Indeks substancji czynnych
strona nr 23
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Diosmetyna to flawonoid z owoców cytrusowych i aglikon diosminy. Badania przedkliniczne wskazują na jej właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne i kardioprotekcyjne. Dane kliniczne u ludzi są nadal ograniczone.
- syntetyczne i biologiczne
Diosmina wzmacnia naczynia krwionośne, poprawia mikrokrążenie i łagodzi objawy niewydolności żylnej, takie jak obrzęki, ból czy uczucie ciężkości nóg.
- syntetyczne i biologiczne
Dioxacyclopentanum to hydroksy‑acetyl‑piruwianowy anion (C5H5O5‑) stosowany w wyrobach medycznych, m.in. w sprayu „Akutol”. Ma niską lipofilowość, jest rozpuszczalny w wodzie i nie jest lekiem. Warto znać jego właściwości fizykochemiczne, możliwe działania niepożądane oraz zasady przechowywania.
- Dipeptyd diaminobutyroyl benzylamide diacetate
Opis w przygotowaniu
- Dipeptyd diaminobutyrylobenzyloamidu
Opis w przygotowaniu
Dipeptyd-16 (L-karnozyna) to naturalny dipeptyd o właściwościach przeciwutleniających i buforujących pH mięśni, wspierający ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym oraz opóźniający zmęczenie podczas wysiłku fizycznego.
- syntetyczne i biologiczne
Dipeptyd-2 (Val-Trp) to syntetyczny dipeptyd waliny i tryptofanu stosowany w kremach i serum pod oczy. Hamuje enzym ACE, poprawia mikrokrążenie i drenaż limfatyczny, co może zmniejszać opuchliznę i cienie pod oczami. Badania kliniczne dotyczą głównie mieszanin peptydowych, nie samej substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Disodu edetynian to substancja pomocnicza w lekach – chelatuje jony metali, chroniąc składniki aktywne przed utlenianiem i rozkładem. Stosowana w kroplach do oczu, iniekcjach, kremach i płynach w stężeniach 0,005–0,1% w/v. Wymaga ostrożności przy podaniu dożylnym ze względu na ryzyko hipokalcemii.
- syntetyczne i biologiczne
Distearynian glikolu etylenowego to substancja pomocnicza w kosmetykach i preparatach farmaceutycznych – nadaje produktom perłowy blask, stabilizuje emulsje i reguluje lepkość. Jest ogólnie uważana za łagodną, ale u osób z wrażliwą skórą może powodować podrażnienie.
- syntetyczne i biologiczne
Distygmina stosowana jest w terapii zaburzeń opróżniania pęcherza, zaparć atonicznych oraz miastenii, wpływając na układ nerwowy i funkcje mięśni gładkich u dorosłych.
- syntetyczne i biologiczne
Disulfiram wspiera leczenie uzależnienia od alkoholu, wywołując reakcję nietolerancji po spożyciu alkoholu. Stosowanie wymaga świadomej zgody i uwzględnienia przeciwwskazań oraz możliwych interakcji.
- Diwodorofosforan potasu
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
DMAE (dimetyloaminoetanol) to związek pokrewny cholinie, dostępny jako suplement diety i składnik kremów pielęgnacyjnych. Badania kliniczne nie potwierdziły skuteczności w chorobie Alzheimera ani późnych dyskinezy. Stosowanie wymaga ostrożności – istnieją przeciwwskazania i ryzyko interakcji z lekami.
- syntetyczne i biologiczne
Dobezylan wapnia to lek naczynioochronny stosowany w retinopatii cukrzycowej i przewlekłej niewydolności żylnej. Uszczelnia ściany naczyń włosowatych, obniża lepkość krwi, hamuje agregację płytek i działa antyoksydacyjnie. Osiąga stężenie szczytowe we krwi po około 6 godzinach od przyjęcia.
- syntetyczne i biologiczne
Dobutamina wzmacnia kurczliwość mięśnia sercowego, poprawiając wydolność krążenia w ostrych stanach, takich jak zawał czy wstrząs kardiogenny, u dorosłych i dzieci.
- surowce roślinne
Doględka mocna (Grindelia) to surowiec zielarski z bogatą żywicą pełną kwasu grindelowego, flawonoidów i olejków eterycznych. Działa wykrztuśnie, rozkurczowo i przeciwzapalnie. Stosuje się ją przy kaszlu, astmie oskrzelowej i podrażnieniach skóry. Przeciwwskazana przy chorobach nerek i serca.
- syntetyczne i biologiczne
Dokozanol skutecznie zwalcza opryszczkę wargową, hamując namnażanie wirusa już na początku infekcji. Stosowany miejscowo, zapewnia wygodę i potwierdzoną badaniami efektywność działania.
- syntetyczne i biologiczne
Doksapram to szpitalny lek pobudzający oddychanie, podawany dożylnie przy depresji oddechowej po znieczuleniu, zatruciach lekami i ostrych zaostrzeniach POChP. Działa na chemoreceptory kłębków szyjnych i ośrodki oddechowe w mózgu; efekt pojawia się w ciągu 20–40 sekund.
