Reklama

Ogólne zasady dawkowania kwasu gadoterowego

Kwas gadoterowy jest stosowany wyłącznie jako środek kontrastowy podczas badań rezonansem magnetycznym (MRI) i podawany dożylnie w postaci roztworu do wstrzykiwań123. Wybór dawki zawsze zależy od masy ciała pacjenta oraz celu diagnostycznego badania. Należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę, aby uzyskać pożądany efekt kontrastowy14.

Standardowe dawkowanie u dorosłych

  • Typowa dawka wynosi 0,1 mmol/kg masy ciała, co odpowiada 0,2 ml/kg masy ciała145.
  • W badaniach układu nerwowego (mózgu i kręgosłupa) w wyjątkowych przypadkach można zastosować dawkę do 0,3 mmol/kg masy ciała (czyli 0,6 ml/kg), jeśli podstawowa dawka nie jest wystarczająca, np. przy podejrzeniu guza mózgu13.
  • W angiografii (badanie naczyń krwionośnych) zazwyczaj stosuje się 0,1 mmol/kg masy ciała (0,2 ml/kg). W uzasadnionych przypadkach można podać drugą, kolejną dawkę16.
  • Możliwe jest podanie dwóch dawek po 0,05 mmol/kg (czyli po 0,1 ml/kg), jeśli sprzęt do badań to umożliwia7.

Dostępne postacie i sposób podania

  • Kwas gadoterowy występuje w postaci roztworu do wstrzykiwań, zarówno w fiolkach, jak i ampułko-strzykawkach oraz w opakowaniach wielodawkowych89.
  • Jest podawany wyłącznie dożylnie, nigdy dokanałowo ani domięśniowo12.
  • Zalecana szybkość podawania to 3–5 ml/min. W przypadku angiografii można stosować szybszą infuzję do 120 ml/min (2 ml/sek.)10.
Ważne: Po podaniu kwasu gadoterowego pacjent powinien być obserwowany przez co najmniej 30 minut, ponieważ większość działań niepożądanych pojawia się w tym czasie. Nie należy przekraczać maksymalnej zalecanej dawki, a podanie kolejnej dawki jest możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach, z zachowaniem odstępu co najmniej 7 dni między wstrzyknięciami1112.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Standardowa i maksymalna dawka u dzieci oraz młodzieży (0–18 lat) wynosi 0,1 mmol/kg masy ciała (0,2 ml/kg)1113.
  • Nie należy stosować kwasu gadoterowego w angiografii u dzieci poniżej 18 lat, ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności1415.
  • U noworodków do 4 tygodnia życia i niemowląt do 1 roku życia, lek można zastosować tylko po bardzo dokładnym rozważeniu, a dawka nie może przekraczać 0,1 mmol/kg masy ciała. Nie wolno podawać więcej niż jednej dawki podczas badania1413.
  • Nie zaleca się wykonywania skanu całego ciała u dzieci poniżej 6 miesięcy15.

Pacjenci w podeszłym wieku

  • Nie ma konieczności rutynowej zmiany dawki u osób powyżej 65. roku życia1112.
  • Zaleca się ostrożność oraz sprawdzenie czynności nerek przed podaniem leku, ponieważ wraz z wiekiem może ona być obniżona16.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • U osób z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek (GFR ≥30 ml/min/1,73 m²) stosuje się takie same dawki jak u dorosłych712.
  • U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (GFR <30 ml/min/1,73 m²) oraz u osób po przeszczepieniu wątroby kwas gadoterowy można zastosować tylko wtedy, gdy jest to niezbędne, po dokładnej ocenie ryzyka. W takim przypadku dawka nie może przekroczyć 0,1 mmol/kg masy ciała, a nie należy podawać więcej niż jednej dawki podczas badania712.
  • Wielokrotne podania są przeciwwskazane, chyba że odstęp pomiędzy kolejnymi dawkami wynosi minimum 7 dni1112.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • Nie jest wymagana zmiana dawki. Zaleca się jednak ostrożność, szczególnie w okresie okołooperacyjnym przeszczepienia wątroby1113.

Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią

  • Kwas gadoterowy powinien być stosowany w ciąży tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne i po dokładnej ocenie ryzyka i korzyści17.
  • Przenikanie do mleka matki jest minimalne (poniżej 1% podanej dawki). Lekarz może zalecić przerwanie karmienia piersią na 24 godziny po podaniu kontrastu, jednak nie jest to bezwzględnie wymagane17.
Uwaga dla pacjentów z zaburzeniami nerek:

  • Przed podaniem kwasu gadoterowego zawsze wykonuje się badania oceniające pracę nerek, zwłaszcza u osób starszych i pacjentów po przeszczepieniu wątroby.
  • W przypadku ciężkiej niewydolności nerek lek może być użyty tylko w wyjątkowych sytuacjach, a jego eliminację można przyspieszyć za pomocą hemodializy – jednak nie jest to standardowa procedura profilaktyczna.
  • Nie należy stosować więcej niż jednej dawki podczas badania, a kolejne podania muszą być oddzielone przynajmniej tygodniem.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Dawkowanie kwasu gadoterowego może się różnić w zależności od rodzaju badania MRI. W większości przypadków (MRI mózgu, kręgosłupa, całego ciała) stosuje się standardową dawkę 0,1 mmol/kg masy ciała. W wyjątkowych przypadkach, np. w diagnostyce guzów mózgu, lekarz może rozważyć jednorazowe zwiększenie dawki do 0,3 mmol/kg masy ciała, podając ją w dwóch porcjach14.

W angiografii, czyli badaniu naczyń krwionośnych, podstawowa dawka wynosi również 0,1 mmol/kg, ale w razie potrzeby można ją powtórzyć, zachowując zalecane odstępy czasowe7.

Maksymalna dawka dobowa i ostrzeżenia dotyczące przedawkowania

  • Nie należy przekraczać dawki 0,3 mmol/kg masy ciała w badaniach układu nerwowego oraz 0,1 mmol/kg w innych wskazaniach podczas jednej procedury diagnostycznej14.
  • Nie wolno podawać więcej niż jednej dawki podczas jednego badania obrazowego11.
  • Wielokrotne podania są możliwe tylko wtedy, gdy między nimi upłynęło co najmniej 7 dni1112.
  • W przypadku przedawkowania kwas gadoterowy można usunąć z organizmu za pomocą hemodializy, ale nie ma dowodów na skuteczność tej metody w zapobieganiu powikłaniom1819.

Kwas gadoterowy – bezpieczne dawkowanie w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli 0,1 mmol/kg mc. (0,2 ml/kg mc.), w razie potrzeby w badaniach OUN można jednorazowo zwiększyć do 0,3 mmol/kg mc. (0,6 ml/kg mc.)
Dzieci i młodzież (0–18 lat) 0,1 mmol/kg mc. (0,2 ml/kg mc.), nie stosować w angiografii poniżej 18 lat
Noworodki i niemowlęta (do 1 roku życia) 0,1 mmol/kg mc. tylko po dokładnym rozważeniu, nie więcej niż jedna dawka
Osoby starsze (65+) Jak u dorosłych, ale wskazane sprawdzenie czynności nerek
Pacjenci z łagodną/umiarkowaną niewydolnością nerek Jak u dorosłych, zachować ostrożność
Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek lub po przeszczepieniu wątroby Maks. 0,1 mmol/kg mc., tylko jeśli nie ma innej możliwości diagnostycznej
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Stosować tylko w razie konieczności, po ocenie ryzyka; karmienie można kontynuować

Pytania i odpowiedzi

Jaką dawkę kwasu gadoterowego podaje się dorosłym podczas MRI?

Standardowa dawka dla dorosłych to 0,1 mmol/kg masy ciała (0,2 ml/kg masy ciała).

Czy dzieci mogą otrzymać kwas gadoterowy?

Tak, dzieci i młodzież otrzymują dawkę 0,1 mmol/kg masy ciała, ale nie stosuje się leku w angiografii u osób poniżej 18 lat.

Jak długo trzeba czekać między kolejnymi podaniami kwasu gadoterowego?

Między kolejnymi dawkami musi minąć co najmniej 7 dni.

Czy kobieta karmiąca piersią może mieć podany kwas gadoterowy?

Tak, przenikanie leku do mleka jest minimalne i zwykle nie wymaga przerwania karmienia.

Jak postępować u pacjentów z niewydolnością nerek?

Dawka nie powinna przekraczać 0,1 mmol/kg masy ciała; lek podaje się tylko, gdy jest to konieczne.

Reklama
Reklama