Fluorescite

Fluorescite to specjalistyczny preparat diagnostyczny stosowany wyłącznie w medycynie okulistycznej. Jest to roztwór do wstrzykiwań zawierający fluoresceinę – specjalny barwnik fluorescencyjny, który pozwala lekarzom dokładnie przyjrzeć się naczyniom krwionośnym w oku. Produkt jest dostępny w postaci przezroczystego roztworu o charakterystycznym czerwono-pomarańczowym kolorze.

Każdy mililitr roztworu zawiera 100 mg fluoresceiny w postaci sodu fluoresceiny. Standardowa fiolka o pojemności 5 ml zawiera łącznie 500 mg substancji czynnej. Preparat przeznaczony jest wyłącznie do użytku medycznego pod nadzorem wykwalifikowanego lekarza okulisty.

Fluorescite stosuje się do przeprowadzania angiografii fluorescencyjnej dna oka. Jest to specjalistyczne badanie diagnostyczne, które pozwala lekarzom dokładnie zobaczyć i ocenić stan naczyń krwionośnych w siatkówce i naczyniówce oka. Badanie to jest bardzo ważne w diagnostyce wielu chorób oczu, takich jak zmiany w siatkówce związane z cukrzycą, zwyrodnienie plamki żółtej czy problemy z ukrwieniem oka.

Dzięki temu badaniu lekarz może wykryć nieprawidłowości w przepływie krwi przez naczynia oczne, miejsca, gdzie naczynia są uszkodzone lub przeciekają, a także ocenić skuteczność prowadzonego leczenia chorób oczu.

Badanie z użyciem Fluorescite przeprowadza wyłącznie wykwalifikowany lekarz okulista w warunkach medycznych. Preparat podaje się dożylnie – najczęściej do żyły w zgięciu łokciowym. Wstrzyknięcie musi być wykonane szybko, zazwyczaj z prędkością 1 mililitr na sekundę, przy użyciu specjalnej igły.

Standardowe dawkowanie

Dla dorosłych pacjentów, w tym osób starszych, standardowa dawka to 5 ml roztworu. W przypadku stosowania bardzo czułych urządzeń obrazujących, takich jak skaningowy oftalmoskop laserowy, dawkę można zmniejszyć do 2 ml. Bardzo ważne jest, aby roztwór został podany dokładnie do żyły – jego przedostanie się poza naczynie krwionośne może spowodować poważne uszkodzenie okolicznych tkanek.

Kiedy pojawia się efekt?

Po wstrzyknięciu preparatu barwnik bardzo szybko dociera do naczyń ocznych. Zazwyczaj fluorescencja w naczyniach siatkówki i naczyniówki pojawia się już po 7-14 sekundach od momentu podania. To właśnie wtedy lekarz może rozpocząć wykonywanie zdjęć i dokumentację badania.

Dostosowanie dawki w szczególnych przypadkach

U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, którzy są dializowani, dawkę należy zmniejszyć do połowy standardowej – czyli do 2,5 ml. U pozostałych pacjentów z upośledzoną czynnością nerek zazwyczaj nie jest konieczne dostosowywanie dawki, chociaż czas wydalania preparatu z organizmu może być wydłużony.

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do przeprowadzenia badania jest uczulenie na fluoresceinę lub którykolwiek składnik preparatu. Jeśli kiedykolwiek miałeś reakcję alergiczną po podaniu fluoresceiny, musisz koniecznie poinformować o tym lekarza przed badaniem.

Preparat nie może być podawany dokanałowo ani dotętniczo – wyłącznie dożylnie. Produktu nie stosuje się również u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia, ponieważ nie przeprowadzono odpowiednich badań w tej grupie wiekowej.

Ryzyko reakcji alergicznych

Fluorescite może powodować poważne reakcje nadwrażliwości, które są zawsze nieprzewidywalne. Szczególnie narażone na takie reakcje są osoby, które wcześniej miały jakiekolwiek działania niepożądane po wstrzyknięciu fluoresceiny, osoby z alergią w wywiadzie (pokrzywka, astma, wyprysk, alergiczny nieżyt nosa) oraz pacjenci z astmą oskrzelową.

Przed badaniem lekarz zawsze przeprowadzi szczegółowy wywiad dotyczący alergii i chorób współistniejących. Ze względu na możliwość wystąpienia reakcji alergicznych, przez co najmniej 30 minut po wstrzyknięciu preparatu będziesz pod stałą obserwacją lekarza, a wkłucie do żyły pozostanie założone przez minimum 5 minut po badaniu.

Pacjenci z chorobami współistniejącymi

Szczególną ostrożność należy zachować u osób z chorobami serca i naczyń, cukrzycą oraz u pacjentów przyjmujących wiele leków jednocześnie. Jeśli masz jakiekolwiek problemy z nerkami, lekarz przed badaniem oceni Twój stan zdrowia i zadecyduje, czy korzyści z badania przewyższają potencjalne ryzyko.

Leki beta-adrenolityczne

Jeśli przyjmujesz leki beta-adrenolityczne (także w postaci kropli do oczu), koniecznie poinformuj o tym lekarza przed badaniem. Leki te mogą zmniejszać skuteczność leków ratujących życie w przypadku wystąpienia ciężkiej reakcji alergicznej.

