Natrium bicarbonicum

Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma to lek na receptę dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań, zawierający jako substancję czynną sodu wodorowęglan. Preparat jest stosowany w leczeniu poważnych zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej organizmu, szczególnie w stanach zagrożenia życia. Jedna ampułka o pojemności 20 ml zawiera 1,68 grama sodu wodorowęglanu, co odpowiada 84 mg substancji czynnej w każdym mililitrze roztworu.

Natrium bicarbonicum 8,4% jest lekiem przeznaczonym do leczenia kwasicy metabolicznej, czyli stanu, w którym we krwi gromadzi się zbyt dużo kwasów. Taka sytuacja może wystąpić w przebiegu różnych poważnych schorzeń.

Główne wskazania do stosowania

Lek jest stosowany w leczeniu kwasicy metabolicznej występującej w następujących sytuacjach:

• Ciężkie choroby nerek, które upośledzają zdolność organizmu do regulowania równowagi kwasowo-zasadowej.
• Zastoinowa niewydolność krążenia, czyli stan, w którym serce nie pompuje krwi wystarczająco efektywnie.
• Wstrząs i odwodnienie organizmu, które mogą prowadzić do groźnych zaburzeń metabolicznych.
• Choroba alkoholowa, która może powodować poważne zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej.
• Stosowanie niektórych leków, takich jak inhibitory anhydrazy węglanowej czy chlorek amonu.

Dodatkowo preparat jest używany w leczeniu kwasicy mleczanowej, czyli stanu, w którym we krwi gromadzi się nadmiar kwasu mlekowego, oraz w sytuacjach wymagających szybkiej alkalizacji moczu, na przykład w zatruciu salicylanami (aspiryna) i barbituranami lub w nerczycy sulfonamidowej.

Natrium bicarbonicum 8,4% działa jako środek alkalizujący, co oznacza, że obojętnia nadmiar kwasów w organizmie. Po podaniu lek uwalnia jony wodorowęglanowe, które są naturalnym składnikiem układu buforowego organizmu. Jony te pomagają podnieść stężenie wodorowęglanów w surowicy krwi i zwiększyć pH krwi, czyli zmniejszyć jej kwasowość.

W organizmie istnieje wiele układów buforowych, które pomagają utrzymać prawidłową równowagę kwasowo-zasadową, ale głównym buforem jest właśnie układ wodorowęglanowy. Dzięki fizjologicznym mechanizmom, takim jak zatrzymywanie i wydalanie dwutlenku węgla, organizm może skutecznie regulować tę równowagę. Gdy jednak dochodzi do poważnych zaburzeń, konieczne jest wsparcie farmakologiczne w postaci wodorowęglanu sodu.

Po podaniu leku nadmiar wodorowęglanu jest szybko eliminowany przez nerki w ciągu trzech do czterech godzin, co powoduje alkalizację moczu, czyli zwiększenie jego pH.

Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma może być podawany na kilka sposobów, w zależności od sytuacji klinicznej i pilności leczenia.

Sposoby podawania

• Bezpośrednie wstrzyknięcie dożylne nierozcieńczonego roztworu stosuje się w stanach zagrożenia życia, takich jak zatrzymanie akcji serca.
• Wlew dożylny kroplowy wykonuje się przez cewnik wprowadzony do żyły. Roztwór rozcieńcza się pięcioprocentowym roztworem glukozy w stosunku jeden do jednego i podaje z szybkością sześćdziesięciu kropli na minutę.
• Wstrzyknięcie podskórne stosuje się rzadko, po rozcieńczeniu roztworu do izotoniczności (na przykład 1,5%), jednak stopień wchłaniania jest trudny do przewidzenia.

Dawkowanie

Dawka leku jest ustalana indywidualnie dla każdego pacjenta na podstawie stanu równowagi kwasowo-zasadowej i masy ciała. Można ją obliczyć według specjalnego wzoru uwzględniającego niedobór zasad w organizmie. Jeden mililitr roztworu zawiera jeden milimol sodu i jeden milimol wodorowęglanu.

U niemowląt i dzieci poniżej dwóch lat roztwór podaje się w powolnym wlewie kroplowym w dawce do ośmiu milirównoważników na kilogram masy ciała na dobę. Początkowa dawka powinna wynosić jeden milirównoważnik na kilogram masy ciała. Ze względu na ryzyko krwawienia wewnątrzczaszkowego u najmłodszych pacjentów, roztwór należy podawać w postaci rozcieńczonej.

U starszych dzieci i dorosłych w lżejszych postaciach kwasicy metabolicznej produkt stosuje się w infuzji dożylnej w dawce od dwóch do pięciu milirównoważników na kilogram masy ciała co cztery do ośmiu godzin.

Ważne zasady stosowania

Nie należy dążyć do całkowitego wyrównania deficytu zasad w ciągu dwudziestu czterech godzin, ponieważ może to prowadzić do alkalozy metabolicznej, czyli nadmiernego zasadowienia organizmu, i związanych z nią działań niepożądanych. W razie potrzeby szybkiego zastosowania produktu należy początkowo podać od trzydziestu trzech do pięćdziesięciu procent wyliczonej dawki.

Istnieją sytuacje, w których stosowanie Natrium bicarbonicum 8,4% jest całkowicie przeciwwskazane. Należą do nich:

• Nadwrażliwość na sodu wodorowęglan lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w leku.
• Alkaloza metaboliczna lub alkaloza oddechowa, czyli stany nadmiernego zasadowienia organizmu.
• Hipowentylacja, czyli niewystarczające wietrzenie płuc.
• Hipernatremia oraz stany, w których dostarczanie sodu jest przeciwwskazane, takie jak zastoinowa niewydolność krążenia, obrzęki, choroba nadciśnieniowa, rzucawka czy niewydolność nerek.
• Hipokalcemia, czyli obniżone stężenie wapnia we krwi, w której alkaloza może wywołać tężyczkę.
• Nadmierna utrata chlorków spowodowana między innymi wymiotami.
• Sytuacje, w których istnieje ryzyko rozwoju alkalozy wywołanej przez leki moczopędne.

Podczas stosowania Natrium bicarbonicum 8,4% należy zachować szczególną ostrożność w określonych sytuacjach klinicznych.

Pacjenci wymagający szczególnej uwagi

Ostrożność jest konieczna u pacjentów:

• Z niewyrównaną zastoinową niewydolnością krążenia i w innych stanach obrzękowych lub związanych z zatrzymaniem sodu.
• Z ciężką niewydolnością nerek i skąpomoczem lub bezmoczem.
• Z zagrażającą hipokaliemią, czyli obniżonym stężeniem potasu we krwi.

Ryzyko zaburzeń elektrolitowych

Lek może wywołać hipokaliemię, czyli obniżenie stężenia potasu we krwi, oraz hipokalcemię, czyli obniżenie stężenia wapnia. Hipokaliemia może być przyczyną alkalozy metabolicznej, a hipokalcemia może prowadzić do tężyczki i skurczu śródstopia. Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia tych powikłań, należy przed zastosowaniem leku wyrównać niedobory elektrolitów.

Bezpieczeństwo podawania

Lek należy podawać dokładnie do żyły, ponieważ po podaniu pozanaczyniowym może wystąpić martwica tkanek. Szybkie wstrzyknięcie hipertonicznego roztworu noworodkom i dzieciom poniżej dwóch lat może wywołać hipernatremię, obniżyć ciśnienie płynu mózgowo-rdzeniowego i spowodować krwawienia wewnątrzczaszkowe.

Zawartość sodu

Produkt leczniczy zawiera dwadzieścia trzy miligramy sodu w jednym mililitrze roztworu, co odpowiada 1,15% zalecanej przez Światową Organizację Zdrowia maksymalnej dwugramowej dobowej dawki sodu u osób dorosłych. Jeśli lek jest rozcieńczany, zawartość sodu pochodzącego z rozcieńczalnika powinna być brana pod uwagę w obliczeniu całkowitej zawartości sodu w przygotowanym rozcieńczeniu.

Natrium bicarbonicum 8,4% może wchodzić w interakcje z innymi produktami leczniczymi, co należy uwzględnić podczas planowania terapii.

