aleric

Aleric deslo USP

floradix

Floradix Żelazo i witaminy

nisita

Nisita

Biotilac Biotic

hascovir

Hascovir Control Max

kerabione

Kerabione

raphaholin C

Raphacholin C

ecomer

Ecomer Odporność + witamina E

chitosan

Olimp Chitosan+chrom

, , , ,

Czym jest analog GLP-1? To zastrzyk na cukrzycę czy na odchudzanie?

Czy analogi GLP-1 to zastrzyki na odchudzanie?

Zarówno otyłość, jak i cukrzyca typu 2 stanowią naglący problem współczesnej medycyny. Trwają zatem poszukiwania leku, który swoim działaniem obejmie zarówno wyrównanie cukrzycy, jak i bezpieczne, stopniowe odchudzanie.  A ponadto będzie miał korzystny wpływ na układ krążenia. Tu na scenę wkracza stosunkowo nowa, lecz dynamicznie rozwijająca się grupa leków: analogi GLP-1.

Cukrzyca typu 2 jest z pewnością najbardziej rozpowszechnioną chorobą metaboliczną na świecie. Skraca życie przeciętnie o 5-10 lat, głównie przez niekorzystny wpływ na układ krążenia oraz serce. Powoduje szybszy rozwój niewydolności serca, choroby naczyń mózgowych i obwodowych [1]. Dodatkowym problemem zwykle współistniejącym z cukrzycą typu 2 jest nadwaga lub otyłość.

Jak leczyć cukrzycę?

Leczenie cukrzycy typu 2 ma na celu zmniejszenie glikemii na czczo i po posiłkach. Poziom cukru we krwi przekłada się na hemoglobinę glikowaną, HbA1C. Jest to wskaźnik wyrównania cukrzycy. Udowodnione zostało, że wzrost HbA1C już o 1% istotnie zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych oraz zgonu [1]. Z kolei spadek masy ciała pozwala   na lepszą kontrolę glikemii oraz poprawę innych parametrów metabolicznych [3].

Leczenie polega na odpowiedniej diecie i aktywności fizycznej. Następnie lekarz włącza doustne leki przeciwcukrzycowe, na czele z metforminą. Leki stosowane w drugiej kolejności mają za zadanie nie tylko korzystnie wpłynąć na glikemię, ale również zmniejszyć ryzyko ze strony układu krążenia. Okazuje się w dodatku, że najnowsze leki (coraz szerzej zresztą stosowane w terapii cukrzycy typu 2, mogą znacząco pomóc w redukcji masy ciała. Mowa tu zwłaszcza o agonistach receptora GLP-1.

Co to jest otyłość? Epidemia otyłości!

Coraz więcej osób ma zbyt dużą masę ciała. I postawmy sprawę jasno: otyłość jest chorobą, którą trzeba leczyć. Nieleczona prowadzi do zaburzeń metabolicznych z cukrzycą typu 2 na czele, zaburzeń lipidowych, wzrostu ryzyka choroby wieńcowej, udarów i innych chorób sercowo-naczyniowych, bezdechu sennego, a także niektórych rodzajów nowotworów. Ponadto powoduje wzrost nakładów na leczenie [6].

Szczególnie niebezpieczna jest tzw. otyłość brzuszna. Polega ona na odkładaniu się tkanki tłuszczowej głównie w okolicach brzucha. Aby ją ocenić, wystarczy dokonać pomiaru obwodu pasa. O otyłości brzusznej świadczy obwód pasa 80 cm u kobiet oraz 94 cm u mężczyzn. Jak dowodzą badania, jest to czynnik istotnie zwiększający ryzyko przedwczesnego zgonu [7].

Poza obwodem pasa podstawowym parametrem diagnozującym otyłość jest wskaźnik BMI. Otrzymujemy go, dzieląc masę ciała wyrażoną w kilogramach przez wzrost w metrach  do kwadratu.

