Dlaczego warto skorzystać ze szczepień dodatkowych dla dzieci?

Szczepienia dodatkowe dla dzieci to szerszy zakres ochrony dla najmłodszych. Choroby, na które dostępne są szczepionki zalecane, mogą być bardzo groźne, a czasem nawet śmiertelne (np. Inwazyjna Choroba Meningokokowa). Dodatkowe szczepienia dla dzieci dają rodzicom pewność, że ich pociechy są chronione przed szerokim spektrum niebezpiecznych patogenów. Innym aspektem jest minimalizacja liczby wkłuć w napiętym harmonogramie szczepień. W pierwszym roku życia przewidziano aż kilkanaście takich zabiegów, co oznacza częste wizyty u lekarza i stres dla całej rodziny. Tę ilość można znacząco zmniejszyć, stosując nieobowiązkowe, płatne szczepionki tzw. wysoko-skojarzone, które łączą ochronę przed kilkoma chorobami w jednym zastrzyku.

Jakie są nieobowiązkowe szczepienia dla dzieci i dorosłych?

Dodatkowe szczepienia dla dzieci i dorosłych są głównie zależne od wieku pacjenta. Każdy okres życia niesie ze sobą inne zagrożenia i wymaga odpowiednio dostosowanej profilaktyki. Poniżej przedstawiamy nieobowiązkowe szczepienia z uwzględnieniem grup wiekowych, które pomogą rodzicom podjąć świadomą decyzję o ochronie swoich dzieci. Warto pamiętać, że im wcześniej rozpoczniemy szczepienia dodatkowe dla dzieci, tym lepszą ochronę zapewnimy naszym pociechom.

Ile wkłuć czeka na dziecko w 2 miesiącu życia? Szczepienia dodatkowe do ukończenia 1. roku życia

Pierwszy rok życia dziecka to intensywny okres, jeśli chodzi o szczepienia ochronne. Rodzice często martwią się o to, ile wkłuć będzie potrzebnych w 2 miesiącu życia i kolejnych miesiącach. Standardowo w drugim miesiącu życia dziecko otrzymuje pierwszą dawkę szczepionki przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu B oraz WZW typu B. Zalecane szczepienia dodatkowe dla dzieci w tym czasie mogą znacząco rozszerzyć ochronę i jednocześnie zmniejszyć liczbę iniekcji.

Szczepienie przeciw pneumokokom

Pneumokoki to bakterie, które często powodują zapalenia ucha środkowego i płuc u najmłodszych. Jednak mogą wywoływać również o wiele gorsze schorzenia, jak np.: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, czy sepsę. To właśnie dlatego szczepienia dodatkowe dla dzieci przeciwko pneumokokom są tak istotne w pierwszym roku życia.

Szczepienie przeciwko pneumokokom znajduje się w obowiązkowym kalendarzu szczepień. Refundowana jest szczepionka, która zawiera 10 poznanych typów pneumokoków, tzw. 10-walentna (Synflorix). Zamiast niej możliwe jest szczepienie płatnym preparatem, który zawiera dodatkowe 3 typy pneumokoków. Jest to szczepionka 13-walentna (Prevenar-13). Obydwie szczepionki mają bardzo dużą skuteczność — powyżej 90%. Szczególnie jednak zaleca się szczepionkę 13-walentną, która zawiera więcej typów pneumokoków, zapewniając przy tym szerszy zakres ochrony w ramach dodatkowych szczepień dla dzieci [1,2].

Szczepienie przeciw meningokokom

Najgroźniejszym powikłaniem zakażenia meningokokami jest Inwazyjna Choroba Meningokokowa (IChM), która rozwija się bardzo szybko i w krótkim czasie może prowadzić do zgonu (szczególnie w grupie niemowląt i dzieci do 5 lat). Spośród licznie występujących serotypów meningokoków, do najczęstszych w Polsce należy typ B, C oraz W-135. Niestety nie ma jednej szczepionki, która zapewniałaby ochronę przed tymi wszystkimi serotypami, dlatego szczepienia dodatkowe dla dzieci przeciwko meningokokom wymagają zastosowania kilku preparatów. Konieczne jest więc szczepienie kilkoma preparatami. Dostępne w Polsce szczepionki przeciwko meningokokom typu:

• B (Bexsero, Trumenba);
• A, C, W, Y (Nimenrix, MenQuadfi, Menveo).

Schemat podawania szczepionki zależy od wieku pacjenta, w którym podano pierwszą dawkę. Wczesne rozpoczęcie szczepień dodatkowych dla dzieci przeciwko meningokokom jest kluczowe dla zapewnienia optymalnej ochrony [1,3].

Szczepienie przeciw grypie

Zakażenie wirusem grypy często ma łagodny przebieg. Jednak w niektórych przypadkach może powodować poważne konsekwencje, takie jak: zapalenie płuc, mięśnia sercowego, czy też opon mózgowo-rdzeniowych. Szczepienie na grypę zaleca się dla wszystkich dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia do 18 lat jako jedno z ważniejszych szczepień dodatkowych dla dzieci. Szczepienie należy wykonać najlepiej na początku sezonu grypowego (wrzesień, październik). Jednak ze względu na mutacje wirusa grypy, szczepienie należy powtarzać co sezon.

