,

Jaki spray do nosa na katar kupisz w aptece bez recepty?

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Jaki jest dobry spray na katar?

Zatkany nos często towarzyszy chorobom górnych dróg oddechowych. Zwykle nie jest powodem do zmartwień, jednak skutecznie obniża i utrudnia jakość życia. Na rynku znajduje się dużo preparatów z ksylometazoliną lub oksymetazoliną, które mają za zadanie udrożnić zatkany nos.
Spray na katar: Nasivin, Otrivin Regeneracja, Awatar Control, Sudafed Xylospray HA (fot. leki.pl).

Spraye do nosa są jednym z najpopularniejszych sposobów leczenia objawów zatkanego nosa, zarówno w przypadku przeziębienia, jak i alergii. W szerokiej gamie dostępnych produktów znajdują się rozwiązania zarówno na receptę, jak i bez recepty, które mogą łagodzić nie tylko zatory, ale także inne powiązane objawy, takie jak kichanie czy swędzenie nosa. W tym artykule przyjrzymy się różnym typom sprayów do nosa, ich składnikom aktywnym oraz mechanizmom działania. Zawierają one różne składniki aktywne, w tym ksylometazolinę, oksymetazolinę, dekspantenol, kwas hialuronowy, bromek ipratropium oraz naturalne ekstrakty roślinne.

Spray na katar z ksylometazoliną i oksymetazoliną

Ksylometazolina i oksymetazolina to substancje chemiczne, które powodują obkurczenie naczyń krwionośnych błony śluzowej nosa. W efekcie dochodzi do zmniejszenia przekrwienia śluzówki i obrzęku, co udrożnia zatkany nos i ułatwia oddychanie [1-2]. Ksylometazolina i oksymetazolina to substancje, które podaje się donosowo w formie kropli lub żelu, przez co pierwsze efekty osiąga się już po około 1 minucie od zastosowania. Odblokowanie zatkanego nosa można uzyskać także poprzez doustne zastosowanie substancji, takich jak np. pseudoefedryna (Apselan, Sudafed). Niestety efekt uzyskany dzięki niej jest słabszy, trwa krócej i pojawia się później niż po zastosowaniu, np. oksymetazoliny [3]. Wskazania do stosowania preparatów z ksylometazoliną lub oksymetazoliną są następujące:

  • Nadmierne przekrwienie błony śluzowej nosa pojawiające się podczas:
    • przeziębienia;
    • kataru siennego;
    • alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa;
    • zapalenia zatok.
  • Wspomagająco w zapaleniu ucha środkowego.
  • Pomocniczo przy wziernikowaniu nosa [4].
  • Zmniejszenie obrzęku błon śluzowych jam nosa u niemowląt w przypadku problemów z oddychaniem i ssaniem pokarmu [5].

Ksylometazolina czy oksymetazolina — co lepsze?

Mechanizm działania obu substancji jest praktycznie identyczny, dlatego pojawia się pytanie, którą z nich lepiej wybrać? Z badań klinicznych wynika, że nie ma istotnych różnic pomiędzy działaniem obu związków. Ksylometazolina i oksymetazolina bardzo dobrze redukują przekrwienie błony śluzowej nosa i szybko udrażniają zatkany nos. W niektórych przypadkach zaobserwowano, że po zastosowaniu ksylometazoliny efekt występuje nieco szybciej, jednak może to wynikać z różnic międzyosobniczych [3].

Spraye z ksylometazoliną

Wśród dostępnych bez recepty sprayów na katar z ksylometazoliną warto wyróżnić poniższe.

Otrivin, aerozol do nosa

Sudafed Xylospray, aerozol do nosa

Nasic, aerozol do nosa

Spraye z oksymetazoliną

Acatar Control, aerozol do nosa

Nasivin Classic, aerozol do nosa

Xylorin Protect, aerozol do nosa

Aerozol na katar z bromkiem ipratropium

Preparaty z bromkiem ipratropium polecane są, jeśli pacjent oprócz zatkanego nosa cierpi dodatkowo na wodnisty, cieknący katar. Ksylometazolina redukuje przekrwienie błony śluzowej nosa, natomiast bromek ipratropium redukuje wodnistą wydzielinę. Dzięki połączeniu dwóch substancji w jednym preparacie pacjent osiąga lepszy efekt terapeutyczny, niż gdyby stosował jedną z tych substancji lub obie, ale oddzielnie [7-8].

