Co na ukąszenia osy oraz pszczoły?

Użądlenie osy lub pszczoły dla większości ludzi kończy się objawami miejscowymi, takimi jak zaczerwienienie, ból i opuchlizna miejsca użądlenia. U niektórych może jednak dojść do znacznie groźniejszego wstrząsu anafilaktycznego. Jest to stan zagrożenia życia, wymagający zadbania w pierwszej chwili o prawidłową drożność górnych dróg oddechowych oraz fachową opiekę medyczną. Warto sprawdzić także, czy do użądlenia doszło przez osę czy pszczołę. Osa nie pozostawia żądła, więc w przeciwieństwie do pszczoły może żądlić wielokrotnie, dlatego warto sprawdzić, czy w ranie nie znajduje się żądło. W przypadku lżejszych objawów pomocne będą preparaty miejscowe, takie jak hydrokortyzon na ukąszenia, leki przeciwhistaminowe lub wyroby medyczne przeznaczone do łagodzenia skutków ukąszeń owadów. Mogą być także zastosowane doustne leki przeciwhistaminowe o działaniu ogólnoustrojowym. Czy osy to jedyny problem? Jakie owady mogą nas jeszcze użądlić i pozostawić niemiłego bąbla na skórze? [1]. 

Co powoduje ugryzienie komara?

W Polsce wśród ukąszeń owadów bez wątpienia królują komary. Są one szczególnie aktywne w wakacje. Na szczęście polskie komary nie przenoszą groźnych chorób, jak to ma miejsce w krajach tropikalnych. Nie oznacza to jednak, że można je lekceważyć. Ich ugryzienia pozostawiają bowiem na skórze swędzące czerwone bąble. Postępowanie jest podobne jak w przypadku użądlenia przez osę, z tym, że nie dochodzi w tych przypadkach do groźnego dla życia wstrząsu anafilaktycznego. Jeśli zastanawiasz się, co na ukąszenia owadów działa najlepiej – odpowiedź znajdziesz w dalszej części artykułu [2]. 

Leki przeciwhistaminowe na ukąszenia

Znane jest wiele substancji mających działanie przeciwhistaminowe. Bez problemu można je znaleźć w aptece w preparatach dostępnych bez recepty. Hamują one objawy reakcji występujących m.in. po ugryzieniach. Do najczęstszych objawów alergicznych należą pokrzywka, świąd, obrzęk czy zaczerwienienie spojówek. Substancjami o działaniu przeciwhistaminowym są m.in.:

• dimetynden – jest to lek starszej generacji, przez co może powodować senność np. Fenistil żel lub krople;
• loratadyna – również lek starszej generacji np. Flonidan Control, Loratan Pro czy Claritine Allergy;
• cetyryzyna – także może powodować senność, np. Amertil Bio, Zyrtec UCB czy Allertec WZF;
• desloratadyna – nie powinna powodować takiej senności jak wyżej wymienione, np.  Aleric Deslo Active, Hitaxa Fast czy AlergoTeva;
• feksofenadyna – u większości pacjentów nie powoduje senności, np. Allegra, Lirra Gem czy Zyx Bio [1,2].

Co wybrać na ukąszenia owadów – preparaty doustne czy miejscowe?

W aptece można znaleźć zarówno preparaty doustne, jak i miejscowe, które będą pomocne w przypadku ukąszenia przez owady. Aby ich działanie było skuteczne, należy wybrać substancje o udowodnionym działaniu. Trzeba pamiętać, że domowe sposoby czy preparaty zawierają wapno, nie są skuteczne w przypadku reakcji alergicznych, szczególnie tych o większym nasileniu. Przykładowe preparaty opisano poniżej. 

Jakie maści i żele na ukąszenie wybrać?

Po ukąszeniu owada skóra może swędzieć, piec lub być zaczerwieniona. Na szczęście istnieje wiele preparatów, które pomagają złagodzić te dolegliwości. Najczęściej dostępne i najchętniej wybierane przez pacjentów są w formie maści lub żeli.

Hydrocortisonum, krem

O produkcie

• zawiera 5 mg/g octanu hydrokortyzonu;
• jest to lek dostępny bez recepty;
• jako steryd działa silnie przeciwświądowo i przeciwzapalnie, dlatego pod żadnym pozorem nie wolno go nadużywać;
• jest jednym częściej stosowanych preparatów dostępnych bez recepty na przeróżne problemy skórne m.in. w łagodzeniu objawów po ukąszeniach owadów [3].

Maxicortan, krem

O produkcie

• zawiera 10 mg/g octanu hydrokortyzonu – najwyższa dostępna dawka;
• jest to lek dostępny bez recepty o udowodnionym działaniu leczniczym;
• hydrokortyzon jest sterydem działającym bardzo silnie przeciwświądowo i przeciwzapalnie;
• nie wolno nadużywać tego preparatu i należy go stosować przez jak najkrótszy czas;
• jest jednym bardziej popularnych preparatów dostępnych bez recepty na problemy skórne m.in. łagodzenie objawów po ukąszeniach owadów [4].

Fenistil, żel 

O produkcie

• zawiera 1 mg/g maleinianu dimentydenu;
• jest to lek dostępny bez recepty o działaniu przeciwhistaminowym, stosowany miejscowo;
• działa przeciwświądowo, miejscowo zmniejsza obrzęki, podrażnienia skóry, jest polecany m.in. po ugryzieniach owadów czy po poprzednich słonecznych;
• może być stosowany u dzieci;
• jest również zarejestrowany jako krople, zamiast miejscowego działania wykazuje wtedy analogiczne działania, ale ogólnoustrojowe [5]. 

Allefin, żel 

O produkcie

• zawiera 20 mg chlorowodorku difenhydraminy oraz 10 mg chlorowodorku lidokainy jednowodnego w 1 g żelu;
• jest to lek przeciwhistaminowy i miejscowo znieczulający;
• może być stosowany przez dzieci;
• dobrze się sprawdzą w przypadku ukąszeń owadów [6].

Entil Ukąszenia, żel 

O produkcie

• nie jest to lek, a jedynie wyrób medyczny, z tego względu nie będzie miał udowodnionego działania leczniczego;
• zawiera glikol oktylenowy, glikol polietylenowy, glicerol, karbomer, wodorotlenek sodu i wodę oczyszczoną;
• preparat działa na zasadzie aktywności osmotycznej, czyli usuwa toksyny wstrzyknięte w skórę przez owady, które powodują zaczerwienienie, swędzenie i obrzęk;
• nie ma ograniczeń wiekowych, ten preparat warto użyć zaraz po ukąszeniu [7].

Czy warto stosować tabletki na ukąszenia?

Na ukąszenia można stosować także doustne tabletki przeciwalergiczne. Mogą one pomóc w łagodzeniu objawów, takich jak świąd, obrzęk czy zaczerwienienie, zwłaszcza gdy reakcja alergiczna jest silniejsza. Działają one od wewnątrz, blokując reakcje organizmu na alergen.

Amertil Bio, tabletki

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający 10 mg dichlorowodorku cetyryzyny w 1 tabletce;
• działa przeciwalergiczne, może być stosowany m.in po ugryzieniach owadów;
• może być stosowany powyżej 6. roku życia;
• może powodować senność [9].

Hitaxa Fast, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej

O produkcie

• lek zawierający 5 mg desloratadyny w 1 tabletce;
• może być stosowana dopiero od 12. roku życia;
• zawiera aspartam, który może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią;
• stosowany w przypadku objawów alergicznych;
• występuje w postaci wygodnych do stosowania tabletek rozpadających się w jamie ustnej [10].

Kiedy warto sięgnąć po syrop na ukąszenia?

Inną opcją są syropy na ukąszenia o działaniu przeciwhistaminowym. Są one szczególnie polecane dla dzieci, ponieważ łatwo je podać w formie płynnej, co czyni je wygodnym rozwiązaniem. Syropy skutecznie łagodzą swędzenie, obrzęk i zaczerwienienie, a ich działanie jest szybkie i efektywne.

Duozinal, syrop

O produkcie

• produkt leczniczy zawierający 2,5 mg dichlorowodorku cetyryzyny i 58 mg jonów wapnia (w postaci chlorku wapnia dwuwodnego) w 5 ml syropu;
• może być podawany już od 2. roku życia;
• działa przeciwalergicznie;
• nie należy łączyć tego syropu z alkoholem [11]. 

Podsumowanie 

Ugryzienia przez owady w Polsce z reguły nie są groźne dla zdrowia, poza nielicznymi przypadkami użądlenia osy lub pszczoły, które mogą prowadzić u osób uczulonych do stanu zagrożenia życia w postaci wstrząsu anafilaktycznego. W pozostałych przypadkach, aby złagodzić reakcję alergiczną, warto zastosować powszechnie dostępne w aptece preparaty miejscowe, które mają działanie przeciwhistaminowe. Jeżeli objawy tego wymagają można także zastosować doustne preparaty przeciwhistaminowe.