Indeks substancji czynnych
na literę “K”
strona nr 8
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Kwas chlorogenowy to naturalny polifenol obecny przede wszystkim w zielonej kawie, yerba mate i karczochach. Działa jako silny antyoksydant, wspiera regulację poziomu glukozy i ciśnienia krwi, a także wykazuje właściwości przeciwbakteryjne i przeciwgrzybiczne. W suplementach diety dostępny jest najczęściej w postaci ekstraktu z zielonej kawy.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas chlorowodorowy jest silnym kwasem mineralnym. Jest to bezbarwna, paląca ciecz o charakterystycznym zapachu.
Kwas chondroitynosiarkowy wspomaga regenerację chrząstki stawowej, redukuje stany zapalne i poprawia nawilżenie stawów, co jest kluczowe w terapii choroby zwyrodnieniowej i wspiera zdrowie oraz funkcjonowanie układu ruchu.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas cytrynowy to organiczny kwas występujący w cytrusach i niezbędny w cyklu Krebsa. W farmacji pełni rolę regulatora kwasowości, a w suplementach zwiększa przyswajalność magnezu i wapnia. Działa antybakteryjnie, przeciwutleniająco oraz keratolitycznie. Przy stosowaniu należy uważać na podrażnienia skóry i oczu oraz na przeciwwskazania żołądkowe.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas D-asparaginowy (DAA) to endogenny aminokwas o działaniu neuroendokrynnym. Wpływa na produkcję testosteronu poprzez oś podwzgórze–przysadka–gonady, bierze udział w syntezie dopaminy i GABA. Stosowany jest głównie jako suplement wspierający gospodarkę hormonalną u mężczyzn z obniżonym testosteronem. Efekty suplementacji u wytrenowanych sportowców pozostają niejednoznaczne.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas D-glukonowy jest organiczną substancją chemiczną. Jest on powszechnie stosowany w przemyśle spożywczym jako regulator kwasowości.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas dehydrocholowy wspiera funkcjonowanie wątroby i dróg żółciowych, łagodząc dolegliwości trawienne i ułatwiając wydzielanie żółci. Stosowany w terapii niestrawności i zaburzeń trawienia.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas deoksycholowy skutecznie redukuje nadmiar tkanki tłuszczowej pod podbródkiem u dorosłych, poprawiając kontur twarzy. Stosowany jest jako roztwór do wstrzykiwań, rozbija komórki tłuszczowe.
- witaminy i minerały
Kwas DHA (dokozaheksaenowy) to omega-3 niezbędny dla mózgu, wzroku i serca. Organizm nie produkuje go w wystarczających ilościach – trzeba go dostarczać z ryb, alg lub suplementów. Jest szczególnie ważny w ciąży, w okresie niemowlęcym i u dzieci. Oficjalnie potwierdzono jego rolę w prawidłowej czynności mózgu i utrzymaniu prawidłowego widzenia.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas dokozapentaenowy jest jednym z wielu składników diety, który może wpłynąć na zdrowie człowieka. Jego niedobór może prowadzić do różnych schorzeń, takich jak choroby serca czy depresja.
- witaminy i minerały
Kwas eikozapentaenowy (EPA) to niezbędny kwas tłuszczowy omega-3, który wspiera pracę serca, mózgu i układu odpornościowego. Organizm nie wytwarza go w wystarczających ilościach, dlatego należy dostarczać go z tłustymi rybami morskimi lub suplementami. EPA wpływa korzystnie na poziom trójglicerydów, ciśnienie krwi i procesy zapalne w organizmie. Przy wyższych dawkach może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi.
- Kwas eikozatrienowy
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Kwas elagowy to polifenol obecny w malinach, truskawkach, granatie i orzechach włoskich. Wykazuje silne działanie antyoksydacyjne – porównywalne z witaminą E. Badania sugerują jego korzystny wpływ na stan zapalny, gospodarkę cukrową i funkcje poznawcze. W kosmetykach pomaga redukować przebarwienia i chroni skórę przed promieniowaniem UV. Dostępny również w suplementach diety, głównie w postaci ekstraktu z granatu.
- Kwas fenylbenzimidazolosulfonowy
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Kwas fenylobenzimidazolosulfonowy (ensulizol) to chemiczny filtr UVB stosowany w kremach i żelach przeciwsłonecznych. Rozpuszcza się w wodzie, co pozwala tworzyć lekkie, niepozostawiające tłustego filmu formuły. Wykazuje wysoką fotostabilność i niski potencjał uczulający. Dopuszczony do stosowania w kosmetykach w stężeniu do 8%.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas ferulowy to silny antyoksydant pochodzenia roślinnego, ceniony przede wszystkim w kosmetologii. Chroni skórę przed wolnymi rodnikami i promieniowaniem UV, stymuluje produkcję kolagenu, rozjaśnia przebarwienia i spowalnia procesy starzenia. Wzmacnia działanie witaminy C i E, zwiększając ich stabilność. Odpowiedni dla niemal każdego typu cery, w tym wrażliwej.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas fitowy to naturalny związek roślinny o właściwościach antyoksydacyjnych, chelatujących i łagodnie złuszczających. W kosmetykach stosowany do redukcji przebarwień, poprawy nawilżenia i elastyczności skóry. Spożywany w nadmiarze może ograniczać przyswajanie niektórych minerałów z pożywienia.
- witaminy i minerały
Kwas foliowy (witamina B9) uczestniczy w syntezie DNA, podziale komórek i tworzeniu czerwonych krwinek. Jest kluczowy w ciąży – chroni przed wadami cewy nerwowej u płodu. Jego niedobór może prowadzić do anemii megaloblastycznej, podwyższonego poziomu homocysteiny i zaburzeń funkcji psychicznych. W suplementach dostępny jest w kilku formach, różniących się biodostępnością i wymaganymi przemianami w organizmie.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas fosforowy jest silnym kwasem mineralnym. Jest stosowany w przemyśle chemicznym do produkcji nawozów i detergentów.
- Kwas ftalimidoperoksykaproinowy
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Kwas ftalimidoperoksykapronowy (PAP) to nowoczesna substancja wybielająca zęby, która działa bez wytwarzania wolnych rodników. Rozkłada barwne cząsteczki odpowiedzialne za przebarwienia, nie naruszając struktury szkliwa ani nie podrażniając dziąseł. Efekty wybielania są widoczne już po pierwszym zastosowaniu. PAP dostępny jest w pastach do zębów, paskach wybielających i żelach stomatologicznych.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas fulwowy to substancja lecznicza stosowana w medycynie naturalnej ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne i przeciwbakteryjne.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas fumarowy jest substancją leczniczą stosowaną w leczeniu chorób skóry, reumatyzmu oraz chorób układu moczowego. Jest to organiczny związek chemiczny, który działa przeciwzapalnie i przeciwbólowo.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas gadoterowy jest środkiem kontrastowym używanym w rezonansie magnetycznym, poprawiającym widoczność narządów i tkanek, co ułatwia precyzyjną diagnostykę pod kontrolą personelu medycznego.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas galusowy to substancja lecznicza, która wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Jest stosowany w leczeniu chorób skóry, błon śluzowych oraz w chorobach układu moczowego.
- syntetyczne i biologiczne
GABA (kwas gamma-aminomasłowy) to główny neuroprzekaźnik hamujący w mózgu, który wycisza nadmierną aktywność neuronów i wspiera równowagę układu nerwowego. Jego prawidłowy poziom wiąże się z redukcją lęku, lepszym snem i mniejszym napięciem nerwowym. W aptekach dostępny jest jako składnik suplementów diety – często łączony z melatoniną, magnezem czy L-teaniną.
