,

Jak wyjść z uzależnienia od kropli do nosa z ksylometazoliną?

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Uzależnienie od kropli do nosa – jak je leczyć?

Powszechnie wiadomo o uzależnieniu powodowanym przez alkohol, papierosy czy leki psychotropowe. Pacjenci często nie zdają sobie sprawy, że uzależnić się można od powszechnie dostępnych bez recepty, kropli czy sprayów z ksylometazoliną. Jest to problem powszechnie znany przez farmaceutów, którzy powinni edukować pacjentów, że stosowanie takich kropli powyżej 5-7 dni może być szkodliwe i prowadzić do uzależnienia. Jak wyleczyć uzależnienie od kropli do nosa?
Uzależnienie od kropli do nosa – jak je leczyć?

Ksylometazolina i oksymetazolina – czym są?

Są to substancje chemiczne powodujące obkurczenie naczyń krwionośnych błony śluzowej nosa. Dzięki temu dochodzi do zmniejszenia przekrwienia śluzówki i obrzęku, co następnie udrożnia zatkany nos i ułatwia oddychanie. Stosowane są donosowo w formie kropli lub żelu. Efekt działania obserwowany jest już po ok. minucie od zastosowania. Ksylometazolinę i oksymetazolinę najczęściej stosuje się w przypadku nadmiernego przekrwienia błony śluzowej nosa pojawiającego się podczas przeziębienia, kataru siennego, alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, zapaleniu zatok czy wspomagająco podczas zapalenia ucha środkowego. Mechanizm działania ksylometazoliny i oksymetazoliny jest praktycznie identyczny. Nie ma istotnych różnic pomiędzy działaniem obu tych związków [1,2].

Jak rozpoznać uzależnienie od kropli do nosa z ksylometazoliną lub oksymetazoliną?

Niestety, pomimo skutecznego działania ksylometazoliny i oksymetazoliny w zwalczaniu objawów np. przeziębienia czy zapalenia zatok, ich długotrwałe stosowanie (dłuższe niż zalecany tydzień) może prowadzić do uzależnienia. Może być ono trudne do zidentyfikowania, ale istnieje kilka charakterystycznych objawów, które pomogą w jego rozpoznaniu:

  • konieczność coraz częstszego stosowania kropli do nosa;
  • stosowanie kropli do nosa z ksylometazoliną przez długi okres (znacznie dłuższy niż zalecany tydzień);
  • organizm przyzwyczajony do stosowania leku powoduje, że nos nie może już oddychać normalnie bez podawania kropli – przerwa w użytkowaniu kropli lub pominięcie dawki skutkuje zatkanym nosem;
  • jest to spowodowane faktem, że osoby uzależnione od kropel do nosa mają podrażnioną i przesuszoną błonę śluzowa nosa;
  • jest ona jednocześnie bardziej podatna na zakażenia i  sprawia wrażenie zatkanego nosa;
  • zdarza się śladowe krwawienie z nosa [2,3].

Jakie mogą być skutki uzależnienia od kropli do nosa i które z nich mogą uzależniać?

Nie należy bagatelizować uzależnienia od kropli do nosa, ponieważ im dłużej będą stosowane, tym bardziej objawy i skutki będą uporczywe oraz będą prowadziły do znacznego obniżenia jakości życia. Do typowych skutków uzależnienia od kropli do nosa można zaliczyć:

  • przewlekłe zatkany nos, który odtyka się tylko po zastosowaniu kropli;
  • pojawiają się bóle głowy, problemy ze snem czy zaburzenia węchu;
  • obkurczające działanie ksylometazoliny i oksymetazoliny skutkuje zmniejszeniem światła naczynek, a w efekcie zanikiem błony śluzowej nosa i odsłonięciem chrząstki, co może doprowadzić do powstania ubytków przegrody nosa, tzw. perforacji.

Ostatni z wymienionych problemów powoduje, że w obrazie histologicznym błony śluzowej widać znacznie zmniejszoną ilość lub nawet brak rzęsek. Co gorsza, wielu pacjentów mylnie stwierdza, że krople działają słabiej (częściej potrzebują kolejnej dawki, zjawisko tolerancji), co powoduje zamknięte koło i ciągłą potrzebę stosowania tych preparatów [3,4].

Do najczęściej uzależniających preparatów można zaliczyć te zawierające:

  • ksylometazolinę, np. Xylometazolin WZF, Xylorin czy Otrivin;
  • oksymetazolinę, np. Acatar Control, Nasivin Classic czy Afrin;
  • nafazolinę, np. Rhinazin czy Sulfarinol.

Co zrobić, żeby się nie uzależnić od kropli do nosa?

Główną przyczyną prowadzącą do uzależnienia od kropli do nosa z ksylometazoliną jest ich błędne użytkowanie. W celu zmniejszenia ryzyka lub całkowitego wyeliminowania możliwości uzależnienia, należy stosować się do kilku zasad podczas użytkowania wspomnianych kropli:

  • zawsze należy używać ich zgodnie z ulotką;
  • nie należy stosować kropli z ksylometazoliną/oksymetazoliną dłużej niż 5-7 dni, a w przypadku dzieci 3-5 dni;
  • w przypadku przedłużającego się kataru warto stosować uważane za bezpieczne krople do nosa np. roztwory wody morskiej, w szczególności hipertoniczne [1,5].

Co zrobić, gdy jest się już uzależnionym od kropli do nosa?

Pierwszym ważnym problemem jest zauważenie i zdanie sobie sprawy z wystąpienia problemu. Brak odpowiedniej edukacji na temat prawidłowego użytkowania kropli do nosa z ksylometazoliną oraz ich powszechna dostępność powoduje, że wielu pacjentów nie jest świadomych, że od tego typu preparatów można się uzależnić. Niestety nie ma innej możliwości leczenia uzależnienia niż odstawienie kropel. Trzeba być świadomym, że przez ok. dwa tygodnie nos będzie kompletnie zatkany. Pomóc może, choć w niewielkim stopniu, stosowanie hipertonicznego roztworu wody morskiej i nawilżanie powietrza.

Aby nie dopuścić do zatkanego nosa przez tak długi okres, można przeprowadzić leczenie najpierw 1 dziurki, czyli tylko do jednej zapuszczać krople, dzięki czemu będzie odetkana. Jak druga zostanie odetkane, wtedy odstawia się krople całkowicie. Niestety skuteczność tej metody jest ograniczona i samo leczenie trwa dłużej. Kolejną opcją jest stopniowe zmniejszanie stosowanych dawek, czyli zamiast preparatu dla dorosłych stosuje się preparaty przeznaczone dla dzieci, po czym stopniowo je odstawia. Po odstawieniu przez pierwszy tydzień stosować tabletki z pseudoefedryną. Należy to robić bardzo ostrożnie, bo pseudoefedryna ma wiele działań niepożądanych oraz również może powodować uzależnienie.

Niestety wszystkie wymienione powyżej metody w głównej mierze, oparte są na silnej woli pacjenta, przez co ich skuteczność najczęściej nie jest najwyższa. Alternatywą jest zabieg mukotomii, czyli plastyka małżowin nosowych dolnych, jednak jest on zdecydowanie bardziej inwazyjny i nie powoduje zaniku odruchu, który powstał poprzez stosowanie kropli do nosa latami [3,5].

Podsumowanie

Wielu ludzi nie zdaje sobie sprawy, że pozornie nieszkodliwe krople do nosa mogą prowadzić do uzależnienia i wielu innych problemów zdrowotnych. Zazwyczaj zaczyna się niewinnie – od kataru i stosowania kropli, które szybko przynoszą ulgę. Jeśli preparat jest używany zgodnie z zaleceniami na ulotce, czyli nie dłużej niż tydzień, zwykle nie ma żadnych komplikacji. Problem pojawia się, gdy krople są stosowane dłużej, ponieważ wydają się być jedynym skutecznym sposobem na radzenie sobie z katarem. Może być to pierwszy znak rozwijającego się uzależnienia. W przypadku długotrwałego stosowania i uzależnienia, kluczowa staje się silna wola, aby przerwać błędne koło i pozbyć się problemu.

Bibliografia

  1. Dąbrowski P: Nasal obstruction – causes, diagnosis, and treatment [w:] „Lekarz POZ”, 2017, s. 19-28
  2. Krzych-Fałta E, Furmańczyk K, Wojas O, et al: The frequency of use of OTC drugs by subjects with diagnosed allergic rhinitis in the light of the ECAP (Epidemiology of Allergic Diseases in Poland) project [w:] „Alergologia Polska – Polish Journal of Allergology”, 2018, s. 168-174
  3. Druce H M, Ramsey DL, Karnati S, et al: Topical nasal decongestant oxymetazoline (0.05%) provides relief of nasal symptoms for 12 hours. Rhinology. 2018; 56(4):343-350.
  4. Haenisch B, Walstab J, Herberhold S, et al: Alpha-adrenoceptor agonistic activity of oxymetazoline and xylometazoline. Fundam Clin Pharmacol. 2010; 24(6):729-39.
  5. Tobias JD, Cartabuke R, Taghon T: Oxymetazoline (Afrin): maybe there is more that we need to know. Paediatr Anaesth. 2014;24(8):795-8.

Powiązane produkty

Omawiane substancje

  • Ksylometazolina

    Ksylometazolina to substancja stosowana w lekach przeciwwirusowych i przeciwzapalnych. Działa zwężająco na naczynia krwionośne, co pomaga w łagodzeniu objawów kataru i zapalenia zatok.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Nafazolina

    Nafazolina to substancja lecznicza stosowana w leczeniu objawów alergii, zapalenia spojówek oraz zatok. Działa zwężająco na naczynia krwionośne, zmniejszając obrzęk i zaczerwienienie.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Oksymetazolina

    Oksymetazolina to substancja stosowana w lekach przeciwwirusowych i przeciwzapalnych. Działa zwężająco na naczynia krwionośne, co pomaga w łagodzeniu objawów kataru i zapalenia zatok.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Alergiczny nieżyt nosa (katar sienny)

    Alergiczny nieżyt nosa to choroba, która dotyka wiele osób na całym świecie. Objawia się przede wszystkim kichaniem, swędzeniem nosa oraz wodnistym wyciekiem z nosa.
  • Nieżyt nosa (katar)

    Nieżyt nosa to choroba, która charakteryzuje się stanem zapalnym błony śluzowej nosa. Objawia się m.in. katarem, kichaniem, swędzeniem nosa oraz utrudnionym oddychaniem.
  • Przeziębienie

    Przeziębienie to choroba wirusowa, która atakuje układ oddechowy i powoduje objawy takie jak katar, kaszel, ból gardła i gorączka. Może być łatwo przenoszone drogą kropelkową i zwykle trwa kilka dni lub tygodni.
  • Zapalenie ucha środkowego

    Zapalenie ucha środkowego jest chorobą zapalną, która dotyka przede wszystkim dzieci i może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak utrata słuchu czy zapalenie opon mózgowych. Objawy schorzenia obejmują ból ucha, gorączkę oraz problemy z równowagą.
  • Zapalenie zatok

    Zapalenie zatok to choroba, która dotyka wiele osób na całym świecie. Objawia się bólem głowy, katarzem oraz trudnościami w oddychaniu.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , .