aleric

Aleric deslo USP

floradix

Floradix Żelazo i witaminy

nisita

Nisita

Biotilac Biotic

hascovir

Hascovir Control Max

kerabione

Kerabione

raphaholin C

Raphacholin C

ecomer

Ecomer Odporność + witamina E

chitosan

Olimp Chitosan+chrom

,

O jakiej porze dnia przyjmować leki na cholesterol — statyny?

Statyny — czy pora przyjęcia tabletki ma znaczenie?

Statyny to leki pierwszego rzutu w terapii zaburzeń lipidowych. Obniżają poziom „złego cholesterolu” we krwi, odpowiedzialnego za rozwój miażdżycy. Poszczególne statyny różnią się między sobą okresem półtrwania, co jest ściśle skorelowane z przyjmowaniem ich o określonych porach dnia. Które statyny powinno się przyjmować rano, a które wieczorem? Od czego to zależy?
Poradnik o właściwym stosowaniu statyn

Głównym zadaniem statyn jest utrzymanie odpowiedniego poziomu cholesterolu w naszym organizmie. Ma on dwa główne źródła. Część jest przyjmowana wraz ze zjadanymi przez nas posiłkami, a część produkowana przez naszą wątrobę. Nie da się zatem wyeliminować go całkowicie — nie ma też takiej potrzeby, bo odpowiednia ilość cholesterolu jest nam potrzebna. Jego produkcja w ludzkim organizmie ma charakter cykliczny, podobnie jak u zwierząt. Okres niejedzenia to moment, kiedy jego synteza jest największa. Odkrycie i poznanie tych zależności pozwoliło na ustalenie lepszego schematu dawkowania statyn [1] (Czytaj także: Wchłanianie minerałów z pożywienia, a stosowanie leków). 

Jak działają statyny?

Statyny hamują aktywność enzymu odpowiedzialnego za wytwarzanie cholesterolu w wątrobie — wówczas narząd ten produkuje go mniej. Co więcej, statyny wpływają również na jego poziom we krwi, jednak mechanizm tego zjawiska jest dość skomplikowany. Lipoproteiny o małej gęstości (LDL), czyli tzw. „zły cholesterol” są wychwytywane przez hepatocyty (komórki wątroby), dzięki czemu stężenie LDL we krwi maleje. Dodatkowo stosowanie statyn powoduje obniżenie stężenia triglicerydów, VLDL (lipoprotein o bardzo małej gęstości), jednocześnie zwiększając wzrost „dobrego cholesterolu” HDL (lipoproteiny o dużej gęstości). Statyny zapobiegają pękaniu blaszki miażdżycowej, dzięki czemu zmniejszają ryzyko zawału serca. Są stosowane w terapii chorych z rozpoznaną chorobą na tle miażdżycy (choroba niedokrwienna serca, zawał serca) oraz u osób z podwyższonym poziomem cholesterolu [2,3] (Czytaj także: COVID-19 a cholesterol. Czy to się może udać?).

Statyny — czym się od siebie różnią?

Statyny różnią się między sobą m.in. okresem półtrwania. Jest to czas, w którym stężenie leku zmniejsza się o połowę. Krótki czas połowicznego rozpadu, wynoszący zaledwie kilka godzin, posiadają:

  • simwastatyna (Simvasterol, Simcovas, Apo-Simva, Simvacard);
  • lowastatyna (Liprox, Lovasterol, Lovastin);
  • fluwastatyna (Lescol).

Kiedy brać leki na cholesterol? Rano czy wieczorem?

Powyższe związki stosowane są jako proleki, czyli takie prekursory, które w wyniku różnych reakcji metabolicznych, przekształcają się w aktywny lek. Takie substancje o krótkim okresie półtrwania wymagają przyjęcia przed pójściem spać — zapewnia to większą skuteczność, bowiem największe stężenie tych statyn przypada wówczas na moment najintensywniejszej syntezy endogennego cholesterolu [3]. W trakcie terapii tymi lekami nie zaleca się picia soku z grejpfruta, gdyż hamuje on przekształcenie proleku w lek. Podobne działanie mogą wykazywać: itrakonazol, ketokonazol, erytromycyna, klarytromycyna, werapamil, amlodypina i diltiazem — przyjmowanie tych leków wraz z powyższymi statynami może nasilić ryzyko wystąpienia działań niepożądanych [4] (Czytaj także: Statyny i obawa przed działaniami niepożądanymi).

Statyny o dłuższym okresie półtrwania dają większe możliwości w kwestii dawkowania. Jest to dużym ułatwieniem, zwłaszcza dla pacjentów. Mogą one być przyjmowane o dowolnej porze dnia, co istotnie poprawia efektywność terapii. Ich stężenie terapeutyczne utrzymuje się przez okres 24 godzin. Należą do nich:

  • rosuwastatyna (Roswera, Suvardio, Zahron, Crestor, Ridlip);
  • atorwastatyna (Tulip, Sortis, Atoris);
  • prawastatyna (Prawator) [2].

Podsumowanie

Synteza endogennego cholesterolu w naszej wątrobie jest procesem cyklicznym. Ważne jest, aby statyny osiągały maksymalne stężenie w momencie, gdy ta produkcja jest najintensywniejsza. Okres półtrwania danej statyny warunkuje godzinę stosowania leku. Te o krótkim okresie półtrwania powinny zostać zażyte tuż przed snem, gdy wątroba rozpoczyna produkcję cholesterolu. Statyny o długim okresie półtrwania działają nawet przez 24 godziny, w związku z czym pora ich zażycia nie ma większego znaczenia.

Bibliografia

  1. Jones PJ, Schoeller DA. Evidence for diurnal periodicity in human cholesterol synthesis. J Lipid Res. 1990;31:667-673.
  2. https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/leczenie/62423,statyny [dostęp z dnia 31.03.2021]
  3. Plakogiannis R, Cohen H. Optimal low-density lipoprotein cholesterol lowering – morning versus evening statin administration. Ann Pharmacother. 2007;41:106-110.
  4. Mach F et al., “2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: Lipid modification to reduce cardiovascular risk,” Eur. Heart J. 2020,41(1):111–188.

Omawiane substancje

  • Atorwastatyna

    Atorwastatyna jest lekiem stosowanym w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego. Substancja ta działa poprzez obniżanie poziomu cholesterolu we krwi.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Lowastatyna

    Lowastatyna jest lekiem stosowanym w leczeniu chorób serca i naczyń krwionośnych. Substancja ta hamuje produkcję cholesterolu w organizmie.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Simwastatyna

    Simwastatyna jest lekiem stosowanym w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego. Substancja ta działa poprzez obniżanie poziomu cholesterolu we krwi.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Hipercholesterolemia

    Hipercholesterolemia to choroba, która charakteryzuje się zwiększonym poziomem cholesterolu we krwi. Może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak choroba wieńcowa czy udar mózgu.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , .