Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneData publikacji:
Ostatnia aktualizacja:
Węgiel aktywny i 5 zasad poprawnego stosowania
Powiązane produkty
Co to jest węgiel aktywny?
Węgiel aktywny (synonimy: węgiel chłonny, carbo medicinalis, carbo activatus, carbo adsorbens) to substancja będąca amorficzną postacią węgla, która powstaje podczas niepełnego spalania materii organicznej. W trakcie różnych procesów dochodzi do powstania licznych porów, dzięki czemu końcowy produkt osiąga dużą powierzchnię całkowitą w małej objętości [1]. Węgiel aktywny charakteryzuje się zdolnością do wiązania niektórych substancji chemicznych.
Jak działa węgiel aktywny?
Węgiel aktywny wiąże na swojej powierzchni związki, które nie zostały jeszcze wchłonięte w układzie pokarmowym — stąd ważne jest jego jak najszybsze podanie po spożyciu toksyny. Najlepszemu wiązaniu ulegają substancje niezjonizowanie, z tego powodu węgiel lepiej adsorbuje substancje rozpuszczalne w tłuszczach niż w wodzie. Węgiel nie ulega wchłanianiu z przewodu pokarmowego [1,3].
Od czego zależy efektywność wiązania toksyny do węgla chłonnego? Oprócz charakteru chemicznego związku ważny jest stosunek pomiędzy ilością wolnej toksyny, a już utworzonego kompleksu węgiel aktywny-toksyna. Wynika z tego, że im więcej przyjętego węgla, tym teoretycznie — efektywność adsorpcji substancji toksycznej lepsza [3].
Na co pomaga węgiel aktywny?
Główne zastosowanie omawianej substancji związane jest ze schorzeniami układu pokarmowego, takimi jak:
- niestrawność i wzdęcia;
- biegunki;
- zatrucia lekami i związkami chemicznymi [2].
Węgiel aktywny na niestrawność i wzdęcia
W przypadku niestrawności i wzdęć węgiel można podawać dorosłym i dzieciom od 12. roku życia. Dawka jednorazowa wynosi od 800 mg do 1200 mg węgla aktywnego kilka razy na dobę. Maksymalny okres terapii bez konsultacji z lekarzem to 7 dni [2].
Węgiel aktywny na biegunkę
Biegunki mogą być leczone przy użyciu węgla u dorosłych i dzieci od 12. roku życia. Podaje się wtedy jednorazowo 4 g substancji, a dawkę można powtórzyć kilkakrotnie w ciągu doby. Maksymalny okres terapii bez konsultacji z lekarzem to 2 dni [2].
Węgiel aktywny na zatrucie
Węgiel aktywny stosuje się w przypadkach zatruć, ponieważ posiada właściwości adsorpcyjne, co oznacza, że jest w stanie wiązać na swojej powierzchni różne substancje chemiczne, toksyny, leki, zapobiegając ich wchłanianiu z przewodu pokarmowego do krwiobiegu. Dzięki swojej porowatej strukturze, węgiel aktywny ma bardzo dużą powierzchnię wewnętrzną, co umożliwia adsorpcję dużych ilości toksycznych substancji. Stosowanie go zaraz po zażyciu substancji toksycznej lub w przypadku zatrucia pokarmowego może pomóc zredukować absorpcję toksyn przez organizm.
Czy warto stosować węgiel aktywny na grypę i inne wirusy?
Węgiel aktywny nie działa bezpośrednio na wirusy grypy i nie jest zalecany jako środek leczniczy na grypę. Jego stosowanie może być pomocne w przypadku objawów ze strony przewodu pokarmowego, które czasami towarzyszą grypie, jak biegunka czy niestrawność, ale nie będzie to główne czy skuteczne leczenie samej grypy.
Jak stosować węgiel aktywny? Dawkowanie
Podstawowy mechanizm działania węgla chłonnego oparty jest na jego dużej powierzchni całkowitej. W aptekach substancja występuje w tabletkach lub kapsułkach w ilości od 150 mg do 300 mg, dlatego jednorazowo należy przyjąć od kilku do nawet 20 tabletek.
