👋 Witaj, uruchomiliśmy nową wersję strony z ogromną ilością zmian. Część treści może chwilowo działać inaczej niż powinna. Przepraszamy!
leki-orange

Jakie są nowe leki na Alzheimera?

Poznaj najskuteczniejszy lek na Alzheimera

Alzheimer to postępująca choroba neurodegeneracyjna, na którą cierpią głównie osoby w starszym wieku. Sprawdź, jaki lek jest najskuteczniejszy w leczeniu tej choroby. Czy Alzheimer jest dziedziczny?

Choroba Alzheimera (ang. Alzheimer’s Disease, AD) to przewlekła i postępująca choroba układu nerwowego, w której następuje stopniowe zwyrodnienie i zanikanie komórek nerwowych głównie w obszarze kory mózgowej. Stanowi ona zewnętrzną warstwę półkul mózgowych i to właśnie w niej znajdują się ośrodki odpowiedzialne za procesy prawidłowego myślenia, planowania, rozwiązywania problemów i podejmowania decyzji u człowieka. [1,2]

Jakie zmiany zachodzą w mózgu chorego na Alzheimera?

Sam mechanizm powstawania choroby Alzheimera jest wciąż niejasny i bardzo złożony. Aktualne badania, wskazują, że za powstawania zmian neurodegeneracyjnych w mózgu są odpowiedzialne prawdopodobnie patologiczne, wewnątrzkomórkowe skupiska nieprawidłowo sfałdowanych białek tau oraz odkładające się blaszki amyloidowe (tzw. blaszek starczych), które powstają w wyniku zalegania substancji białkowej (beta-amyloidu). Zmiany te przeszkadzają komórkom w prawidłowym przewodzeniu impulsów nerwowych. W konsekwencji z czasem neurony ulegają obumarciu, a kora mózgowa kurczy się. Dodatkowo obserwuje się także niedobór niezbędnych neurotransmiterów — związków chemicznych, które są odpowiedzialne za przesyłanie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi (w szczególności acetylocholiny). [1,3]

Alzheimer a demencja

Pogorszenie funkcji poznawczych (opisywane jako zaburzenia orientacji, trudności w zapamiętywaniu, ocenianiu, rozumieniu i podejmowaniu decyzji ) występuje bardzo często u osób w starszym wieku.  W przypadku znacznego nasilenia wspomnianych zaburzeń, określa się je terminem otępienia lub demencji (łac. de – poza, mens – umysł). Natomiast choroba Alzheimera uważana jest za największą przyczynę otępienia. [4]

Kto może zachorować na chorobę Alzheimera?

Głównym czynnikiem ryzyka wystąpienia otępienia jest zaawansowany wiek. Każdego roku przybywa 4,5 mln pacjentów z objawami demencji, z czego choroba Alzheimera, według wyników badań epidemiologicznych z krajów rozwiniętych, występuje ona u 5% – 7% osób po 65. roku życia. Ze względu na wzrost średniej przeżywalności i starzenie się społeczeństwa szacuje się, że w ciągu najbliższych lat liczba chorych na AD może wzrosnąć nawet trzykrotnie. [5]

Poza zaawansowanym wiekiem choroba Alzheimera częściej dotyka kobiet oraz osób z chorobami współistniejącymi (nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą typu 2, niewydolnością serca). Niski poziom aktywności fizycznej oraz izolacja i wycofanie z życia społecznego również zwiększają ryzyko wystąpienia choroby. [6]

Czy Alzheimer jest dziedziczny?

Na podstawie aktualnych badań wiadomo, że ponad 20 genów zwiększa lub zmniejsza ryzyko rozwoju choroby Alzheimera. Ktoś, kto ma rodzica lub rodzeństwo, u którego zdiagnozowano chorobę Alzheimera w wieku powyżej 65 lat, ma nieco wyższe ryzyko zachorowania. Nie oznacza to jednak, że choroba Alzheimera jest w takim wypadku „wyrokiem” i jej wystąpienie jest nieuniknione. Każda osoba może wpłynąć na zmniejszenie ryzyka zachorowania, prowadząc zdrowy i aktywny tryb życia. Jedyny test predyspozycji genetycznych dotyczy bardzo rzadkiej postaci choroby Alzheimera o wczesnym początku, która rozwija się pomiędzy 30 a 65 r.ż. (co stanowi 10% wszystkich chorych). W tym przypadku przyczyną choroby są warianty patogenne w genie PSEN1, w genie APP oraz w genie PSEN2. [6,7,8]

Jak objawia się choroba Alzheimera?