- witaminy i minerały
Kwas gamma-linolenowy (GLA) to wielonienasycony kwas tłuszczowy omega-6 o działaniu przeciwzapalnym. Organizm wytwarza go z kwasu linolowego, jednak synteza ta bywa niewystarczająca. GLA wspiera barierę skórną, może łagodzić objawy PMS i stanów zapalnych stawów, a także korzystnie wpływa na układ krążenia. Znajdziesz go przede wszystkim w oleju z ogórecznika, wiesiołka i czarnej porzeczki.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas glicyretynowy to substancja lecznicza, która wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwwirusowe. Jest stosowany w leczeniu chorób skóry, takich jak trądzik czy opryszczka.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas glicyryzynowy to substancja lecznicza, która wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwwirusowe. Jest stosowany m.in. w leczeniu chorób wątroby i układu oddechowego.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas chenodeoksycholowy to pierwotny kwas żółciowy wytwarzany naturalnie w wątrobie. Jako lek stosowany jest w leczeniu ksantomatozy mózgowo-ścięgnistej (CTX) – rzadkiej choroby genetycznej, w której organizm nie produkuje go w wystarczającej ilości. Terapia polega na zastępczym uzupełnianiu niedoboru, co hamuje gromadzenie się szkodliwych metabolitów i stabilizuje objawy neurologiczne. Leczenie wymaga stałego nadzoru lekarskiego i regularnych badań krwi oraz moczu.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas glikocholowy to naturalny kwas żółciowy powstający w wątrobie, niezbędny do prawidłowego trawienia i wchłaniania tłuszczów oraz witamin A, D, E i K. Działa jak detergent biologiczny – rozbija tłuszcze na mniejsze cząsteczki. Jego stężenie we krwi jest wykorzystywane diagnostycznie jako wskaźnik cholestazy i funkcji wątroby.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas glikodeoksycholowy to naturalny kwas żółciowy, który wspomaga trawienie tłuszczów, poprawia odpływ żółci i zmniejsza objawy cholestazy. Stosowany u pacjentów z zaburzeniami dróg żółciowych, po usunięciu pęcherzyka żółciowego lub w mukowiscydozie. Dobrze tolerowany przy dawkach terapeutycznych, wymaga jednak kontroli czynności wątroby podczas długoterminowej terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas glikolowy to organiczny związek chemiczny o właściwościach keratolitycznych i nawilżających skórę. Jest stosowany w kosmetyce do złuszczania naskórka i poprawy wyglądu skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas glukuronowy to pochodna glukozy, kluczowa dla procesów detoksykacji w wątrobie. Łączy się z toksynami i lekami, ułatwiając ich wydalanie z organizmu. Wchodzi w skład kwasu hialuronowego i siarczanu chondroityny. W suplementach diety obecny głównie jako glukuronolakton, w kosmetykach – jako humektant i regulator pH skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas gondolowy to jednonienasycony kwas tłuszczowy omega-9 o łańcuchu 20 atomów węgla. Organizm wytwarza go samodzielnie, ale dostarcza się go też z dietą – przez oleje rybne i roślinne. Stabilizuje błony komórkowe, wspiera profil lipidowy i funkcjonowanie układu nerwowego. Znajdziesz go jako składnik kompleksowych suplementów z kwasami omega.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas hialuronowy to naturalny składnik organizmu człowieka, należący do grupy glikozaminoglikanów. Wiąże ogromne ilości wody, dzięki czemu nawilża tkanki, smaruje stawy i chroni powierzchnię oka. Jego ilość w ciele maleje z wiekiem – stąd szerokie zastosowanie w kosmetyce, medycynie estetycznej, okulistyce, reumatologii i ginekologii. Dostępny w wielu formach: od kropli do oczu i iniekcji, po suplementy diety i dermokosmetyki.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas huminowy to organiczny związek o działaniu antyoksydacyjnym, zdolny do wiązania metali ciężkich i radionuklidów. Wpływa na transport składników odżywczych, jednak osoby w ciąży, karmiące i dzieci powinny stosować go ostrożnie.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas humusowy to naturalna substancja organiczna z gleby i torfowisk, znana z właściwości przeciwzapalnych, antyoksydacyjnych i adsorbentowych. Stosowany w preparatach wspomagających pracę jelit, detoksykację i leczenie schorzeń skórnych. Dzieli się na frakcje: huminową, fulwową i huminy, które różnią się aktywnością biologiczną i rozpuszczalnością.
