Wskazania do stosowania szczepionki przeciwgruźliczej BCG 10
Spis treści
- Wprowadzenie
- Wskazania do stosowania
- Dawkowanie i sposób podawania
- Przeciwwskazania
- Działania niepożądane
- Słownik pojęć
- Podsumowanie
Wprowadzenie
Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 jest stosowana w profilaktyce gruźlicy. Zawiera żywe, atenuowane bakterie pochodzące z hodowli prątka bydlęcego BCG (Bacillus Calmette-Guerin), podszczep Moreau. Szczepionka jest dostępna w postaci proszku i rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań śródskórnych[1].
Wskazania do stosowania
Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 jest stosowana w celu zapobiegania gruźlicy. W Polsce szczepienia przeciw gruźlicy są obowiązkowe i wykonywane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych zatwierdzanym corocznie przez Ministra Zdrowia[1]. Szczepienia są przeprowadzane u noworodków oraz dzieci do ukończenia 15 roku życia, które nie zostały zaszczepione po urodzeniu[2].
Dawkowanie i sposób podawania
Szczepionkę należy rozpuścić w 1 ml izotonicznego roztworu chlorku sodu. Po rekonstytucji powstaje jednorodna zawiesina, którą należy podać śródskórnie w zewnętrzną 1/3 górną część lewego ramienia. Szczepienie powinno być wykonywane przez personel specjalnie przeszkolony w wstrzykiwaniu śródskórnym[1]. Przed szczepieniem skórę w miejscu podania należy odkazić alkoholem i odczekać aż wyschnie[2].
Przeciwwskazania
Szczepienia BCG nie powinny być wykonywane w następujących przypadkach[1]:
- u osób ze znaną nadwrażliwością na którykolwiek składnik szczepionki,
- u noworodków o masie ciała poniżej 2000 g,
- u noworodków matek zakażonych HIV do czasu wykluczenia zakażenia HIV u dziecka,
- u noworodków z podejrzeniem wrodzonych zaburzeń odporności,
- u osób zakażonych HIV,
- u osób z pierwotnymi lub wtórnymi niedoborami odporności,
- u osób w trakcie radioterapii,
- u osób leczonych kortykosteroidami,
- u osób z chorobą nowotworową,
- u pacjentów po przeszczepieniu komórek macierzystych szpiku i po przeszczepieniu narządu,
- u osób z ciężkimi chorobami,
- w ciąży,
- u osób, które chorowały na gruźlicę lub u osób z dużym odczynem próby tuberkulinowej (RT23).
Działania niepożądane
Jak każdy lek, szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 może powodować działania niepożądane. Najczęściej występujące działania niepożądane to[1]:
- nacieczenie, krostka, owrzodzenie w miejscu wstrzyknięcia,
- powiększenie regionalnych węzłów chłonnych,
- duże owrzodzenie, ropień lub keloid (bliznowiec),
- uogólnione zakażenie BCG z zapaleniem kości,
- zapalenie szpiku kostnego,
- bezdech u bardzo niedojrzałych wcześniaków.
Słownik pojęć
- Gruźlica – choroba zakaźna wywoływana przez prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis).
- BCG – skrót od Bacillus Calmette-Guerin, szczepionka przeciw gruźlicy.
- Atenuowane bakterie – bakterie osłabione, które nie wywołują choroby, ale stymulują układ odpornościowy do wytworzenia odporności.
- Śródskórne wstrzyknięcie – wstrzyknięcie leku bezpośrednio pod skórę.
- Próba tuberkulinowa (RT23) – test diagnostyczny stosowany do wykrywania zakażenia prątkiem gruźlicy.
Podsumowanie
Szczepionka przeciwgruźlicza BCG 10 jest kluczowym elementem profilaktyki gruźlicy w Polsce. Jest stosowana u noworodków oraz dzieci do 15 roku życia, które nie zostały zaszczepione po urodzeniu. Szczepionka jest bezpieczna, ale jak każdy lek, może powodować działania niepożądane. Ważne jest, aby szczepienie było przeprowadzane przez wykwalifikowany personel medyczny i zgodnie z zaleceniami dotyczącymi dawkowania i przechowywania.
| Wskazania | Profilaktyka gruźlicy |
| Dawkowanie | 0,1 ml śródskórnie |
| Przeciwwskazania | Nadwrażliwość, masa ciała poniżej 2000 g, zakażenie HIV |
| Działania niepożądane | Nacieczenie, krostka, owrzodzenie, powiększenie węzłów chłonnych |














