Odporność dziecka – na co uważać, wspierając organizm malucha

Dlaczego dzieci chorują częściej niż dorośli?

Rodzice małych dzieci dobrze znają ten scenariusz: jedna infekcja się kończy, a po chwili zaczyna się kolejna. Nic dziwnego, że wielu z nich szuka sposobów na to, jak wzmocnić odporność dziecka i wspierać je w sezonie częstych infekcji. Zwykle jednak nie ma powodu do paniki. Dzieci w przedszkolu i pierwszych klasach szkoły przechodzą średnio 6-8 infekcji dróg oddechowych rocznie, a maluchy chodzące do żłobka czy przedszkola nawet 9-10 razy w roku [1]. Najmłodsze dzieci, które dopiero zaczynają przygodę ze żłobkiem lub przedszkolem, mogą łapać nawet jedną infekcję miesięcznie, czyli kilkanaście przeziębień w ciągu roku. Dopiero gdy infekcji jest więcej albo mają nietypowy przebieg, warto skonsultować dziecko z pediatrą [4].

Należy pamiętać, że to naturalny etap rozwoju. Przeziębienia u dzieci pojawiają się częściej, ponieważ ich odporność nie zetknęła się jeszcze z tyloma wirusami co odporność dorosłych. Układ immunologiczny dziecka dopiero uczy się je rozpoznawać i skutecznie zwalczać [5]. Noworodek przychodzi na świat z niedojrzałym układem obronnym i przez pierwsze miesiące korzysta głównie z ochrony przekazanej przez mamę – najpierw przez łożysko, a później wraz z mlekiem [3]. Każda przebyta infekcja jest dla młodego organizmu swego rodzaju „lekcją”, dzięki której odporność stopniowo dojrzewa [2].

Dobra wiadomość jest taka, że układ odpornościowy dziecka można wspierać każdego dnia. Warto jednak robić to mądrze, bo w codziennej trosce o zdrowie łatwo wpaść w kilka pułapek. Oto najczęstsze błędy i proste sposoby, by ich unikać.

Błąd 1 – dbanie o odporność tylko jesienią i zimą

Wspieranie odporności najczęściej kojarzy się z sezonem przeziębień. Tymczasem organizm dziecka pracuje przez cały rok, a zdrowe nawyki przynoszą najlepsze efekty wtedy, gdy są stałe, a nie wprowadzane dopiero w pośpiechu na początku jesieni [6]. Także lato może być wyzwaniem dla odporności. Nagłe zmiany temperatury, upał na zewnątrz i klimatyzowane pomieszczenia, baseny czy podróże sprawiają, że dziecko styka się z nowymi warunkami i drobnoustrojami. Budowanie odporności to proces ciągły. Dlatego podstawowe zasady, o których mowa niżej, warto utrzymywać przez wszystkie 12 miesięcy, a nie tylko przez kilka tygodni w roku [1,6].

Błąd 2 – witamina C i „tabletki na odporność” zamiast zdrowego talerza

Łatwo uwierzyć, że wystarczy podać dziecku witaminę C, aby uchronić je przed przeziębieniem. W praktyce nie działa to tak prosto. Znacznie większe znaczenie ma to, co dziecko je na co dzień.

Zacznijmy od mitów. Przekonanie, że witamina C chroni przed przeziębieniem, jest mocno przesadzone. U dziecka, które nie ma jej niedoboru, dodatkowe dawki nie zmniejszają liczby infekcji [1]. Także po popularne witaminy na odporność dla dzieci warto sięgać z rozsądkiem. Duże przeglądy badań pokazują, że suplementacja witaminy D nie u każdego dziecka przekłada się na wyraźnie mniejsze ryzyko infekcji dróg oddechowych [7]. Witamina D jest oczywiście ważna i w Polsce jej suplementacja w okresie jesienno-zimowym jest standardowo zalecana, ale nie należy traktować jej jak „tarczy”, która gwarantuje zdrowie.

Dlatego przede wszystkim warto zadbać o dobrze zbilansowane posiłki. To właśnie codzienna dieta jest jedną z najważniejszych odpowiedzi na pytanie, co jest dobre na odporność dziecka. Warzywa i owoce dostarczają witamin, składników mineralnych i błonnika, które korzystnie wpływają na organizm dziecka i wspierają jego odporność [8]. Pełnoziarniste produkty zbożowe są z kolei źródłem m.in. cynku, ważnego dla prawidłowej pracy układu odpornościowego [9]. Zgodnie z Piramidą Zdrowego Żywienia warzywa i owoce powinny stanowić co najmniej połowę tego, co dziecko zjada w ciągu dnia, z przewagą warzyw. Posiłki najlepiej podawać regularnie, 4-5 razy dziennie [10]. Warto pamiętać także o produktach fermentowanych, takich jak jogurt, kefir czy kiszonki, które mogą być naturalnym źródłem korzystnych bakterii probiotycznych. To ważne, bo badania pokazują, że probiotyki mogą zmniejszać liczbę infekcji górnych dróg oddechowych u dzieci [11].

Błąd 3 – sen, który zbyt często schodzi na dalszy plan

W natłoku codziennych obowiązków sen bywa jedną z pierwszych rzeczy, które schodzą na dalszy plan. Tymczasem to właśnie podczas snu organizm dziecka regeneruje się, rośnie i wspiera prawidłową pracę odporności. Niedobór snu naprawdę może osłabiać obronę organizmu. Badania pokazują, że u dzieci, które śpią zbyt krótko, czyli mniej niż 10 godzin na dobę, już we wczesnym dzieciństwie pojawiają się we krwi oznaki słabszej odporności [13].

Ile snu potrzebuje dziecko? Dzieci w wieku 3-6 lat powinny spać 11-12 godzin na dobę, dzieci w wieku 6-12 lat – 10-11 godzin, a nastolatki co najmniej 8-9 godzin [12]. Aby sen był dobrej jakości, warto zadbać o stałe godziny zasypiania, także w weekendy, ograniczyć korzystanie z ekranów (np. smartfon, tablet) wieczorem oraz zaciemnić i wywietrzyć sypialnię [12]. Jest to ważne, gdyż niewyspane dziecko łatwiej łapie przeziębienie po kontakcie z wirusem [4].

Błąd 4 – za mało codziennego ruchu

O ruchu często myślimy jak o zorganizowanym sporcie, treningach albo zajęciach dodatkowych. Tymczasem dla odporności liczy się każda forma aktywności. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca dzieciom i młodzieży średnio co najmniej 60 minut ruchu dziennie – od umiarkowanego po bardziej intensywny [14]. Nie musi to być trening. Wystarczy plac zabaw, rower, spacer, taniec albo aktywna zabawa na świeżym powietrzu.

Co mówią badania? Regularny, umiarkowany ruch poprawia pracę układu odpornościowego i może zmniejszać ryzyko niektórych infekcji. Z kolei bardzo intensywny i długotrwały wysiłek może na pewien czas osłabiać odporność, zwłaszcza w obrębie górnych dróg oddechowych [15]. Duże badanie obejmujące setki tysięcy osób pokazało, że osoby regularnie aktywne fizycznie rzadziej zapadają na infekcje i mają mocniejszą naturalną obronę organizmu [16]. Kluczowe są więc umiar i regularność. Ruch ma sprawiać dziecku radość, a nie być kolejnym źródłem zmęczenia.

Błąd 5 – mycie rąk traktowane po macoszemu

Brzmi banalnie, ale mycie rąk to jeden z najprostszych i najtańszych sposobów na ograniczenie infekcji. Wiele drobnoustrojów przenosi się właśnie przez brudne ręce [1]. Przeglądy badań prowadzonych wśród dzieci w wieku szkolnym pokazują, że nauka i regularne zachęcanie do mycia rąk mogą zmniejszać liczbę zachorowań na infekcje dróg oddechowych [17]. W jednym z nowszych podsumowań programy uczące mycia rąk obniżały liczbę nieobecności w szkole z powodu przeziębień nawet o połowę. Z kolei mycie rąk wodą z mydłem, wspierane środkiem dezynfekującym, wyraźnie zmniejszało nieobecności spowodowane infekcjami żołądkowo-jelitowymi [18]. Co więcej, dzieci, które myją ręce regularnie (około 4 razy dziennie), rzadziej chorują z powodu infekcji układu oddechowego [19].