Otrivin Ipra Max, aerozol do nosa

Spray do nosa z dekspantenolem

Dodatek dekspantenolu pełni funkcje ochronne i odżywcze dla komórek błony śluzowej. Dodatkowo wykazano, że redukcja objawów ostrego nieżytu nosa następuje szybciej w preparatach łączonych z dekspantenolem [9-10].

Jak już wcześniej wspomniano, nie ma istotnych różnic w terapii podczas stosowania preparatów z ksylometazoliną lub oksymetazoliną. Natomiast dodatek dekspantenolu do formulacji z oksymetazoliną sprawia, że dochodzi do szybszej redukcji objawów oraz występowania mniejszej ilości działań niepożądanych niż w przypadku stosowania samej ksylometazoliny (niestety brak takich preparatów na rynku polskim) [11].

Otrivin Regeneracja, aerozol do nosa

Xylodex, aerozol do nosa

Spray na katar z kwasem hialuronowym

Kwas hialuronowy (w postaci soli sodowej) dodaje się do preparatów głównie w celu ochrony i nawilżenia błony śluzowej. Celem jest redukcja ewentualnych działań niepożądanych. Niektóre badania wskazują na to, że kwas hialuronowy potęguje również działanie terapeutyczne ksylometazoliny [12].

Xedine HA, aerozol do nosa

Sudafed Xylospray HA, aerozol do nosa

Jak stosować aerozole do nosa na katar?

Najczęściej spotykaną formą produktów leczniczych jest aerozol do nosa. Prawidłowa technika podania substancji leczniczej wydaje się być tutaj najprostsza dla pacjenta, jednak należy pamiętać o kilku podstawowych zasadach:

  1. Przed użyciem wstrząśnij pojemnikiem.
    1. Bezpośrednio przed pierwszym użyciem preparatu należy kilkakrotnie nacisnąć dozownik, aż do pojawienia się mgiełki.
  2. Dokładnie oczyść nos.
  3. Chwyć pojemnik w taki sposób, żeby dozownik umiejscowiony był pomiędzy palcem wskazującym i środkowym, a kciuk przytrzymywał dno. Wsuń dozownik delikatnie do otworu nosowego.
    1. Stosuj zasadę, że do prawego nozdrza podajesz lek lewą ręką i odwrotnie. Dzięki temu roztwór nie zostanie rozpylony na przegrodę nosową, a na zewnętrzną część nosa.
  4. Nie odchylaj głowy do tyłu. Lekko pochyl ją do przodu.
  5. Zatkaj drugi otwór nosowy, naciśnij dozownik i jednocześnie powoli rozpocznij wdech.
  6. Po aplikacji preparatu staraj się przez pewien czas nie kichać ani nie oczyszczać nosa [6].

Czy spraye do nosa są bezpiecznie?

Należy zwrócić szczególną uwagę na spraye na katar z ksylometazoliną i oksymetaozliną. Nie można ich stosować długotrwale. Najlepiej korzystać z nich doraźnie. Należy pamiętać o tym, że wspomniane substancje nie leczą przeziębienia, a jedynie redukują jego objawy. Bezpieczny czas stosowania preparatów to nie dłużej niż 5-10 dni. Długotrwałe stosowanie może doprowadzić do pojawienia się działań niepożądanych, takich jak:

  • nadmierne przekrwienie błony śluzowej nosa;
  • zmiany histologiczne w błonie śluzowej nosa;
  • uczucie suchości i pieczenia w nosie;
  • kichanie;
  • zatkanie nosa z wodnistym katarem (szczególnie obserwowane po odstawieniu leku po długotrwałym używaniu).

