik ochronny i nawilżający.
- surowce roślinne
Szparag lekarski (Asparagus officinalis) zawiera saponiny steroidowe, flawonoidy, inulinę i witaminy. W badaniach na zwierzętach wykazuje działanie moczopędne, antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Ekstrakty z korzenia mogą wchodzić w interakcje z lekami moczopędnymi i litem; nie należy ich stosować w ciąży.
- surowce roślinne
Szatawari (Asparagus racemosus) to ajurwedyjski korzeń bogaty w szatawaryny I–IV, flawonoidy i alkaloidy. Wstępne badania sugerują działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i wspierające laktację. Dostępny jako proszek, kapsułki i syrop; nie łączyć z litem ani diuretykami bez konsultacji lekarza.
- syntetyczne i biologiczne
Aspartam to słodzik ok. 200 razy słodszy od cukru, rozkładany w jelicie do fenyloalaniny, kwasu asparaginowego i metanolu. ADI wynosi 40 mg/kg mc./dobę. Osoby z fenyloketonurią muszą go unikać. Przy typowym spożyciu uznawany za bezpieczny przez JECFA i organy UE.
- syntetyczne i biologiczne
Astaksantyna to karotenoid z mikroalgi Haematococcus pluvialis, obecny w łososiu i owocach morza. Wspiera zdrowie skóry, oczu i serca. EFSA uznaje za bezpieczne do 8 mg dziennie; naturalna, zestryfikowana forma wchłania się 2–4× lepiej przy posiłku tłuszczowym.
- surowce roślinne
Aster solny to nadmorska roślina z witaminami A, C, D i minerałami (żelazo, magnez, jod). Tradycyjnie stosowany na rany, przeziębienia i dolegliwości skórne; wyciąg z astra solnego bywa składnikiem kosmetyków łagodzących. Dane kliniczne są ograniczone – przed użyciem skonsultuj się ze specjalistą.
- surowce roślinne
Asteracantha longifolia (kokilaksha) to roślina ajurwedyjska bogata w flawonoidy, alkaloidy i triterpenoidy. Badania przedkliniczne sugerują działanie hepatoprotekcyjne, moczopędne i przeciwzapalne, lecz kliniczne dane u ludzi są bardzo ograniczone.
- surowce roślinne
Masło murumuru z nasion palmy Astrocaryum murumuru to roślinny emollient bogaty w kwas laurynowy (40–50%) i mirystynowy (25–35%), witaminy A i E oraz polifenole. Nawilża skórę, wzmacnia jej barierę ochronną, łagodzi podrażnienia i przenika w głąb włosa, redukując puszenie. Stosowane wyłącznie zewnętrznie.
- syntetyczne i biologiczne
Ataluren stosowany jest w terapii dystrofii mięśniowej Duchenne’a z mutacją nonsensowną, spowalniając postęp choroby u dzieci i umożliwiając produkcję kluczowego białka mięśniowego.
- syntetyczne i biologiczne
Atazanawir to inhibitor proteazy wykorzystywany w leczeniu HIV-1, który ogranicza namnażanie wirusa i pomaga chronić układ odpornościowy, dostępny w różnych formach dla dzieci i dorosłych.
- syntetyczne i biologiczne
Atenolol, beta-adrenolityk, stosowany w leczeniu nadciśnienia, choroby wieńcowej i zaburzeń rytmu serca. Spowalnia pracę serca i obniża ciśnienie, zmniejszając ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.
- syntetyczne i biologiczne
Atezolizumab to innowacyjny lek immunoonkologiczny wykorzystywany w terapii nowotworów, m.in. płuca, pęcherza, piersi i wątroby, wzmacniający odpowiedź immunologiczną organizmu.
Atidarsagen autotemcel to terapia genowa dla metachromatycznej leukodystrofii, wykorzystująca modyfikowane komórki macierzyste pacjenta. Wprowadza prawidłowy gen ARSA, hamując postęp neurodegeneracji i wspierając regenerację układu nerwowego.
Atipamezol to selektywny antagonista receptorów alfa-2 adrenergicznych stosowany w weterynarii do szybkiego odwracania działania leków sedatywnych u psów i kotów, przywracając świadomość i stabilizując funkcje układu krążenia.
Atogepant to innowacyjny lek stosowany w profilaktyce migreny u dorosłych. Blokuje receptory CGRP, zmniejszając liczbę dni z migreną i poprawiając komfort życia pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Atomoksetyna to niestymulujący lek stosowany w terapii ADHD, poprawiający koncentrację i kontrolę impulsów u dzieci, młodzieży i dorosłych. Pozwala na indywidualne dostosowanie leczenia.
- syntetyczne i biologiczne
Atorwastatyna skutecznie obniża poziom cholesterolu LDL i wspiera profilaktykę chorób sercowo-naczyniowych u dorosłych oraz dzieci powyżej 10 lat. Stosowana także w preparatach złożonych.
- syntetyczne i biologiczne
Atowakwon to lek przeciwmalaryczny stosowany z proguanilem, skuteczny wobec opornych szczepów Plasmodium falciparum. Zalecany w profilaktyce i leczeniu malarii u dorosłych i dzieci.
- syntetyczne i biologiczne
Atrakurium stosowane jest do krótkotrwałego zwiotczenia mięśni podczas zabiegów chirurgicznych i intensywnej terapii, umożliwiając bezpieczną intubację i wentylację mechaniczną.
- syntetyczne i biologiczne
Atropina to lek przeciwcholinergiczny wykorzystywany głównie w okulistyce do rozszerzania źrenic i leczenia stanów zapalnych oka. Blokuje receptory, powodując rozkurcz mięśni i zmniejszenie wydzielania gruczołów.
- syntetyczne i biologiczne
Awakopan to innowacyjny lek immunomodulujący stosowany w leczeniu ciężkich zapaleń naczyń. Działa selektywnie na układ odpornościowy, pomagając kontrolować objawy i poprawiać komfort życia dorosłych pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Awanafil to innowacyjny lek na zaburzenia erekcji, wyróżniający się szybkim początkiem działania i skutecznością. Wymaga uwagi na przeciwwskazania oraz możliwe interakcje z innymi preparatami.