Dostępne szczepionki na grypę w ramach dodatkowych szczepień dla dzieci to:

• u dzieci od 6. miesiąca życia do ukończenia 24. miesiąca można zastosować tylko i wyłącznie szczepionkę inaktywowaną. Zawiera zabite, nieaktywne patogeny lub ich części (preparaty Vaxigrip Tetra, Fluarix Tetra, Infanrix Tetra);
• dzieci po 24. miesiącu mogą otrzymać szczepionkę żywą atenuowaną (zawierającą żywe, ale osłabione patogeny). Przykładowym preparatem jest Fluenz Tetra, który nie wymaga wkłucia — szczepionkę podaje się donosowo [4,5].

Szczepienia dodatkowe dla dzieci w 2. roku życia

Okres dzieciństwa to intensywny czas, jeśli chodzi o przyjmowanie szczepionek. Drugi rok życia dziecka to moment, kiedy kalendarz szczepień staje się nieco mniej intensywny, ale nadal istnieją ważne szczepienia dodatkowe dla dzieci, które warto rozważyć. W tym okresie dziecko zaczyna być bardziej aktywne, chodzi do żłobka lub przedszkola, co zwiększa ryzyko kontaktu z różnymi patogenami. Oto kolejne szczepienia dodatkowe dla dzieci w 2. roku życia, które mogą zapewnić dodatkową ochronę przed poważnymi chorobami zakaźnymi.

Szczepienie przeciwko WZW typu A

Chroni przed tzw. żółtaczką pokarmową. Zaleca się szczególnie dla dzieci, które uczęszczają do żłobków lub przedszkoli, ale także dla dorosłych, którzy pracują w sektorze oświaty, służbie zdrowia lub dużo podróżują. Szczepienie można wykonać u dzieci po 12. miesiącu życia jako jedno z kluczowych szczepień dodatkowych dla dzieci w tym wieku. Dwie dawki szczepionki pozwalają na uzyskanie odporności na całe życie. Dostępne preparaty na Polskim rynku to Avaxim i Havrix [6].

Szczepienie przeciwko ospie wietrznej

Ospa wietrzna to choroba, która najczęściej występuje w wieku dziecięcym i kojarzy się ze swędzącą wysypką na całym ciele. Choroba ta czasem ma jednak dużo poważniejsze konsekwencje i może powodować powikłania neurologiczne, takie jak: zapalenie mózgu lub móżdżku. Dlatego szczepienie przeciwko ospie wietrznej to jedno z ważnych szczepień dodatkowych dla dzieci, które warto rozważyć w drugim roku życia.

Zgodnie z kalendarzem szczepienie przeciwko ospie wietrznej (Varilrix), najlepiej wykonać między 12., a 18. miesiącem życia (mimo że szczepionka jest zarejestrowana już od 9. miesiąca). Zaleca się także dla osób dorosłych, które nie chorowały w dzieciństwie i nie zostały wcześniej zaszczepione. Zakażenie wirusem ospy wietrznej może mieć ciężki przebieg, szczególnie w późniejszym wieku. Na polskim rynku obecnie dostępny jest jeden preparat zawierający szczepionkę przeciwko ospie wietrznej Varilrix (szczepionka żywa, atenuowana) [7,8,9].

Szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM)

Kleszczowe zapalenie mózgu to zespół objawów neurologicznych spowodowanych wirusem, który przenosi się przez kleszcze. Zakażenie tym wirusem niesie za sobą groźne powikłania, takie jak: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie rdzenia kręgowego i mózgu. To szczepienie stanowi ważną część szczepień dodatkowych dla dzieci, szczególnie tych, które dużo czasu spędzają na świeżym powietrzu.

Szczepienie na kleszczowe zapalenie mózgu zaleca się wszystkim osobom podróżującym, lubiącym aktywność na świeżym powietrzu — szczególnie spacery po lasach. Ze względu na wakacyjne wyjazdy (obozy czy kolonie) w grupie tej są również dzieci. Najmłodsi, według kalendarza szczepień mogą zostać zaszczepieni już od 13. miesiąca życia. Szczepienie na KZM wymaga podania 3 dawek szczepionki, co pozwala na uzyskanie odporności na ok. 3 lata. Po tym czasie należy przyjąć tzw. dawkę przypominającą. Aby zdążyć z wykonaniem pełnego cyklu szczepień przed sezonem występowania kleszczy, szczepienie najlepiej rozpocząć w okolicach lutego/marca.

Obecnie w Polsce dostępne są 2 preparaty szczepionek przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu. Każdy jest dostępny w dwóch wariantach: jeden dla dorosłych, a drugi dla dzieci: Encepur i FSME-IMMUN [10].

Ile wkłuć po 5. roku życia? Szczepienia dodatkowe dla dzieci w okresie szkolnym

U starszych dzieci, szczególnie po 5. roku życia, podaje się już znacznie mniej szczepionek dodatkowych. Rodzice często pytają: ile wkłuć po 5. roku życia będzie potrzebnych? W tym okresie kalendarz szczepień staje się mniej intensywny, ale nadal istnieją ważne szczepienia dodatkowe dla dzieci w wieku szkolnym. Głównym szczepieniem w tym okresie jest szczepienie przeciwko HPV, które stanowi kluczową profilaktykę przeciwnowotworową. Warto wyróżnić następujące szczepienia dodatkowe dla dzieci w okresie szkolnym.

Szczepienie przeciwko HPV (wirus brodawczaka ludzkiego)

Wirus przenosi się drogą płciową i jest jednym z głównych powodów występowania raka szyjki macicy. Jest to jeden z najczęściej występujących nowotworów u kobiet w Polsce i jedyny, któremu można właściwie całkowicie zapobiec dzięki odpowiednim szczepienia dodatkowym dla dzieci. W krajach Europy Zachodniej, z powodu wysokiego odsetka zaszczepionych dziewczynek nowotwór ten praktycznie nie występuje. Wirus HPV posiada wiele szczepów. Najgroźniejsze i najbardziej rakotwórcze są szczepy: 16 i 18.

Szczepienie przeciwko HPV zaleca się dziewczynkom/kobietom, które wcześniej nie były zakażone wirusem. Szczepienie jest najbardziej skuteczne dla nastoletnich dziewcząt, które jeszcze nie rozpoczęły inicjacji seksualnej (12-14 lat). W Polsce dostępne są 3 szczepionki przeciwko HPV w ramach szczepień dodatkowych dla dzieci:

• Cervarix;
• Silgard;
• Gardasil 9.

Wszystkie zapewniają ochronę przeciwko szczepom 16 i 18 wirusa HPV [11].

Szczepionka 5w1 czy 6w1? Czym jest szczepionka skojarzona?

Dzięki szczepionkom skojarzonym, oprócz dodatkowego zakresu ochrony istnieje również możliwość znacznego zmniejszenia liczby wkłuć. Rodzice często zastanawiają się: “Czy szczepionka 5w1, czy 6w1 będzie lepsza dla ich dziecka”? Są to nowoczesne szczepionki 5- lub 6-składnikowe, co oznacza, że jedno ukłucie wystarcza, aby zapewnić ochronę przed kilkoma chorobami zakaźnymi. Jest to doskonała alternatywa dla refundowanych szczepień, które wymagają wielu iniekcji. Te szczepionki skojarzone stanowią ważną część dodatkowych szczepień dla dzieci.

Dostępne preparaty szczepionek skojarzonych obejmują:

• szczepionka 5-składnikowa (5w1) Pentaxim lub Infanrix-IPV + Hib — ochrona przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae typu B;
• szczepionka 6-składnikowa (6w1) Infanrix hexa lub Hexacima — posiada taki sam zakres ochrony, ale dodatkowo zabezpiecza przed WZW typu B [1].

Podsumowując, zgodnie z harmonogramem szczepień podanie szczepionki 5w1 pozwala łącznie zminimalizować ilość ukłuć z 18 do 11. Natomiast szczepionki 6w1 zmniejszają liczbę iniekcji do 9. Takie rozwiązanie pozwala zmniejszyć ból u dziecka, co istotnie wpływa na stres występujący u rodziców. Wybór między szczepionka 5w1 czy 6w1 zależy od indywidualnych potrzeb dziecka i preferencji rodziców, ale obydwie opcje stanowią doskonałe rozwiązanie w ramach dodatkowych szczepień dla dzieci.

Podsumowanie

W Polsce istnieje kilka szczepień, które nie są obowiązkowe, ale są silnie zalecane przez polskie służby zdrowia i organizacje medyczne. Szczepienia dodatkowe dla dzieci stanowią ważny środek prewencji przeciwko wielu chorobom zakaźnym, takim jak grypa, pneumokoki, rotawirusy czy wirusy brodawczaka ludzkiego (HPV). Dodatkowe szczepienia dla dzieci pomagają chronić zdrowie najmłodszych oraz przeciwdziałają rozprzestrzenianiu się chorób w populacji. Dzięki nim rodzice mogą zapewnić swoim pociechom szerszą ochronę przed niebezpiecznymi patogenami.

Warto podkreślić, że decyzja o szczepieniu powinna być oparta na konsultacji z lekarzem, który oceni ryzyko i korzyści związane z danym szczepieniem dla konkretnej osoby. Lekarz pomoże również odpowiedzieć na pytania dotyczące tego, ile wkłuć w szczepienia w 2 miesiącu życia będzie potrzebnych, czy lepiej wybrać szczepionka 5w1 czy 6w1, oraz ile wkłuć po 5 roku życia należy się spodziewać. Dbałość o aktualizację szczepień, zarówno obowiązkowych, jak i dodatkowych szczepień dla dzieci, jest istotnym elementem dbania o zdrowie osobiste i społeczne. Inwestycja w szczepienia dodatkowe dla dzieci to inwestycja w ich przyszłe zdrowie i bezpieczeństwo.