Tecfidera

Tecfidera to lek dostępny w postaci kapsułek dojelitowych, które zawierają 240 mg fumaranu dimetylu jako substancję czynną. Kapsułki są zielone, mają rozmiar 0 i zawierają mikrotabletki. Na opakowaniu znajduje się nadruk „BG-12 240 mg”.

Fumaran dimetylu to substancja o działaniu immunomodulującym, co oznacza, że wpływa na pracę układu odpornościowego. Działa głównie poprzez aktywację specjalnych mechanizmów ochronnych w komórkach, które pomagają chronić organizm przed procesami zapalnymi występującymi w stwardnieniu rozsianym.

Tecfidera jest przeznaczona do leczenia rzutowo-remisyjnej postaci stwardnienia rozsianego (w skrócie RRMS). To szczególna forma stwardnienia rozsianego, w której okresy zaostrzeń choroby (rzuty) przeplatają się z okresami poprawy lub stabilizacji.

Lek może być stosowany u:

• Dorosłych pacjentów ze stwardnieniem rozsianym typu RRMS.
• Dzieci i młodzieży w wieku 13 lat i starszych z tą samą postacią choroby.

Leczenie powinno być rozpoczęte przez lekarza, który ma doświadczenie w terapii stwardnienia rozsianego.

Dawkowanie leku odbywa się stopniowo, aby organizm mógł przyzwyczaić się do terapii i zminimalizować ryzyko działań niepożądanych.

Schemat dawkowania:

• Pierwsze 7 dni: Dawka początkowa wynosi 120 mg dwa razy dziennie.
• Od 8. dnia: Dawkę zwiększa się do 240 mg dwa razy dziennie – jest to dawka podtrzymująca, którą stosuje się przez cały czas leczenia.

Ważne zasady przyjmowania leku:

• Kapsułki należy połykać w całości, popijając wodą. Nie wolno ich kruszyć, dzielić, rozgryzać ani ssać, ponieważ powłoczka dojelitowa chroni żołądek przed podrażnieniem.
• Lek należy przyjmować z posiłkiem – poprawia to tolerancję i zmniejsza ryzyko dolegliwości żołądkowych oraz nagłego zaczerwienienia skóry.
• Jeśli pacjent pominie dawkę, nie powinien przyjmować podwójnej dawki. Może przyjąć pominiętą dawkę tylko wtedy, gdy zachowa co najmniej 4 godziny odstępu do następnej zaplanowanej dawki. W przeciwnym razie należy poczekać do kolejnej dawki.

Co zrobić, gdy pojawiają się działania niepożądane?

Jeśli pacjent źle toleruje lek (np. występują dolegliwości żołądkowe lub zaczerwienienie skóry), lekarz może tymczasowo zmniejszyć dawkę do 120 mg dwa razy dziennie. Po miesiącu należy wrócić do dawki 240 mg dwa razy dziennie.

Dawkowanie u dzieci i młodzieży:

U dzieci i młodzieży w wieku 13 lat i starszych stosuje się takie samo dawkowanie jak u dorosłych. Dane dotyczące dzieci w wieku 10-12 lat są ograniczone, dlatego nie można ustalić zaleceń dla tej grupy wiekowej. Lek nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 10. roku życia.

Pacjenci w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami nerek lub wątroby:

U osób starszych oraz z zaburzeniami nerek lub wątroby zazwyczaj nie jest konieczne dostosowanie dawki. Jednak u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek lub wątroby lek należy stosować ostrożnie.

Tecfidera jest przeciwwskazana w następujących sytuacjach:

• Nadwrażliwość (alergia) na fumaran dimetylu lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w leku.
• Podejrzenie lub potwierdzone rozpoznanie postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (w skrócie PML) – jest to rzadkie, ale bardzo poważne zakażenie mózgu wywołane przez wirusa.

Jeśli którakolwiek z powyższych sytuacji dotyczy pacjenta, nie wolno rozpoczynać leczenia tym lekiem.

Przed rozpoczęciem leczenia oraz w jego trakcie lekarz będzie regularnie monitorował stan zdrowia pacjenta, aby jak najwcześniej wykryć ewentualne działania niepożądane.

