Glucophage

Glucophage to sprawdzony produkt leczniczy zawierający metforminę chlorowodorek w dawce 1000 mg w jednej tabletce powlekanej. Każda tabletka dostarcza 780 mg czystej metforminy, substancji czynnej należącej do grupy leków przeciwcukrzycowych zwanych biguanidami. Preparat dostępny jest w postaci białych, owalnych tabletek powlekanych z rowkiem dzielącym, który umożliwia łatwe podzielenie dawki na połowy.

Glucophage jest lekiem przepisywanym osobom z cukrzycą typu 2, szczególnie gdy występuje u nich nadwaga. Produkt stosuje się wtedy, gdy sama dieta i aktywność fizyczna nie wystarczają do utrzymania prawidłowego poziomu cukru we krwi.

Lek może być stosowany na różne sposoby:

• Jako jedyny lek – u dorosłych oraz u dzieci od 10 roku życia i młodzieży.
• W połączeniu z innymi tabletkami przeciwcukrzycowymi – u dorosłych pacjentów.
• Razem z insuliną – zarówno u dorosłych, jak i u młodych pacjentów od 10 lat.

Badania kliniczne wykazały, że u dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2 i nadwagą stosowanie Glucophage jako pierwszego leku po nieskutecznej diecie zmniejsza ryzyko powikłań związanych z cukrzycą.

Metformina zawarta w Glucophage działa na kilka sposobów, pomagając obniżyć podwyższony poziom cukru we krwi:

• Zmniejsza produkcję glukozy w wątrobie – wątroba wytwarza mniej cukru, co pomaga obniżyć jego stężenie we krwi.
• Poprawia wykorzystanie glukozy przez mięśnie i inne tkanki – organizm lepiej pobiera i wykorzystuje cukier z krwi.
• Wpływa na jelita – zmniejsza wchłanianie cukru z pożywienia i zwiększa wydzielanie substancji pomagających w kontroli glikemii.
• Nie powoduje hipoglikemii – w przeciwieństwie do niektórych innych leków przeciwcukrzycowych, metformina sama w sobie nie wywołuje niebezpiecznego spadku poziomu cukru.

Dodatkową zaletą metforminy jest to, że nie powoduje przyrostu masy ciała, a wręcz może przyczynić się do jej niewielkiej utraty. Lek może również korzystnie wpływać na profil lipidowy u osób z podwyższonym poziomem tłuszczów we krwi.

Dawkowanie Glucophage jest zawsze ustalane indywidualnie przez lekarza, w zależności od stanu zdrowia i wyników badań. Lek należy przyjmować podczas posiłku lub bezpośrednio po nim, co zmniejsza ryzyko dolegliwości żołądkowych.

Dorośli z prawidłową czynnością nerek

Na początku leczenia zazwyczaj przepisuje się 500 mg lub 850 mg metforminy dwa lub trzy razy dziennie. Po około 10-15 dniach lekarz może dostosować dawkę na podstawie wyników badań poziomu cukru we krwi. Stopniowe zwiększanie dawki pomaga organizmowi lepiej tolerować lek.

Maksymalna zalecana dawka to 3000 mg metforminy na dobę, podzielona na trzy przyjęcia. Osoby przyjmujące duże dawki mogą zastąpić dwie tabletki po 500 mg jedną tabletką 1000 mg.

Osoby starsze

U osób w podeszłym wieku dawkę ustala się bardzo ostrożnie, z uwzględnieniem czynności nerek. Konieczna jest regularna kontrola parametrów nerkowych.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Dawkowanie zależy od stopnia zaburzenia czynności nerek (określanego wskaźnikiem GFR). Lekarz dostosuje dawkę lub zdecyduje o odstawieniu leku w zależności od wyników badań. Przy ciężkiej niewydolności nerek (GFR poniżej 30 ml/min) stosowanie Glucophage jest zabronione.

Dzieci i młodzież

U dzieci od 10 lat i młodzieży zazwyczaj zaczyna się od dawki 500 mg lub 850 mg raz dziennie. Maksymalna dawka to 2000 mg na dobę, podzielona na dwa lub trzy przyjęcia.

Istnieją sytuacje, w których stosowanie tego leku jest bezwzględnie zabronione:

• Uczulenie na metforminę lub którykolwiek składnik preparatu.
• Kwasica metaboliczna – w tym kwasica mleczanowa i kwasica ketonowa w przebiegu cukrzycy.
• Stan przedśpiączkowy w cukrzycy.
• Ciężka niewydolność nerek (GFR poniżej 30 ml/min).
• Ostre stany zagrażające czynnością nerek – takie jak odwodnienie, ciężkie zakażenia, wstrząs.
• Choroby powodujące niedotlenienie tkanek – niewyrównana niewydolność serca, niewydolność oddechowa, świeży zawał serca, wstrząs.
• Niewydolność wątroby, ostre zatrucie alkoholem, alkoholizm.

Kwasica mleczanowa – rzadkie, ale poważne powikłanie

Kwasica mleczanowa to bardzo rzadkie, ale niebezpieczne powikłanie, które może wystąpić podczas leczenia metforminą. Do objawów należą: trudności w oddychaniu, ból brzucha, skurcze mięśni, ogólne osłabienie, obniżona temperatura ciała, a następnie śpiączka. W razie wystąpienia takich objawów należy natychmiast przerwać przyjmowanie leku i udać się do lekarza.