Jeśli węgiel aktywny występuje w postaci tabletek, to najlepiej je rozgnieść i zawiesić w wodzie. Kapsułki będą bardziej komfortowe, gdyż po ich otwarciu, zawartość można wsypać do wody. Węgiel aktywny najlepiej mieszać z wodą w stosunku 1 część węgla na 2 części wody.
Jakie preparaty z węglem aktywnym kupisz w aptece?
Tabletki z węglem
W aptekach możemy znaleźć następujące preparaty:
- Węgiel aktywowany Colfarm — 150 mg;
- Carbo medicinalis VP — 300 mg. W przypadku tego produktu zastosowano dodatek sacharozy, dlatego, zamiast rozprowadzać tabletki w wodzie, można je rozgryźć.
Kapsułki z węglem
W przypadku kapsułek wybór jest bardziej różnorodny:
- Oleofarm Węgiel aktywowany carbon — 150 mg;
- Węgiel leczniczy Microfarm — 200 mg;
- Węgiel leczniczy VP — 200 mg;
- Carbo Activ Vita — 150 mg.
5 zasad podczas stosowania węgla aktywnego
Czas podania
Węgiel chłonny należy przyjąć jak najszybciej to możliwe — najlepiej do 1 godziny po spożyciu toksyny. Efektywność terapii jest wtedy największa. Im później podamy węgiel aktywny, tym większa część substancji chemicznej ulegnie wchłonięciu do organizmu. W pewnym badaniu przeanalizowano, jak czas podania węgla wpływa na obniżenie ilości substancji chemicznej w organizmie pacjenta. Wykazano, że przyjęcie węgla aktywnego do 30 minut po spożyciu toksyny, obniża jej poziom w ustroju o około 70% (względem braku zastosowania węgla). Jeśli węgiel zostanie podany do 1 godziny, to poziom ulegnie obniżeniu już tylko o około 35% [3,5].
Natomiast węgiel aktywny można podać nawet do 4 godzin po przyjęciu substancji toksycznej, jeśli przyjęto bardzo dużą ilość toksyny, lek o przedłużonym uwalnianiu lub substancję, która opóźnia pasaż jelitowy [5].
Stan pacjenta
Węgiel aktywny można podawać jedynie pacjentom świadomym i zdolnym do współpracy. Węgiel aktywny, szczególnie podczas podawania wielokrotnego, może podrażnić układ pokarmowy i generować wymioty, dlatego jeśli pacjent nie ma prawidłowych odruchów, należy zastosować intubację. Inne przeciwwskazania to:
- trudności z połykaniem;
- ryzyko wystąpienia drgawek;
- zaburzenia pasażu jelitowego;
- jakiekolwiek urazy, krwawienia lub obecność wrzodów w układzie pokarmowym;
- nawracające i powtarzające się wymioty;
- zatrucie benzyną lub olejami [3,5-6].
Węgiel aktywny to odtrutka nieswoista
Węgiel aktywny jest odtrutką nieswoistą. Pomaga usunąć wiele toksyn z organizmu, jednak nie jest rozwiązaniem idealnym. Jeśli istnieje odtrutka swoista na przyjętą toksynę, czyli substancja, której działanie jest skierowane tylko i wyłącznie na nią, to lepiej skorzystać z takiego rozwiązania [3].
Węgiel aktywny nie jest odtrutką idealną
Należy pamiętać o tym, że węgiel chłonny nie wiąże wszystkich substancji toksycznych. Przykłady związków, które ulegają adsorpcji na węglu to:
- amfetamina;
- salicylany, np. kwas acetylosalicylowy (Aspirin Cardio, Polopiryna S, Acard);
- atropina;
- barbiturany (np. Luminalum, Luminalum Unia);
- benzodiazepiny (np. Lorafen, Relanium, Estazolam TZF);
- digoksyna (Digoxin Teva);
- dekstrometorfan (Acodin, Tussi Drill, Tussidex);
- paracetamol (Apap);
- teofilina (Euphyllin long, Theospirex retard);
- rycyna;
- strychnina;
- muskaryna;
- akonityna;
- kolchicyna.
Węgiel nie działa natomiast na substancje, takie jak:
- alkohole (etanol, metanol);
- sole nieorganiczne, np. NaCl;
- metale i ich związki nieorganiczne (np. lit);
- kwasy i zasady [5].
Węgiel aktywny i działania niepożądane
Niestety z racji dużych właściwości adsorpcyjnych, związek będzie zmniejszał wchłanianie również normalnie stosowanych leków. Podczas terapii nie należy przyjmować innych leków minimum 2 godziny przed lub po przyjęciu węgla aktywnego.
Węgiel nie ulega wchłanianiu z przewodu pokarmowego, dlatego będzie zabarwiał stolec na czarno. Nie jest to działanie, którym należy się przejmować.
Działania niepożądane po spożyciu węgla nie są bardzo poważne i dotyczą głównie zaburzeń żołądkowo-jelitowych, takich jak: wymioty, biegunka czy zaparcia [2].
Bibliografia
- “Activated charcoal | DrugBank Online.” [Online]. Available: https://go.drugbank.com/drugs/DB09278. [Accessed: 06-Apr-2021].
- Węgiel leczniczy VP – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
- J. Silberman, M. A. Galuska, and A. Taylor, Activated Charcoal. StatPearls Publishing, 2021.
- J. A. Lowry, “Second Meeting of the Subcommittee of the Expert Committee on the Selection and Use of Essential Medicines USE OF ACTIVATED CHARCOAL IN PEDIATRIC POPULATIONS,” 2008.
- T. Zellner, D. Prasa, E. Färber, P. Hoffmann-Walbeck, D. Genser, and F. Eyer, “The use of activated charcoal to treat intoxications,” Deutsches Arzteblatt International, vol. 116, no. 18. Deutscher Arzte-Verlag GmbH, pp. 311–317, 03-May-2019, doi: 10.3238/arztebl.2019.0311.
- “Witold Seńczuk - Toksykologia Współczesna.” .
33 odpowiedzi na “Węgiel aktywny i 5 zasad poprawnego stosowania”
Biorę leki na nadciśnienie i cukier dwa razy dziennie ( rano i wieczorem) i insulinę wieczorem. Czy mogę wziąć węgiel kokosowy, jeśli tak to ile i kiedy? Głównie chodzi mi o gazy, jestem bardzo zagazowana. Dziękuję.
Szanowna Pani!
Węgiel aktywny może być stosowany w celu pozbycia się wzdęć. Zwykle należy przyjąć 1000 mg substancji jednorazowo. Węgiel najlepiej pokruszyć lub pogryźć i zawiesić w wodzie, aby działał najlepiej. Natomiast węgla nie można przyjmować bezpośrednio z lekami, bo zmniejszy to ich działanie. Odstęp pomiędzy węglem a innymi lekami to minimum 2 godziny. Proszę pamiętać, że przy częstym stosowaniu węgla może dojść do zaparć, a kał może zabarwić się na czarno. Sugeruję stosowanie tego leku doraźnie albo rozważenie alternatywy, którą przedstawiam poniżej.
Na wzdęcia warto też wypróbować preparaty z symetykonem, który bardzo dobrze rozbija nagromadzone pęcherzyki. Jest skuteczny i bezpieczny.
Pozdrawiam,
mgr farm. Dawid. hachlica.
Biorę wegiel od kilku dni .zauważyłam dużą poprawę funkcjonowania mojego organizmu .Lepiej usypiam
Nie mam łaknienia na słodycze i mniej A nawet dużo mniej jemProszę uważać z częstym stosowaniem węgla (a szczególnie dużych dawek). Może doświadczyć Pani, np. zaparć. Jeśli stosuje Pani inne leki to proszę pamiętać o odpowiedniej przerwie między ich stosowaniem.
czy mleko zsiadłe można łączyć po węglu?
Bardzo ciekawe pytanie. Ogólnie zalecałbym zrobić odstęp – tak, jak w przypadku leków, czyli 2 h – bo jednak nabiał ma dużo wapnia, a węgiel aktywny może wiązać ten wapń i ewentualne inne, dobroczynne składniki.
Czy podczas chemioterapii można stosować węgiel? Chodzi o wyplukanie pozbycie się tych toksyn po zastosowaniu żeby długo nie utrzymywały się w organizmie. Czy tj. wogole możliwe?
Szanowny Pacjencie, stosowanie węgla aktywnego podczas chemioterapii nie jest zalecane. Węgiel ten może wiązać leki, przez co może obniżać skuteczność terapii – jeśli stosuje Pani leki podawane doustnie. Jeśli chodzi o toksyny, to pewnie ma Pani na myśli pozostałości po lekach stosowanych w chemioterapii? Węgiel aktywny także ich nie usunie. Metabolity (czyli te pozostałości) są usuwane na drodze różnych przemian metabolicznych i wydalane.
Czy przy chorobach układu oddechowego można stosować doraźnie węgiel (np. Wrazie potrzeby,biegunka) Przeczytałam gdzieś, że przy niekontrolowanych odruchach układu oddechowego szkodzi. Proszę o szybką odpowiedź. Dziękuję.
Najpewniej chodziło o to, że przy problemach z połykaniem, niekontrolowanym kaszlem lub np. intensywnymi wymiotami może dojść do aspiracji węgla do dróg oddechowych. Jeśli nie ma takich problemów, to można stosować węgiel, ale proszę pamiętać, żeby zrobić minimum 2 godziny przerwy między zażywanymi lekami a stosowaniem węgla, bo osłabia on działanie innych leków.
Czy węgiel aktywny cardio można i jak stosować aby pozbyć się pasożytów
Szanowny Panie, węgiel aktywny nie jest lekiem przeciwko pasożytom. Jego działanie polega głównie na adsorpcji toksyn i nie jest przeznaczony do leczenia zakażeń pasożytniczych. W przypadku podejrzenia pasożytów zaleca się konsultację z lekarzem, który dobierze odpowiednie leczenie.
Czy węgiel oczyści organizm po antybiotyterapii i po lekach przeciwbólowych zażywanych przez dłuższy czas?
Dzień dobry!
Węgiel aktywny nie oczyści organizmu z leków, które zostały już wchłonięte do krwiobiegu. Działa on tylko w przewodzie pokarmowym, adsorbując substancje znajdujące się w żołądku i jelitach. Z drugiej strony po antybiotykoterapii i stosowaniu leków przeciwbólowych nie ma potrzeby oczyszczania organizmu poprzez stosowanie innych leków.
Pozdrawiam.
Czy węgiel aktywny można podać 4 latkowi? Jeśli tak to w jakiej dawce?
Dzień dobry.
Jeśli chodzi o podawanie węgla aktywnego 4-latkowi – to zależy. W przypadku dolegliwości typu niestrawność, wzdęcia i biegunki, Charakterystyka Produktu Leczniczego zaleca podawanie węgla jedynie dzieciom powyżej 12. roku życia. U młodszych stosowanie węgla jest możliwe ALE tylko w przypadku zatruć lekami i związkami chemicznymi. Powinien być on wtedy podany w szpitalu przez specjalny zgłębnik, którym trzeba zawiesinę również usunąć.
W przypadku 4-latka nie powinno się podawać węgla w warunkach domowych.
Czy przy IBS można stosować węgie długoterminowo ?
Węgla leczniczego proszę nie stosować długoterminowo. Stosuje się go jedynie podczas zatruć, biegunek, wzdęć, ale nie przez dłuższy czas.
Czy w przypadku IBS węgiel aktywny można stosować dlugoterminowo ?
Dzień dobry.
Nie polecam stosowania węgla aktywnego długoterminowo w żadnym przypadku. Lek ten najlepiej stosować doraźnie przy zatruciach, biegunkach lub wzdęciach. Długotrwałe stosowanie węgla aktywnego może zaburzać wchłanianie innych leków a także prowadzić do zaparć. W przypadku IBS lepiej wypróbować probiotyki lub maślan sodu, które powinno się stosować długoterminowo (minimum 1 miesiąc, maślan sodu nawet do 3 miesięcy).
Czy w chorobie jelita drażliwego można stosować węgiel i jak często?
Dzień dobry.
Nie ma wskazań, które polecały by stosowanie węgla aktywnego w zespole jelita drażliwego. Odradzałbym takie postępowanie. Za to można spróbować stosować probiotyki albo maślan sodu. Osobiście poleciłbym maślan sodu – to eubiotyk, który promuje rozwój naszej, prawidłowej mikrobioty.
Czy przy duspatalinie można brać węgiel albo maslan sodu ?
Dzień dobry.
Stosowanie węgla leczniczego przy jakimkolwiek leku osłabi lub zahamuje jego działanie. Nie wolno takiego połączenia brać jednocześnie. Jeśli sytuacja tego wymaga to należy zachować minimum 2-godzinny odstęp. W przypadku maślanu sodu nie ma problemu i można je stosować razem.
Dzień dobry 🙂
Czyli na pozbycie się z organizmu ołowiu i arsenu, węgiel aktywny też nie zadziała, jak rozumiem, mimo iż w internecie można znaleźć wiele zaleceń jego zastosowania w tyn celu?
Pozdrawiam serdecznie,
PatrycjaDzień dobry,
widzę, że nie jest zalecane stosowanie węgla przez więcej niż 7 dni, kupiłam go jako suplement w kapsułkach po 150g ze względu na częste biegunki, czy w tak niskiej dawce można spróbować stosować go przez miesiąc, czy jednak nie przekraczać tych 7 dni?Długie stosowanie, szczególnie w dużych dawkach może powodować m.in. zaparcia lub nawet zmniejszone wchłanianie niektórych składników odżywczych. Przy mniejszych dawkach oczywiście ten problem nie będzie nasilony, ale proszę pamiętać, że nie jest to lek przeznaczony do długotrwałego stosowania. Jeśli biegunki utrzymują się przez dłuższy czas lub pojawiają się często, to należy zweryfikować przyczynę problemu. Polecam konsultację lekarską.
Pozdrawiam.
Czy węgiel można stosować na biegunkę skoro w działaniach niepożądanych jest informacja że może powodować biegunkę wymioty itd. ? Czy lepiej zastąpić np smectą?
Tak można, takie jest oficjalne wskazanie leku. U osób powyżej 12 roku życia stosuje się około 4 g węgla rozkruszonych i rozprowadzonych w wodzie.
Szanowny Panie Magistrze,
Czy można przedawkować probiotyki połączone z max. dawką Maślanu Sodu(770 mg, w tym kwas masłowy 600 mg) doprowadzając tym samym do SIBO (?) i próbować leczyć węglem?Dzień dobry.
Odpowiedź organizmu na probiotyki jest tak naprawdę dość indywidualna. Podczas probiotykoterapii warto wprowadzać je powoli, aby zobaczyć, jak organizm zareaguje. Natomiast nigdy nie spotkałem się z tym, aby probiotyki doprowadziły do SIBO. O jakich szczepach Pani myśli? Czasami niektóre szczepy bakterii kwasu mlekowego (Lactobacillus) mogą być gorzej akceptowalne u osób z nietolerancją laktozy. Może w tym problem?
Czy przy ApoTams možn brać węgiel aktywny
Tak jak w artykule pisaliśmy, nie można przyjmować żadnych leków bezpośrednio z węglem aktywnym. Węgiel będzie absorbował leki, a więc działanie lecznicze preparatów będzie zmniejszone i nieprzewidywalne. Pomiędzy lekami, a węglem należy zachować 2-godzinny odstęp.
Omawiane substancje
Omawiane schorzenia
Autor poradnika:
Więcej poradników
Porady
Dodaj komentarz