W praktyce warto uczyć dziecko prawidłowego mycia rąk wodą z mydłem, zwłaszcza przed jedzeniem i po skorzystaniu z toalety. Dobrze też przypominać o zasłanianiu kichnięć i kaszlu zgięciem łokcia oraz regularnie wietrzyć mieszkanie [5,6].

Błąd 6 – antybiotyk jako pierwsza myśl przy każdej infekcji

Kiedy dziecko gorączkuje i źle się czuje, naturalnie chcemy pomóc mu jak najszybciej. Warto jednak pamiętać, że większość przeziębień u dzieci wywołują wirusy. Antybiotyki nie działają na infekcje wirusowe – nie skracają przeziębienia, nie łagodzą jego objawów, a stosowane bez potrzeby mogą powodować skutki uboczne, np. biegunkę [2,5]. Naleganie na antybiotyk u lekarza „tak na wszelki wypadek” nie wzmocni układu odpornościowego. Może wręcz zaszkodzić, bo sprzyja uodparnianiu się bakterii na leki [2]. Oczywiście antybiotyk bywa potrzebny przy powikłaniach, np. zapaleniu ucha, ale o jego zastosowaniu powinien decydować lekarz [5]. Większość zwykłych infekcji mija samoistnie, a dziecku najbardziej pomagają odpoczynek, picie płynów i leczenie objawowe [2,4]. Pamiętaj jednak, że powyższe informacje mają charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowią porady lekarskiej – w przypadku choroby dziecka zawsze skonsultuj się z lekarzem, który oceni stan zdrowia i podejmie decyzję o właściwym leczeniu.

Błąd 7 – budowanie odporności w pojedynkę, zamiast całą rodziną

W tej pułapce kryją się dwa problemy. Po pierwsze, odporność dziecka nie bierze się znikąd. Maluchy uczą się przez naśladowanie, dlatego gdy zdrowe nawyki (jak wspólne posiłki, ruch na świeżym powietrzu, regularny sen czy ograniczenie korzystania z telefonów czy tabletów) wprowadza cała rodzina, dziecko przejmuje je w naturalny sposób [6]. Po drugie, warto działać zapobiegawczo przez cały rok, a nie dopiero wtedy, gdy pojawi się choroba.

W tym miejscu pojawia się przestrzeń na mądrą suplementację. Warto jednak pamiętać, że preparaty na odporność dla dzieci powinny być uzupełnieniem codziennej troski o zdrowie, a nie zastępować dobrze zbilansowaną dietę, sen i ruch [20]. Jeśli rodzice zastanawiają się, co na odporność dla dziecka wybrać albo co będzie najlepsze na odporność, zwłaszcza gdy dziecko często choruje lub wraca do formy po infekcji, warto podejść do wyboru świadomie. Na co więc zwrócić uwagę?

• Naturalny skład – preparaty oparte na składnikach roślinnych, bez zbędnych dodatków, sztucznych barwników i konserwantów.
• Składniki, które wzajemnie wzmacniają swoje działanie – dobrze dobrana kompozycja ziół działa skuteczniej niż pojedyncze składniki stosowane osobno [22].
• Sprawdzona jakość produkcji – warto wybierać preparaty wytwarzane według rygorystycznych standardów, takich jak GMP (czyli Dobra Praktyka Produkcyjna) i kontrolowane przez niezależne laboratoria [21].
• Bezpieczeństwo potwierdzone czasem – długa obecność preparatu na rynku może świadczyć o zaufaniu lekarzy i rodziców.
• Forma wygodna dla dziecka – saszetki z proszkiem do rozpuszczania albo kapsułki, które można otworzyć i wymieszać ich zawartość z płynem, ułatwiają podanie preparatu najmłodszym.

A czy istnieje preparat, który łączy te cechy? Przyjrzyjmy się jednemu z przykładów.

Padma Basickapsułki

Suplement diety

O produkcie

• zawiera kompozycję 19 naturalnych składników ziołowych;
• wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego;
• zawiera m.in. grzybnię porostu islandzkiego, owoc migdałecznika chebułowca, korzeń lukrecji gładkiej, ziele babki lancetowatej i ziele ślazowca;
• opracowany według tradycyjnej receptury;
• produkowany w Szwajcarii, z zachowaniem wysokich standardów jakości;
• bez glutenu, laktozy, konserwantów, sztucznych barwników i aromatów;
• może być stosowany u dzieci od 4.-5. roku życia, młodzieży i dorosłych;
• kapsułkę można połknąć w całości lub otworzyć, a jej zawartość wymieszać z wodą, sokiem albo musem owocowym;
• opakowanie zawiera 100 kapsułek.

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest wspomaganie prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.

Dawkowanie

Dorośli i dzieci powyżej 10 roku życia, powinni zażywać cztery kapsułki Padma Basic dziennie.
Dzieci w wieku od 6 do 10 lat powinny zażywać trzy kapsułki dziennie, natomiast dzieci w wieku od 4 do 6 lat – dwie kapsułki dziennie.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Padma BASIC – naturalne wsparcie odporności dla całej rodziny

Takim preparatem jest Padma BASIC – szwajcarski suplement diety oparty na tradycyjnej recepturze ziołowej, obecny na polskim rynku od ponad 30 lat [24]. To kompozycja 19 składników roślinnych, wśród których za wsparcie odporności odpowiadają m.in. grzybnia porostu islandzkiego, owoc migdałecznika chebułowca, korzeń lukrecji gładkiej, ziele babki lancetowatej i ziele ślazowca [25]. Preparat powstaje w Szwajcarii zgodnie z procedurami GMP. Jest wytwarzany bez glutenu, laktozy, konserwantów i sztucznych barwników [24]. Może być stosowany już u dzieci od 4. roku życia, a jeśli maluch ma trudność z połknięciem kapsułki, można ją otworzyć i wymieszać zawartość z wodą, sokiem lub musem owocowym [25]. Dzięki temu Padma BASIC łatwo wpisuje się w jedną, wspólną rutynę całej rodziny – tak, by dbanie o odporność było po prostu częścią codzienności, a nie reakcją dopiero wtedy, gdy pojawia się choroba.

Kiedy koniecznie udać się do lekarza?

Większość infekcji u dzieci ma łagodny przebieg i mija samoistnie, ale są sytuacje, które wymagają pilnej wizyty u pediatry. Zwróć uwagę na:

• bardzo częste, nawracające infekcje – jeśli dziecko przechodzi więcej niż kilkanaście przeziębień rocznie, warto udać się z nim do pediatry, który w razie potrzeby skieruje je do specjalisty [4];
• gorączkę utrzymującą się kilka dni lub bardzo wysoką gorączkę u niemowlęcia [5];
• niewyjaśnioną utratę wagi lub zahamowanie wzrostu;
• niepokojące objawy, takie jak trudności z oddychaniem, silny ból głowy, wysypka lub apatia [5];
• infekcje o nietypowo ciężkim przebiegu albo wymagające wielokrotnego podawania antybiotyków [4].

Suplementacja i zdrowy styl życia wspierają odporność, ale nie zastępują wizyty u lekarza. W razie wątpliwości zawsze warto skonsultować się ze specjalistą.

Podsumowanie

Jak wzmocnić odporność dziecka? Kluczem nie jest jednorazowa akcja przed sezonem przeziębień, lecz codzienne, całoroczne nawyki: dobrze zbilansowana dieta bogata w warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste, odpowiednia ilość snu, codzienny ruch na świeżym powietrzu, higiena rąk oraz rozsądne podejście do leków i suplementów. To proste działania, ale właśnie one najlepiej wspierają organizm dziecka na co dzień. Częste infekcje u maluchów są naturalnym etapem dojrzewania odporności, ale jeśli budzą niepokój, warto skonsultować się z pediatrą. Najwięcej zyskujemy, budując zdrowe nawyki wspólnie, jako rodzina, i wspierając się mądrą suplementacją – preparatami o wysokiej jakości i naturalnym składzie, takimi jak Padma BASIC.