Ryzyko kwasicy mleczanowej zwiększa się w przypadku:

• Zaburzeń czynności nerek.
• Odwodnienia (np. przy ciężkiej biegunce, wymiotach, gorączce).
• Nadmiernego spożycia alkoholu.
• Niewydolności wątroby.
• Słabo kontrolowanej cukrzycy.

Kontrola czynności nerek

Przed rozpoczęciem leczenia oraz regularnie w jego trakcie (co najmniej raz do roku) należy wykonywać badania czynności nerek. U osób starszych i z ryzykiem pogorszenia czynności nerek kontrole powinny być częstsze – co 3-6 miesięcy.

Badania obrazowe ze środkiem kontrastowym

Jeśli planowane jest badanie z użyciem środka kontrastowego zawierającego jod (np. tomografia komputerowa), należy przerwać stosowanie Glucophage przed badaniem i nie przyjmować go przez co najmniej 48 godzin po badaniu. Wznowienie leczenia możliwe jest dopiero po ponownej ocenie czynności nerek.

Zabiegi chirurgiczne

Glucophage należy odstawić przed planowanym zabiegiem chirurgicznym w znieczuleniu ogólnym lub regionalnym. Lek można ponownie wprowadzić najwcześniej po 48 godzinach od zabiegu, po sprawdzeniu czynności nerek.

Witamina B12

Długotrwałe stosowanie metforminy może prowadzić do zmniejszenia poziomu witaminy B12 w organizmie. Może to objawiać się niedokrwistością lub zaburzeniami neurologicznymi. Lekarz może zlecić okresowe badania poziomu tej witaminy i w razie potrzeby zalecić jej suplementację.

Alkohol

Należy unikać spożywania alkoholu podczas leczenia Glucophage, ponieważ zwiększa on ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej, szczególnie u osób niedożywionych lub z zaburzeniami czynności wątroby.

Inne leki

Niektóre leki mogą wpływać na działanie metforminy lub zwiększać ryzyko działań niepożądanych:

• Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – mogą pogorszyć czynność nerek.
• Leki moczopędne – zwłaszcza leki pętlowe.
• Leki na nadciśnienie – inhibitory ACE, sartany.
• Glikokortykosteroidy – mogą podnosić poziom cukru we krwi.
• Cymetydyna, trimetoprim – mogą zwiększać stężenie metforminy we krwi.

Zawsze należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, suplementach i preparatach ziołowych.

Bardzo częste (u więcej niż 1 na 10 osób)

Dolegliwości żołądkowo-jelitowe – nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha, utrata apetytu. Te objawy występują zwykle na początku leczenia i zazwyczaj ustępują same. Przyjmowanie leku podczas posiłków i stopniowe zwiększanie dawki pomaga je zmniejszyć.

Częste (u 1 do 10 osób na 100)

• Zmniejszenie poziomu witaminy B12 – może wymagać suplementacji.
• Zaburzenia smaku – metaliczny posmak w ustach.

Bardzo rzadkie (u mniej niż 1 na 10 000 osób)

• Kwasica mleczanowa – wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.
• Zapalenie wątroby – nieprawidłowe wyniki badań wątroby, które ustępują po odstawieniu leku.
• Reakcje skórne – rumień, świąd, pokrzywka.

U dzieci i młodzieży działania niepożądane są podobne jak u dorosłych.

Ciąża

Jeśli stosowanie leku przeciwcukrzycowego jest konieczne w czasie ciąży, lekarz może rozważyć kontynuację lub rozpoczęcie leczenia Glucophage. Ważne jest utrzymanie prawidłowego poziomu cukru we krwi przez cały okres ciąży, aby zmniejszyć ryzyko powikłań dla matki i dziecka. Metformina przenika przez łożysko, ale dotychczasowe dane z badań nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych ani szkodliwego wpływu na płód.

Karmienie piersią

Metformina przenika do mleka matki. Ze względu na ograniczone dane, nie zaleca się karmienia piersią podczas leczenia tym lekiem. Decyzję o kontynuacji lub zaprzestaniu karmienia należy podjąć po konsultacji z lekarzem.

Glucophage stosowany samodzielnie nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, ponieważ nie powoduje hipoglikemii. Należy jednak zachować ostrożność, gdy lek jest stosowany w połączeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi (takimi jak pochodne sulfonylomocznika, insulina), które mogą powodować niski poziom cukru we krwi.

Przedawkowanie Glucophage nie powoduje niskiego poziomu cukru we krwi, ale może prowadzić do kwasicy mleczanowej, która jest stanem zagrażającym życiu. W przypadku przyjęcia zbyt dużej dawki leku należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub udać się do szpitala. Najskuteczniejszą metodą leczenia jest hemodializa.

Lek należy przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci. Nie ma specjalnych wymagań dotyczących warunków przechowywania. Okres ważności wynosi 4 lata. Nie należy stosować leku po upływie terminu ważności.

Substancja czynna to metforminy chlorowodorek 1000 mg (odpowiada 780 mg metforminy).

Substancje pomocnicze w rdzeniu tabletki: powidon K 30, magnezu stearynian.

Substancje pomocnicze w otoczce: hypromeloza, makrogol 400, makrogol 8000.

Glucophage 1000 mg dostępny jest w blistrach lub butelkach zawierających różną liczbę tabletek. Nie wszystkie wielkości opakowań muszą być dostępne w aptekach.