Badania krwi i badania laboratoryjne

W trakcie leczenia Tecfidera konieczne jest wykonywanie regularnych badań krwi. Lekarz będzie kontrolował:

• Czynność nerek – przed rozpoczęciem leczenia, po 3 i 6 miesiącach, a następnie co 6-12 miesięcy. Fumaran dimetylu może wpływać na pracę nerek.
• Czynność wątroby – fumaran dimetylu może powodować podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych. Dlatego przed leczeniem i w jego trakcie wykonuje się badania enzymów wątrobowych (np. AlAT, AspAT) oraz bilirubiny.
• Liczbę limfocytów (białych krwinek) – przed rozpoczęciem leczenia oraz co 3 miesiące w trakcie terapii. Fumaran dimetylu może powodować zmniejszenie liczby limfocytów, co zwiększa ryzyko zakażeń.

Limfopenia – zmniejszenie liczby limfocytów

U niektórych pacjentów przyjmujących Tecfidera może wystąpić limfopenia, czyli obniżenie liczby limfocytów we krwi. Limfocyty to komórki odpowiedzialne za obronę organizmu przed zakażeniami. Jeśli ich liczba spadnie poniżej normy, organizm staje się bardziej podatny na infekcje.

Leczenia nie należy rozpoczynać, jeśli pacjent ma ciężką limfopenię (liczba limfocytów poniżej 0,5 × 10⁹/l).

Jeśli w trakcie leczenia wystąpi:

• Ciężka limfopenia utrzymująca się ponad 6 miesięcy – lekarz powinien przerwać leczenie ze względu na zwiększone ryzyko poważnych zakażeń, w tym PML.
• Umiarkowana limfopenia utrzymująca się ponad 6 miesięcy – lekarz ponownie oceni, czy korzyści z leczenia przewyższają ryzyko.

Postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML)

PML to rzadkie, ale bardzo poważne zakażenie mózgu wywołane przez wirusa JC (wirusa Johna-Cunninghama). Może prowadzić do ciężkiej niepełnosprawności lub zgonu. Ryzyko PML jest wyższe u osób z długotrwałą i ciężką limfopenią.

Objawy PML mogą obejmować:

• Postępujące osłabienie jednej strony ciała lub niezborność ruchową.
• Zaburzenia widzenia.
• Zmiany w myśleniu, pamięci, orientacji – splątanie, zmiany osobowości.

Jeśli pojawią się jakiekolwiek nowe objawy neurologiczne, które mogą sugerować PML, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Lekarz może zalecić wykonanie badania obrazowego mózgu (MRI) oraz badanie płynu mózgowo-rdzeniowego.

Wcześniejsze leczenie innymi lekami modyfikującymi przebieg choroby

Jeśli pacjent był wcześniej leczony innymi lekami na stwardnienie rozsiane (np. natalizumabem, lekami immunosupresyjnymi), ryzyko PML może być wyższe. Lekarz powinien uwzględnić mechanizm działania i okres półtrwania poprzednio stosowanego leku, aby uniknąć nadmiernego osłabienia układu odpornościowego.

Nagłe zaczerwienienie skóry

Około 34% pacjentów doświadcza nagłego zaczerwienienia skóry (tzw. flush) w trakcie leczenia Tecfidera. Objaw ten zazwyczaj pojawia się w pierwszym miesiącu leczenia i może obejmować:

• Zaczerwienienie skóry, szczególnie twarzy i szyi.
• Uczucie gorąca.
• Świąd i pieczenie skóry.

U większości pacjentów zaczerwienienie ma nasilenie łagodne lub umiarkowane. Przyjmowanie leku z posiłkiem może zmniejszyć nasilenie tego objawu. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić krótkotrwałe stosowanie kwasu acetylosalicylowego (aspiryny) w dawce 75 mg bez powłoczki dojelitowej, przyjmowanego na pół godziny przed Tecfidera.

Reakcje anafilaktyczne

W rzadkich przypadkach fumaran dimetylu może wywołać reakcje alergiczne, w tym anafilaksję – ciężką reakcję alergiczną zagrażającą życiu. Objawy mogą obejmować:

• Duszność, hipoksję (niedobór tlenu).
• Niedociśnienie tętnicze.
• Obrzęk naczynioruchowy (obrzęk twarzy, języka, gardła).
• Wysypkę lub pokrzywkę.

Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy anafilaksji, należy natychmiast przerwać przyjmowanie leku i skontaktować się z lekarzem. Nie wolno wznawiać leczenia.

Zakażenia

Ze względu na działanie immunomodulujące, fumaran dimetylu może zwiększać ryzyko zakażeń. Jeśli u pacjenta rozwinie się ciężkie zakażenie, lekarz może tymczasowo wstrzymać leczenie.