Wynaczynienie preparatu

Bardzo ważne jest, aby preparat został podany dokładnie do żyły. Jeśli roztwór przedostanie się poza naczynie krwionośne, może to spowodować silny ból ręki utrzymujący się przez kilka godzin, a nawet martwicę skóry i zapalenie żył. Dlatego lekarz bardzo dokładnie sprawdza prawidłowe położenie igły przed wstrzyknięciem.

Fluorescite może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami. Substancje hamujące transport anionów organicznych (na przykład probenecyd) mogą wpływać na sposób, w jaki organizm przetwarza fluoresceinę. Preparat może również przez kilka dni po podaniu wpływać na wyniki niektórych badań krwi i moczu.

Jeśli przyjmujesz leki o wąskim zakresie terapeutycznym, takie jak digoksyna czy chinidyna, poinformuj o tym lekarza przed badaniem. Szczególnie ważne jest zgłoszenie stosowania leków beta-adrenolitycznych, w tym kropli do oczu zawierających te substancje.

Jeśli jesteś w ciąży lub planujesz ciążę, poinformuj o tym lekarza przed badaniem. Chociaż badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na płód, zaleca się unikanie stosowania Fluorescite w okresie ciąży ze względu na ograniczoną ilość danych dotyczących bezpieczeństwa u kobiet w ciąży.

Fluorescina przenika do mleka matki i może być w nim obecna przez nawet 7 dni po badaniu. Jeśli karmisz piersią, po wykonaniu angiografii fluorescencyjnej musisz przerwać karmienie na okres 7 dni. W tym czasie należy odciągać mleko i wylewać je.

Jeśli podczas badania konieczne było rozszerzenie źrenic, Twoja ostrość widzenia będzie pogorszona. Nie wolno Ci prowadzić samochodu ani obsługiwać maszyn do czasu, aż wzrok wróci do normy. Lekarz poinformuje Cię, kiedy będziesz mógł bezpiecznie wrócić do tych czynności.

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej występujących działań niepożądanych należą nudności, które dotyczą wielu pacjentów. Często pojawiają się również wymioty, omdlenia, uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej i świąd skóry. Może również dojść do wynaczynienia preparatu w miejscu wkłucia.

Charakterystyczne zmiany po badaniu

Po wstrzyknięciu Fluorescite Twoja skóra może przybrać żółtawe zabarwienie. Jest to normalne zjawisko, które zazwyczaj ustępuje w ciągu 6 do 12 godzin. Mocz również stanie się jasnożółty – normalna barwa powróci po 24 do 36 godzinach. Te zmiany są całkowicie nieszkodliwe i oczekiwane.

Poważniejsze działania niepożądane

W rzadkich przypadkach mogą wystąpić poważne reakcje alergiczne, w tym obrzęk naczyniowy, problemy z oddychaniem (skurcz oskrzeli, obrzęk krtani), wstrząs anafilaktyczny, gwałtowny spadek ciśnienia krwi, utrata przytomności czy drgawki. W bardzo rzadkich przypadkach może dojść do zatrzymania czynności oddechowej lub zatrzymania czynności serca.

Dlatego właśnie badanie jest przeprowadzane wyłącznie przez wykwalifikowanego lekarza, który dysponuje odpowiednimi środkami do natychmiastowego podjęcia działań ratujących życie. Przez cały czas badania i przez co najmniej 30 minut po nim jesteś pod stałą obserwacją personelu medycznego.

Inne możliwe objawy

Mogą również wystąpić: zawroty głowy, ból głowy, uczucie mrowienia, kaszel, uczucie ściskania w gardle, ból w jamie brzusznej, pokrzywka, uczucie gorąca, ból w miejscu wkłucia, osłabienie czy dreszcze. Jeśli zauważysz jakiekolwiek niepokojące objawy podczas lub po badaniu, natychmiast zgłoś je lekarzowi.

Fluorescite należy przechowywać w temperaturze nieprzekraczającej 25°C, w oryginalnym opakowaniu chroniącym przed światłem. Preparatu nie wolno zamrażać. Okres ważności wynosi 3 lata. Po otwarciu fiolki zawartość musi być natychmiast użyta – preparat jest przeznaczony wyłącznie do jednorazowego użytku.

Przed badaniem koniecznie poinformuj lekarza, jeśli:

• Masz alergię na jakiekolwiek substancje lub leki.
• Kiedykolwiek miałeś reakcję alergiczną po podaniu fluoresceiny.
• Chorujesz na astmę, egzemę lub masz alergiczny nieżyt nosa.
• Masz problemy z sercem lub naczyniami krwionośnymi.
• Chorujesz na cukrzycę.
• Masz problemy z nerkami.
• Przyjmujesz jakiekolwiek leki, szczególnie leki beta-adrenolityczne (także krople do oczu).
• Jesteś w ciąży, planujesz ciążę lub karmisz piersią.

Pamiętaj, że po badaniu przez kilka godzin Twoja skóra będzie żółtawa, a mocz jasnożółty – to normalne i bezpieczne zjawisko. Nie prowadź samochodu do czasu powrotu prawidłowej ostrości wzroku.