- syntetyczne i biologiczne
Doksazosyna skutecznie obniża ciśnienie tętnicze i łagodzi objawy przerostu prostaty, działając rozkurczowo na naczynia i mięśnie. Umożliwia indywidualne dostosowanie leczenia do potrzeb pacjenta.
- syntetyczne i biologiczne
Doksepina to trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wykorzystywany w leczeniu depresji i lęku. Pozwala indywidualnie dostosować terapię, wpływając na poprawę nastroju i łagodzenie objawów psychicznych.
- syntetyczne i biologiczne
Doksorubicyna to cytostatyk stosowany w terapii wielu nowotworów, dostępny w formie klasycznej i liposomalnej, zapewniający skuteczne niszczenie komórek rakowych pod kontrolą specjalisty.
- syntetyczne i biologiczne
Doksylamina to lek przeciwhistaminowy stosowany głównie w leczeniu krótkotrwałych zaburzeń snu u dorosłych, pomagający łagodzić problemy z zasypianiem i nocne wybudzenia.
- syntetyczne i biologiczne
Dokuzynian sodu łagodnie zmiękcza masy kałowe, wspomagając leczenie i profilaktykę zaparć. Działa delikatnie, bez pobudzania perystaltyki, i jest stosowany u dorosłych oraz dzieci.
- syntetyczne i biologiczne
Dolasetron to lek na receptę blokujący receptory serotoninowe 5-HT₃, stosowany w zapobieganiu nudnościom i wymiotom po chemioterapii oraz operacjach. Działa zarówno w jelitach, jak i w mózgu. Może wydłużać odstęp QT, dlatego wymaga nadzoru lekarskiego.
- syntetyczne i biologiczne
Domifen (bromek domifenu) to miejscowy antyseptyk o szerokim spektrum działania – skuteczny wobec bakterii, grzybów i niektórych wirusów. Stosuje się go w infekcjach jamy ustnej, gardła i zębów. Wykazuje również potencjał jako wspomagacz kolstyny w leczeniu opornych zakażeń bakteryjnych.
- syntetyczne i biologiczne
Donepezyl to lek na receptę stosowany w otępieniu alzheimerowskim. Hamuje enzym rozkładający acetylocholinę, dzięki czemu poprawia pamięć i funkcje poznawcze. Nie leczy przyczyny choroby, ale spowalnia narastanie objawów. Wymaga regularnej kontroli lekarskiej i ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu innych leków.
- syntetyczne i biologiczne
Dopamina to lek stosowany w stanach zagrożenia życia, wspierający krążenie i pracę serca, szczególnie przy wstrząsie i niewydolności. Kluczowa w medycynie ratunkowej ze względu na szybkie działanie.
- syntetyczne i biologiczne
Darolutamid to doustny inhibitor receptora androgenowego stosowany w leczeniu raka prostaty. Blokuje działanie testosteronu na komórki nowotworowe, hamując ich wzrost. Wyróżnia się niskim ryzykiem działań niepożądanych ze strony układu nerwowego i minimalną liczbą interakcji lekowych.
Doramektyna to makrocykliczny lakton stosowany w weterynarii do zwalczania pasożytów wewnętrznych i zewnętrznych u bydła, świń i owiec. Działa paraliżująco na pasożyty, chroniąc zwierzęta przez tygodnie po aplikacji.
- syntetyczne i biologiczne
Dornaza alfa rozrzedza gęstą wydzielinę w płucach chorych na mukowiscydozę, poprawiając oddychanie i czynność płuc. Stosowana w nebulizacji, zmniejsza ryzyko zaostrzeń i wspiera codzienną terapię.
- syntetyczne i biologiczne
Dorzolamid obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe, stosowany w leczeniu jaskry i nadciśnienia ocznego. Może być używany samodzielnie lub w terapii skojarzonej, pomagając chronić wzrok.
Dostarlimab to humanizowane przeciwciało monoklonalne blokujące receptor PD-1, stosowane w immunoterapii zaawansowanego raka endometrium i innych nowotworów z MSI-H/dMMR, aktywujące limfocyty T do niszczenia komórek nowotworowych.
- surowce roślinne
Drapacz lekarski (Cnicus benedictus) to zioło tradycyjnie stosowane przy niestrawności i braku apetytu. Jego gorzki składnik – cnicyna – pobudza trawienie. Komisja E zaleca 4–6 g dziennie. Unikaj w ciąży i przy chorobach zapalnych jelit.
- syntetyczne i biologiczne
Dronedaron to lek przeciwarytmiczny stosowany u dorosłych z migotaniem przedsionków. Stabilizuje rytm serca, zmniejsza ryzyko hospitalizacji i wymaga kontroli lekarskiej ze względu na możliwe działania niepożądane.
- syntetyczne i biologiczne
Droperidol to szpitalny lek dożylny/domięśniowy z grupy butyrofenonów. Blokuje receptory D2 dopaminy, zapobiegając nudnościom pooperacyjnym (dawka 0,625–1,25 mg IV) i opanowując ostre pobudzenie (5–10 mg IM). Działa w 3–10 minut. Wymaga monitorowania EKG ze względu na ryzyko wydłużenia QT.