Prawidłowe BMI powinno być w przedziale 18,5-24,9. Wartości BMI między 25 a 29,9 świadczą o nadwadze, 30-34,9 o otyłości I stopnia, 35-39,9 o otyłości II stopnia, zaś wynik powyżej 40 świadczy o otyłości III stopnia [3]. Stosowanie wskaźnika BMI jest dyskusyjne dla dzieci i młodzieży, oraz niemiarodajne dla kobiet w ciąży.

Analogi GLP-1, czyli nowe leki na cukrzycę?

Agoniści receptora GLP-1 (analogi GLP-1) są lekami, które naśladują działanie naturalnie występującego w organizmie glukagonopodobnego peptydu 1 (w skrócie GLP-1). U zdrowego człowieka GLP-1 jest hormonem produkowanym przez komórki jelita cienkiego w odpowiedzi na posiłek.

Wspomniane leki wywołują  szereg pozytywnych skutków. Regulują poziom glukozy we krwi, co pokazuje spadek wartości HbA1C do 7% i poniżej (czyli prawie jak u zdrowych osób) nawet u ponad 70% pacjentów [8]. Poza tym obniżają poziom cholesterolu, redukują łaknienie i mają udowodnione korzystne działanie na układ krążenia (liraglutyd, semaglutyd oraz dulaglutyd). Powodują także spadek masy ciała na tyle istotny i poprawiający pozostałe parametry leczenia, że zostały włączone w standardy leczenia cukrzycy typu 2 u otyłych dorosłych [2,3].

W porównaniu z doustnymi lekami stosowanymi w otyłości, efekty spadku masy ciała w trakcie leczenia analogami GLP-1 są dużo lepsze [4]. Trzeba podkreślić, że leki te wpływają głównie na zmniejszenie otyłości brzusznej.

Czy analogi GLP-1 to zastrzyki na odchudzanie dla cukrzyków?

W Polsce zarejestrowane są analogi GLP-1 we wstrzyknięciach podskórnych:

  • stosowane codziennie (liraglutyd: Saxenda, Victoza, exenatyd: Bydureon, liksysenatyd: Lyxumia);
  • stosowane raz w tygodniu (semaglutyd: Ozempic, dulaglutyd: Trulicity).

Aktualnie trwają prace nad doustną formą semaglutydu [5].

Wszystkie wymienione leki mają rejestrację do leczenia cukrzycy typu 2. Wyjątek stanowi jeden z preparatów liraglutydu (Saxenda), który zarejestrowany jest w leczeniu otyłości. Leczenie liraglutydem powinno być prowadzone przy jednoczesnym przestrzeganiu diety  i dopasowanej aktywności fizycznej. Przeznaczony jest dla osób z BMI powyżej 30, albo  z BMI w granicach 27-30 ze współistniejącymi czynnikami ryzyka (np. stan przedcukrzycowy, cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia i bezdech senny)[8].

Badania pokazują także, że semaglutyd pomaga osiągnąć znacznie lepsze wyrównanie glikemii oraz większy spadek masy ciała, w porównaniu z liraglutydem. Profil bezpieczeństwa obu leków pozostaje podobny [9].

Kto nie może stosować analogów GLP-1?

Analogów GLP-1 nie mogą stosować osoby z nadwrażliwością na składniki leku, pacjenci z cukrzycą typu 1 oraz kwasicą ketonową. Leki te nie mogą także zastępować insuliny.

Jakie są skutki uboczne analogów GLP-1?

Do najczęstszych działań niepożądanych należą nudności, biegunki i wymioty. Mogą także wystąpić poważniejsze skutki: ostre zapalenie trzustki, większa skłonność do kamicy żółciowej, hipoglikemia, reakcje alergiczne na składniki leku oraz tachykardia (przyspieszone bicie serca).

Co jeszcze musisz wiedzieć o analogach GLP-1 na cukrzycę?

Badania analogów GLP-1 trwają. Leki te budzą ogromne nadzieje zarówno u lekarzy, jak i u pacjentów.  Przyczynia się do tego osiągane w trakcie leczenia lepsze wyrównanie cukrzycy i pozytywny wpływ na układ krążenia. Pacjenci stosujący analogi GLP-1 obserwują także zauważalny spadek masy ciała i istotne zmniejszenie stopnia otyłości.