Opisane wcześniej zmiany w obszarze mózgu początkowo powodują łagodne objawy w postaci zaburzeń uwagi czy zapamiętywania nowych informacji. Osoba chora zaczyna np.: zapominać gdzie odłożyła konkretne przedmioty, czy uzyskała już odpowiedź na zadane niedawno pytanie lub nie jest w stanie powtórzyć niedawno usłyszanych informacji. Wspomniane łagodne zaburzenia poznawcze mogą trwać nawet wiele lat bez pogorszenia, co nie oznacza, że takie objawy należy lekceważyć lub sądzić, że choroba Alzheimera nas nie dotyczy. W przypadku wystąpienia powyższych symptomów u siebie czy bliskiej osoby konieczna jej dalsza obserwacja i udanie się na konsultacje do lekarza w celu wykonania odpowiednich badań.

W kolejnych stadiach rozwoju choroby pacjent jest coraz bardziej zagubiony i zdezorientowany. Dochodzi do rozwoju zmian w układzie ruchu (bezcelowe chodzenie, błądzenie, spowolnienie ruchowe), nieprawidłowości równowagi i chodu, zakłóceń snu, upośledzenia funkcji narządów zmysłów, a w późniejszych stadiach rozwoju choroby nawet do znacznych zaburzeń nastroju i zmian osobowości. Chory nie jest w stanie już komunikować się z otaczającymi go osobami, traci poczucie rzeczywistości, kontrolę nad własnym ciałem i nie jest w stanie wykonywać nawet podstawowych czynności, tj.: jeść, korzystać z toalety, ubierać się czy myć, przez co wymaga stałej opieki. [4]

Alzheimer — ile się żyje?

Zmiany neurodegeneracyjne w mózgu mogą rozpoczynać się nawet 30 lat przed pierwszymi objawami otępienia. Choroba niestety jest nieuleczalna, ale systematyczne stosowanie leków i zaleceń dotyczących stylu życia pozwala spowolnić nasilenie objawów. Według aktualnych statystyk osoba chorująca na Alzheimera żyje ok. 8 lat, jednak obserwuje się przypadki pacjentów żyjących nawet 20 lat. Długość życia z chorobą jest kwestią bardzo subiektywną i zależy od wielu czynników — stadium choroby, stanu zdrowia chorego, momentu jej rozpoznania oraz stosowanego procesu leczenia. [3]

Lek na Alzheimera – jaki jest najskuteczniejszy?

Nie ma jedynego, skutecznego leku na chorobę Alzheimera. Ze względu na złożony, wciąż niejasny, mechanizm rozwoju schorzenia aktualne terapie opierają się na leczeniu objawowym. Oprócz tego stosowane są również inne opcje terapeutyczne (niefarmakologiczne), które również zmniejszają ryzyko szybkiej progresji choroby. Zarówno stosowanie leków jak i innych form terapii (trening pamięci i orientacji przestrzennej, wywoływanie wspomnień, stały kontakt z najbliższymi i dbanie o bezpieczne otoczenie dla chorego) pozwala poprawić funkcje poznawcze. Dzięki temu pacjent będzie mógł przez dłuższy czas wykonywać swobodnie wszystkie czynności niezbędne do codziennego, prawidłowego funkcjonowania oraz opóźni tym samym wystąpienie zaburzeń zachowania.

Leki stosowane w leczeniu Alzheimera to:

  • Donepezil, który hamuje działanie enzymu rozkładającego acetylocholinę – kluczowego neuroprzekaźnika biorącego udział w procesie zapamiętywania. Według hipotezy cholinergicznej choroba Alzheimera spowodowana jest przez zbyt małą syntezę acetylocholiny, stąd używane są leki, które pozwolą zachować jej odpowiedni poziom w organizmie. Donepezil stosowany jest w formie tabletek doustnych lub rozpadających się w jamie ustnej w dawkach 5 mg i 10 mg (np.: Donepex, Yasnal, Cogiton, Donepezil Bluefish, Pamigen).
  • Rywastygmina – również hamuje rozkład acetycholiny uwalnianej przez komórki nerwowe, tym samym podwyższa jej poziom w organizmie i przyczynia się do zwiększenia przekaźnictwa cholinergicznego. Stosowana w postaci tabletek doustnych lub w formie systemów transdermalnych – plastrów na skórę (np.: Evertas, Exelon).
  • Memantyna, która opiera się na poprawie przekaźnictwa glutaminianergicznego (glutaminian pełni ważną rolę w procesach uczenia się i tworzenia śladu pamięciowego), który jest drugim, obok cholinergicznego, mechanizmem istotnym w rozwoju otępienia. Preparaty zawierające w składzie memantynę dostępne są w postaci tabletek doustnych (np.: Biomentin, Nemdatine) lub tabletek rozpadających się w jamie ustnej (Zenmem).

Nowe terapie w chorobie Alzheimera

Wszystkie aktualne opcje leczenia farmakologicznego nie wpływają bezpośrednio na przyczynę choroby Alzheimera, ale na jej objawy, spowalniając tym samym rozwój choroby. Wraz z pojawieniem się hipotezy o bezpośrednim wpływie gromadzących się białek (beta-amyloidu i białek tau) w mózgu na rozwój AD rozpoczęto pracę nad nową opcją terapeutyczną. I tak powstał lek o nazwie Aducanumab (zarejestrowany w USA pod nazwą handlową AduhelmTM i produkowany przez firmę Biogen). Jest on lekiem biologicznym, a dokładniej przeciwciałem monoklonalnym wytworzonym metodami inżynierii genetycznej podawanym w formie wlewów dożylnych. Badania kliniczne wykazały, że lek zmniejsza ilość złogów beta-amyloidu oraz białek tau w mózgu, spowalniając tym samym rozwój otępienia u osób w łagodnym stadium choroby Alzheimera. [9]

Wczesne wykrycie choroby – więcej czasu na leczenie

Wczesne rozpoznanie choroby Alzheimera jest niestety nadal trudne dla współczesnej medycyny. Wiele innych chorób o podłożu neurodegeneracyjnym może dawać podobne objawy do AD i przez to sama diagnostyka staje się długim i żmudnym procesem. Natomiast zmiany w mózgu mogą pojawiać się nawet wiele lat przed pojawieniem się pierwszych objawów. Pomocnym w diagnozie lub podjęciu decyzji o udaniu się do lekarza może okazać się przeanalizowanie opracowanych przez specjalistów 10 wczesnych oznak i objawów choroby Alzheimera:

  1. Zaniki pamięci.
  2. Planowanie lub rozwiązywanie problemów staje się dużym wyzwaniem.
  3. Wykonywanie kiedyś prostych zadań zaczyna sprawiać więcej trudności.
  4. Poczucie dezorientacji i zagubienia, nawet we wcześniej znanych i często odwiedzanych miejscach.
  5. Zaburzenia wzrokowo-przestrzenne (trudności w czytaniu, ocenianiu odległości).
  6. Problemy w wypowiadaniu się i pisaniu.
  7. Odkładanie rzeczy w zupełnie innych miejscach i problemy w ich odnajdywaniu.
  8. Podejmowanie decyzji, nawet co do wykonania codziennych czynności, staje się trudnością.
  9. Wycofanie się z pracy lub spotkań towarzyskich.
  10. Zmiany nastroju i osobowości. [10]
Omawiane produkty
Brak przypisanych produktów.
Omawiane schorzenia
Choroba Alzheimera to postępująca choroba neurodegeneracyjna, charakteryzująca się utratą funkcji i śmiercią komórek nerwowych w kilku obszarach mózgu, prowadząca do utraty funkcji poznawczych. Jest t…
Omawiane substancje
Donepezyl jest inhibitorem acetylocholinesterazy stosowanym w leczeniu behawioralnych i poznawczych skutków choroby Alzheimera i innych rodzajów demencji.
Riwastygmina jest stosowana w leczeniu łagodnej do umiarkowanej demencji spowodowanej chorobą Alzheimera lub Parkinsona. Lek nie leczy żadnej z tych chorób, ale może poprawić pamięć, świadomość i zdol…
Podsumowanie
SubstancjeChlorowodorek donepezylu,
Riwastygmina
SchorzeniaChoroba Alzheimera
KategoriaLeki na receptę,
Ośrodkowy układ nerwowy
TematyChoroby neurodegeneracyjne,
Leki neurologiczne
AutorKarina Kordalewska
Ostatnia aktualizacja2 tygodnie temu
Data publikacji05.10.2022
Bibliografia10 źródeł