Główne interakcje

• Lit: Lek zwiększa wydalanie soli litu podczas łącznego stosowania.
• Kortykosteroidy i kortykotropina: Należy zachować ostrożność u pacjentów stosujących te leki, ponieważ jeden gram wodorowęglanu sodu zawiera około dwunastu milirównoważników sodu.
• Tetracykliny: Alkalizacja moczu może spowodować wzrost klirensu nerkowego tetracyklin, zwłaszcza doksycykliny.
• Chinidyna, amfetaminy, efedryna, pseudoefedryna: Alkalizacja moczu może wydłużyć okres półtrwania tych leków.
• Leki moczopędne: Jednoczesne stosowanie z bumetamidem, kwasem etakrynowym, furosemidem i tiazydowymi lekami moczopędnymi może doprowadzić do alkalozy hipochloremicznej.
• Preparaty potasu: Równoczesne stosowanie może spowodować zmniejszenie stężenia potasu w surowicy krwi.

Bezpieczeństwo stosowania Natrium bicarbonicum 8,4% u kobiet w ciąży nie zostało w pełni ustalone. Produkt leczniczy powinien być stosowany u kobiet w ciąży tylko wtedy, gdy zdaniem lekarza oczekiwane korzyści przewyższają potencjalne ryzyko uszkodzenia płodu.

W czasie karmienia piersią należy unikać stosowania tego produktu leczniczego.

Jak każdy lek, Natrium bicarbonicum 8,4% może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Zaburzenia metaboliczne i odżywiania

• Alkaloza metaboliczna, czyli nadmierne zasadowienie organizmu.
• Tężyczka, szczególnie u pacjentów z hipokalcemią i po zastosowaniu dużych dawek produktu.
• Hipokaliemia, czyli obniżone stężenie potasu we krwi.
• Hipernatremia, czyli podwyższone stężenie sodu we krwi.
• Hiperosmolarność, która może wystąpić podczas resuscytacji sercowo-płucnej i stosowania produktu w dużych dawkach.

Działania miejscowe

• Miejscowe owrzodzenia w miejscu podania.
• Martwica tkanek.
• Obrzęki, które mogą wystąpić podczas stosowania dużych dawek produktu, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek, niewydolnością krążenia oraz skłonnych do retencji sodu i obrzęków.

Jeśli nasili się którykolwiek z objawów niepożądanych lub wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane niewymienione w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania niepożądane można zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

W razie przedawkowania Natrium bicarbonicum 8,4% może wystąpić alkaloza metaboliczna, czyli nadmierne zasadowienie organizmu.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W razie przedawkowania produktu należy przerwać infuzję i kontrolować objawy alkalozy. Pacjentowi należy zapewnić oddychanie zwrotne z ponownym wdychaniem wydychanego powietrza. W cięższych przypadkach stosuje się infuzję dożylną 0,9% roztworu chlorku sodu.

W przypadku hipokaliemii podaje się chlorek potasu. Jeśli wystąpi tężyczka, której nie udaje się opanować przy pomocy oddychania zwrotnego, stosuje się glukonian wapnia dożylnie. W razie wystąpienia odczynów w miejscu wstrzyknięcia stosuje się ciepły okład oraz miejscowo lidokainę lub hialuronidazę.

Preparat należy przechowywać w temperaturze poniżej dwudziestu pięciu stopni Celsjusza. Nie przechowywać w lodówce. Lek należy przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci. Okres ważności wynosi trzy lata.

Nie należy stosować tego leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu. Termin ważności oznacza ostatni dzień danego miesiąca.

Natrium bicarbonicum 8,4% Polpharma dostępny jest w postaci roztworu do wstrzykiwań w ampułkach z bezbarwnego szkła. Każde opakowanie zawiera dziesięć ampułek o pojemności dwudziestu mililitrów, umieszczonych w tekturowym pudełku.

Nie należy podawać produktu równocześnie z roztworami zawierającymi fosforany, sole wapnia lub magnezu. Do roztworu nie należy dodawać innych produktów leczniczych bez sprawdzenia zgodności fizykochemicznej. W przypadku widocznego zmętnienia lub wytrącenia osadu, roztworu nie należy stosować.

Produkt leczniczy jest zgodny z następującymi roztworami: sześcioprocentowy dekstran w pięcioprocentowej glukozie, sześcioprocentowy dekstran w 0,9% chlorku sodu, pięcioprocentowa glukoza w 0,9% chlorku sodu oraz roztwory chlorku sodu o stężeniu 0,45% i 0,9%.