Decyzję o leczeniu zawsze podejmuje lekarz, dostosowując je do stanu pacjenta.

Według aktualnych zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego oraz dostępnej wiedzy medycznej analogi GLP-1 powinny być stosowane znacznie częściej, niż ma to miejsce aktualnie w Polsce. Przyczyną jest przede wszystkim wysoka cena miesięcznej kuracji.

Bibliografia

  1. Cypryk K., Małecki P. A review of cardiovascular outcome trials in type 2 diabetes. Endokrynol Pol 2018; 69 (4): 424–431 
  2. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2020: Polskie Towarzystwo Diabetologiczne
  3. wytyczne American Diabetes Association, Diabetes Care January 01 2021; volume 44 issue Supplement 1; S100-S110: (8. Obesity Management for the Treatment of Type 2 Diabetes: Standards of Medical Care in Diabetes—2021)
  4. Ganguly R., Tian Y., Kong S.X., Hersloev M., Hobbs T., Smolarz B.G., Ramasamy A., Lundegaard Haase C., Weng W., Persistence of newer anti-obesity medications in a real-world setting, Diabetes Research and Clinical Practice, Volume 143, 2018, Pages 348-356
  5. Efficacy and safety of oral semaglutide in patients with type 2 diabetes and moderate renal impairment (PIONEER 5): a placebo-controlled, randomised, phase 3a trial, The Lancet Diabetes & Endocrinology,Volume 7, Issue 7, 2019, Pages 515-527 ( https://doi.org/10.1016/S2213-8587(19)30192-5)
  6. https://diabetologia.mp.pl/wytyczne/106562,postepowanie-w-nadwadze-i-otylosci-wprowadzenie
  7. A. Jayedi i wsp., Central fatness and risk of all cause mortality: systematic review and dose-response meta-analysis of 72 prospective cohort studies, The British Medical Journal, 2020; 370: m3324; doi: 10.1136/bmj.m3324
  8. Charakterystyki produktów leczniczych wymienionych w artykule
  9. Capehorn m.s., Catarig A.-M., Furberg J.K. , Janez A., Price H.C.,Tadayon S. , Vergès B., Marre M., Efficacy and safety of once-weekly semaglutide 1.0mg vs once-daily liraglutide 1.2mg as add-on to 1–3 oral antidiabetic drugs in subjects with type 2 diabetes (SUSTAIN 10),Diabetes & Metabolism,Volume 46, Issue 2,2020, Pages 100-109 https://doi.org/10.1016/j.diabet.2019.101117.

Omawiane substancje

  • Dulaglutyd

    Dulaglutyd jest lekiem stosowanym w leczeniu cukrzycy typu 2. Substancja ta działa poprzez hamowanie enzymów odpowiedzialnych za rozkład glukozy w organizmie.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Liksysenatyd

    Liksysenatyd to syntetyczna substancja chemiczna. Substancja ta jest stosowana w leczeniu cukrzycy typu 2.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Liraglutyd

    Liraglutyd jest lekiem stosowanym w leczeniu cukrzycy typu 2. Substancja ta działa poprzez zwiększenie wydzielania insuliny i zmniejszenie produkcji glukozy przez wątrobę.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Semaglutyd

    Semaglutyd jest lekiem stosowanym w leczeniu cukrzycy typu 2. Substancja ta działa poprzez zwiększenie wydzielania insuliny i zmniejszenie produkcji glukozy przez wątrobę.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Cukrzyca

    Cukrzyca to choroba metaboliczna charakteryzująca się podwyższonym poziomem glukozy we krwi. Nieleczona cukrzyca może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak uszkodzenie nerek, nerwów, oczu oraz serca.
  • Otyłość

    Otyłość to choroba charakteryzująca się nadmierną ilością tkanki tłuszczowej w organizmie. Jest to problem zdrowotny, który może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak choroby serca, cukrzyca czy choroby układu oddechowego.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , , , , .