Przed zapoznaniem się z dalszą treścią artykułu, warto uświadomić sobie skalę problemu. Wartość rynku suplementów diety szacuje się obecnie na około 4,4 mld złotych [1]. Coraz częściej producenci dopuszczają się reklamowych nadużyć, sugerując, że suplement leczy. W konsekwencji trudno odróżnić lek od suplementu diety. Informuje o tym Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumenta w swoim raporcie (czytaj również: Komunikat prasowy UOKIK) [9]. Poza jawnym wprowadzaniem pacjenta w błąd, praktyka dwuznacznych reklam niesie za sobą niebezpieczeństwo wystąpienia groźnych powikłań [4]. Opakowanie suplementu diety nie zawiera informacji o potencjalnych interakcjach czy przeciwwskazaniach. Nie oznacza to jednak, że są to produkty niebezpieczne, ale należy podchodzić do nich z rozwagą [8].

Lek

Lek a w zasadzie produkt leczniczy to substancja lub mieszanina substancji, posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób. Wprowadzenie leku na rynek odbywa się drogą rozbudowanej procedury z szeregiem badań klinicznych [5]. Ostateczną decyzję o dopuszczeniu do obrotu podejmuje Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub Komisja Europejska [2]. Zarejestrowany produkt leczniczy jest monitorowany przez Główny Inspektorat Farmaceutyczny, organy podległe oraz osoby upoważnione do zgłaszania działań niepożądanych (np. lekarz, farmaceuta) [3]. Nadzorem objęte są również reklamy leków, w których nie może występować lekarz i farmaceuta. Każda reklama zawiera również znaną formułkę, której początek brzmi: “Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki (…)”. Gotowe leki apteczne występują w kilku kategoriach dostępności: 

  • z przepisu lekarza (Rx),
  • bez recepty (OTC),
  • stosowane wyłącznie w lecznictwie zamkniętym (Lz),
  • z przepisu lekarza do zastrzeżonego stosowania (Rpz),
  • z przepisu lekarza, zawierające środki odurzające lub substancje psychotropowe, określone w odrębnych przepisach (Rpw) [6].

Suplement diety 

Suplement diety to skoncentrowany środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety. Są przeznaczone głównie dla osób zdrowych w celu utrzymania homeostazy i wzmocnienia zdrowia [7]. Proces wprowadzenia suplementu na rynek jest dość prosty. Prawo nie wymaga rejestracji. Podmiot odpowiedzialny przekłada podstawowe informacje do Głównego Inspektoratu Sanitarnego (GIS). Nie ma konieczności przeprowadzania badań klinicznych. Na opakowaniu często nie znajdziemy składu suplementu, który nie podlega kontroli. Suplementów diety nie dotyczy również monitorowanie działań niepożądanych. Reklamy nie są objęte ograniczeniami tak jak w przypadku leków [8].

REKLAMA
REKLAMA

Jak odróżnić produkt leczniczy od suplementu na podstawie opakowania?

Opakowanie produktu leczniczego charakteryzuje: 

  • napis „lek wydawany bez recepty”, „produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza — OTC”, “Rp. — lek wydawany na receptę”, itp.,
  • numer dopuszczenia do obrotu (np. Nr 1678), 
  • ulotka ze wskazaniami do stosowania.

Opakowanie suplementu zawiera pod nazwą handlową napis “suplement diety”. Niektóre opakowania zawierają ulotkę, która zawiera podstawowe informacje na temat składu, zalecanego dziennego spożycia oraz informację, że preparat nie może zastąpić zbilansowanej diety [8].

Dlaczego powinieneś znać różnice między lekiem a suplementem diety?

Z wielu względów jest to bardzo istotne. Przede wszystkim pamiętaj, że lek posiada  wskazanie, czyli powinieneś go przyjmować w przypadku wystąpienia objawów danej choroby. Produkt leczniczy nie jest obojętny dla organizmu i ma określone działania niepożądane. Zastosowanie leku powinno być zasadne i zawsze skonsultowane z lekarzem lub farmaceutą. Reguła ta dotyczy w szczególności osób starszych, dzieci i kobiet w ciąży (czytaj także: Suplementacja noworodków i niemowląt – co warto wiedzieć?). Suplementy diety, są głównie dla osób zdrowych. W przypadku zdiagnozowania niedoborów składników mineralnych na podstawie badań (np. potas czy magnez), powinieneś przyjmować leki zaordynowane przez lekarza. Nigdy nie zamieniaj leku na suplement diety. Pamiętaj również, że równoczesne przyjmowanie leków z suplementami diety może wywołać poważne działania niepożądane lub zahamować działanie leku dotychczas przyjmowanego (czytaj także: Najczęstsze błędy przy stosowaniu leków – interakcje lekowe.). Konsekwencje i ryzyko groźnych powikłań powinny zachęcić do rozsądnych decyzji zakupowych [4,8].