Zgłaszano przypadki półpaśca (opryszczki) u osób przyjmujących Tecfidera. Większość przypadków była łagodna, ale zdarzały się też ciężkie zakażenia. Jeśli pojawią się objawy półpaśca, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Polekowe uszkodzenie wątroby

W rzadkich przypadkach fumaran dimetylu może powodować uszkodzenie wątroby, objawiające się zwiększeniem poziomu enzymów wątrobowych i bilirubiny. Objawy mogą wystąpić w ciągu kilku dni, tygodni lub miesięcy od rozpoczęcia leczenia. Po przerwaniu leczenia objawy zwykle ustępują.

Zespół Fanconiego

W rzadkich przypadkach fumaran dimetylu może powodować zespół Fanconiego – zaburzenie pracy nerek, które objawia się obecnością białka, cukru i aminokwasów w moczu, a także obniżonym poziomem fosforanów we krwi. Może prowadzić do osłabienia mięśni, bólu kości i złamań. Zespół ten jest zazwyczaj przemijający, ale wymaga przerwania leczenia.

Przed rozpoczęciem leczenia Tecfidera należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, w tym tych bez recepty, suplementach i ziołach.

Leki immunosupresyjne i przeciwnowotworowe

Nie badano stosowania Tecfidera w połączeniu z lekami immunosupresyjnymi (osłabiającymi układ odpornościowy) ani lekami przeciwnowotworowymi. Dlatego należy zachować ostrożność przy równoczesnym stosowaniu takich leków.

Kortykosteroidy

Krótkie serie dożylnych kortykosteroidów stosowane w leczeniu rzutów stwardnienia rozsianego nie zwiększały ryzyka zakażeń u pacjentów przyjmujących Tecfidera.

Szczepionki

W trakcie leczenia Tecfidera można stosować szczepionki inaktywowane (tzw. martwe szczepionki) zgodnie z kalendarzem szczepień. Jednak nie zaleca się podawania szczepionek żywych atenuowanych (osłabionych), ponieważ mogą one zwiększać ryzyko zakażeń.

Kwas acetylosalicylowy (aspiryna)

Stosowanie kwasu acetylosalicylowego (75-325 mg) przed przyjęciem Tecfidera może zmniejszyć nasilenie nagłego zaczerwienienia skóry. Jednak przed rozpoczęciem takiej terapii lekarz powinien ocenić ryzyko związane ze stosowaniem aspiryny.

Alkohol

Umiarkowane ilości alkoholu nie wpływają na działanie leku. Jednak należy unikać spożywania dużych ilości wysokoprocentowych napojów alkoholowych (ponad 30% alkoholu) w ciągu godziny od przyjęcia leku, ponieważ może to nasilić dolegliwości żołądkowe.

Doustne środki antykoncepcyjne

Tecfidera nie wpływa na skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych.

Ciąża

Dane dotyczące stosowania fumaranu dimetylu w ciąży są ograniczone. Badania na zwierzętach wykazały pewne szkodliwe działanie na reprodukcję. Dlatego zaleca się unikać stosowania Tecfidera w okresie ciąży.

Lek można stosować u kobiet w ciąży tylko wtedy, gdy jest to wyraźnie konieczne i gdy spodziewane korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Decyzję o kontynuowaniu lub przerwaniu leczenia należy podjąć wspólnie z lekarzem.

Karmienie piersią

Nie wiadomo, czy fumaran dimetylu lub jego metabolity przenikają do mleka ludzkiego. Dlatego należy podjąć decyzję, czy przerwać karmienie piersią, czy przerwać leczenie, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia dla dziecka oraz korzyści z leczenia dla matki.

Płodność

Brak danych dotyczących wpływu fumaranu dimetylu na płodność u ludzi. Badania przedkliniczne nie wskazują na to, aby lek obniżał płodność.

Tecfidera nie ma wpływu lub ma nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Jak każdy lek, Tecfidera może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Najczęstsze działania niepożądane (występują u więcej niż 1 na 10 osób):

• Nagłe zaczerwienienie skóry (flush) – występuje u około 35% pacjentów. Objawia się zaczerwieniem skóry, uczuciem gorąca, świądem i pieczeniem.
• Biegunka – dotyczy około 14% pacjentów.
• Nudności – około 12% pacjentów.
• Ból brzucha i bóle w nadbrzuszu – około 10% pacjentów.
• Obecność ciał ketonowych w moczu – u około 45% pacjentów (zwykle bez objawów klinicznych).

Częste działania niepożądane (występują u 1 do 10 osób na 100):

• Wymioty, niestrawność, zapalenie żołądka.
• Limfopenia (zmniejszenie liczby limfocytów).
• Leukopenia (zmniejszenie liczby białych krwinek).
• Uczucie pieczenia.
• Uderzenia gorąca.
• Świąd, wysypka, rumień.
• Łysienie.
• Białkomocz (obecność białka w moczu).
• Zwiększona aktywność enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT).

Niezbyt częste działania niepożądane (występują u 1 do 10 osób na 1000):

• Nadwrażliwość (reakcje alergiczne).
• Trombocytopenia (zmniejszenie liczby płytek krwi).

Rzadkie działania niepożądane (występują u 1 do 10 osób na 10 000):

• Polekowe uszkodzenie wątroby.

Działania niepożądane o nieznanej częstości:

• Postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML) – rzadkie, ale bardzo poważne zakażenie mózgu.
• Półpasiec – zakażenie wirusem opryszczki.
• Anafilaksja – ciężka reakcja alergiczna.
• Duszność, hipoksja, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy.
• Nieżyt nosa.

Co robić w przypadku działań niepożądanych?

Większość działań niepożądanych ma nasilenie łagodne lub umiarkowane i występuje głównie w pierwszym miesiącu leczenia. Z czasem objawy zwykle ustępują lub stają się mniej uciążliwe.

Jeśli działania niepożądane są ciężkie lub utrzymują się, należy skontaktować się z lekarzem. Lekarz może tymczasowo zmniejszyć dawkę leku lub zalecić inne środki łagodzące objawy.

W przypadku podejrzenia ciężkiej reakcji alergicznej (np. duszność, obrzęk twarzy) należy natychmiast wezwać pomoc medyczną.

W przypadku przyjęcia zbyt dużej dawki leku objawy mogą być podobne do znanych działań niepożądanych. Nie istnieje specyficzne antidotum na przedawkowanie fumaranu dimetylu.

Jeśli pacjent przyjął zbyt dużą dawkę, należy skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się do szpitala. Leczenie polega na objawowym leczeniu wspomagającym.

• Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci.
• Nie przechowywać w temperaturze powyżej 30°C.
• Przechowywać blistry w opakowaniu zewnętrznym w celu ochrony przed światłem.
• Okres ważności wynosi 4 lata. Nie stosować leku po upływie terminu ważności podanego na opakowaniu.
• Niewykorzystane resztki leku należy usunąć zgodnie z lokalnymi przepisami.

Tecfidera 240 mg jest dostępna w opakowaniach zawierających:

• 56 kapsułek dojelitowych twardych w blistrach.
• 168 kapsułek dojelitowych twardych w blistrach.

Nie wszystkie wielkości opakowań muszą znajdować się w obrocie.

Każda kapsułka dojelitowa twarda zawiera 240 mg fumaranu dimetylu jako substancję czynną.

Substancje pomocnicze:

• Zawartość kapsułki (mikrotabletki dojelitowe): celuloza mikrokrystaliczna, kroskarmeloza sodowa, talk, koloidalny bezwodny krzemu dwutlenek, magnezu stearynian, trietylu cytrynian, kwasu metakrylowego i metylu metakrylanu kopolimer, kwasu metakrylowego i etylu akrylanu kopolimer, symetykon, sodu laurylosiarczan, polisorbat 80.
• Otoczka kapsułki: żelatyna, tytanu dwutlenek (E171), błękit brylantowy FCF (E133), żelaza tlenek żółty (E172).
• Nadruk kapsułki (czarny tusz): szelak, potasu wodorotlenek, żelaza tlenek czarny (E172).

Lek zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) w kapsułce, co oznacza, że jest praktycznie „wolny od sodu”.

Tecfidera to skuteczny lek stosowany w leczeniu rzutowo-remisyjnej postaci stwardnienia rozsianego u dorosłych oraz dzieci i młodzieży od 13. roku życia. Działa poprzez modulowanie układu odpornościowego, zmniejszając częstość rzutów choroby i spowalniając progresję niepełnosprawności.

Lek wymaga regularnego monitorowania stanu zdrowia, w tym badań krwi, czynności nerek i wątroby. Najczęstsze działania niepożądane to nagłe zaczerwienienie skóry i dolegliwości żołądkowo-jelitowe, które zwykle mają nasilenie łagodne i ustępują z czasem.

Ważne jest, aby ściśle przestrzegać zaleceń lekarza dotyczących dawkowania i regularnych wizyt kontrolnych. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.