Powyższe efekty uboczne może potęgować środek konserwujący — chlorek benzalkoniowy, który często pojawia się w lekach. Jeśli korzystamy z preparatów z ksylometazoliną i oksymetazoliny, to najlepiej wybrać te bez konserwantów oraz z dodatkiem dekspantenolu lub kwasu hialuronowego [14].

Uzależnienie od kropli do nosa. Czy jest możliwe?

Przedłużone stosowanie kropli do nosa z ksylometazoliną lub oksymetazoliną może prowadzić do problemu znanego jako uzależnienie od tych leków. Uzależnienie na tle psychicznym może wynikać z faktu, że użytkownik staje się zależny od leku w celu złagodzenia objawów, takich jak przekrwienie nosa. W przypadku uzależnienia fizycznego, organizm użytkownika przystosowuje się do obecności leku w organizmie, prowadząc do zmian w fizjologii, które mogą prowadzić do nasilenia objawów przekrwienia nosa, kiedy lek zostanie odstawiony.

Uzależnienie od kropli do nosa z ksylometazoliną lub oksymetazoliną może mieć poważne konsekwencje zdrowotne, takie jak podrażnienie błony śluzowej nosa, zakażenia, krwotoki z nosa oraz uszkodzenie błony śluzowej. Aby uniknąć uzależnienia, zaleca się stosowanie ich tylko przez krótki okres czasu, zwykle przez nie więcej niż kilka dni z rzędu. Należy stosować tylko określoną dawkę i częstość stosowania zalecaną przez lekarza lub producenta.

Jakie są domowe sposoby na zatkany nos?

Oto kilka powszechnych domowych sposobów na pozbycie się zatkanego nosa:

  1. Irygacja nosa: Wypłukaj zatoki za pomocą roztworu soli fizjologicznej. Możesz strzykawki lub butelki z zakrętką do wtryskiwania roztworu soli fizjologicznej do dziur nosowych;
  2. Inhalacje z pomocą soli fizjologicznej;
  3. Ciepłe okłady: Przyłóż ciepły ręcznik lub ciepły kompres do nosa i czoła;
  4. Pij płyny: Pij dużo wody, bulionów i innych płynów, takich jak gorąca herbata, woda z cytryną;
  5. Olejki eteryczne: Wypróbuj inhalowanie kilku kropli olejków eterycznych, takich jak eukaliptusowy, miętowy lub drzewa herbacianego. Dodaj je do miski z gorącą wodą lub do dyfuzora i wdychaj opary.

Podsumowanie

Aerozole do nosa to skuteczne i szybko działające środki, które pomagają w łagodzeniu objawów kataru, takich jak zatkanie nosa, nadmierna produkcja śluzu czy kichanie. W artykule omówiliśmy różne typy dostępnych sprayów. Każdy z nich ma swoje specyficzne zastosowania i działania, co pozwala dostosować leczenie do indywidualnych potrzeb użytkowników. Podkreśliliśmy również znaczenie odpowiedniego stosowania tych produktów, aby uniknąć potencjalnych skutków ubocznych. Wybór odpowiedniego sprayu powinien być podyktowany przyczyną kataru oraz preferencjami użytkownika, a w przypadku wątpliwości zawsze warto zasięgnąć porady specjalisty.

Bibliografia

  1. “Xylometazoline | DrugBank Online.” [Online]. Available: https://go.drugbank.com/drugs/DB06694. [Accessed: 09-Apr-2021].
  2. “Oxymetazoline | DrugBank Online.” [Online]. Available: https://go.drugbank.com/drugs/DB00935. [Accessed: 09-Apr-2021].
  3. G. Eskiizmir, Z. Hirçin, B. Özyurt, and H. Ünlü, “A comparative analysis of the decongestive effect of oxymetazoline and xylometazoline in healthy subjects,” Eur. J. Clin. Pharmacol., vol. 67, no. 1, pp. 19–23, Jan. 2011, doi: 10.1007/s00228-010-0941-z.
  4. Otrivin – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
  5. Nasivin 0,01% – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
  6. “Nasal Sprays: How to Use Them Correctly,” Am. Fam. Physician, vol. 62, no. 12, p. 2695, Dec. 2000.
  7. R. Eccles, K. Martensson, and S. C. Chen, “Effects of intranasal xylometazoline, alone or in combination with ipratropium, in patients with common cold,” Current Medical Research and Opinion, vol. 26, no. 4. pp. 889–899, Apr-2010, doi: 10.1185/03007991003648015.
  8. P. Graf, R. Eccles, and S. Chen, “Efficacy and safety of intranasal xylometazoline and ipratropium in patients with common cold,” Expert Opinion on Pharmacotherapy, vol. 10, no. 5. pp. 889–908, Apr-2009, doi: 10.1517/14656560902783051.
  9. R. Mösges, K. Shah-Hosseini, H. P. Hucke, and M. J. Joisten, “Dexpanthenol: An Overview of its Contribution to Symptom Relief in Acute Rhinitis Treated with Decongestant Nasal Sprays,” Advances in Therapy, vol. 34, no. 8. Springer Healthcare, pp. 1850–1858, 01-Aug-2017, doi: 10.1007/s12325-017-0581-0.
  10. “Evaluation of protective and therapeutic effects of dexpanthenol on nasal decongestants and preservatives: results of cytotoxic studies in vitro – PubMed.” [Online]. Available: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15586804/. [Accessed: 09-Apr-2021].
  11. M. V. Jagade, D. G. Langade, R. R. Pophale, and A. Prabhu, “Oxymetazoline plus dexpanthenol in nasal congestion,” Indian J. Otolaryngol. Head Neck Surg., vol. 60, no. 4, pp. 393–397, Dec. 2008, doi: 10.1007/s12070-008-0125-7.
  12. Castellano F, Mautone G. Decongestant activity of a new formulation of xylometazoline nasal spray: a double-blind, randomized versus placebo and reference drugs controlled, dose-effect study. Drugs Exp Clin Res. 2002;28(1):27-35. PMID: 12073765.
  13. „Advice on using nose drops.| Royal Berkshire – NHS.”
  14. P. Graf, “Rhinitis medicamentosa: Aspects of pathophysiology and treatment,” Allergy Eur. J. Allergy Clin. Immunol., vol. 52, no. SUPPL. 40, pp. 28–34, 1997, doi: 10.1111/j.1398-9995.1997.tb04881.x.

Powiązane produkty

Omawiane substancje

  • Dekspantenol

    Dekspantenol to organiczny związek chemiczny z grupy alkoholi. Jest stosowany w kosmetyce i medycynie ze względu na swoje właściwości nawilżające i regenerujące skórę.
    substancje syntetyczne
  • Ipratropium

    Ipratropium jest lekiem stosowanym w leczeniu astmy i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.Substancja ta działa poprzez rozszerzenie oskrzeli i zmniejszenie wydzielania śluzu.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Ksylometazolina

    Ksylometazolina to substancja stosowana w lekach przeciwwirusowych i przeciwzapalnych. Działa zwężająco na naczynia krwionośne, co pomaga w łagodzeniu objawów kataru i zapalenia zatok.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Kwas hialuronowy

    Kwas hialuronowy jest naturalnie występującą substancją w organizmie człowieka, odpowiedzialną za nawilżenie skóry i stawy. Jest również stosowany w medycynie estetycznej do wypełniania zmarszczek i poprawy objętości skóry.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Oksymetazolina

    Oksymetazolina to substancja stosowana w lekach przeciwwirusowych i przeciwzapalnych. Działa zwężająco na naczynia krwionośne, co pomaga w łagodzeniu objawów kataru i zapalenia zatok.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Nieżyt nosa (katar)

    Nieżyt nosa to choroba, która charakteryzuje się stanem zapalnym błony śluzowej nosa. Objawia się m.in. katarem, kichaniem, swędzeniem nosa oraz utrudnionym oddychaniem.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , .