Co zrobić, aby nerki były zdrowe?

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Jak uniknąć chorób nerek?

Nerki są bardzo ważne dla naszego organizmu, dlatego powinniśmy dbać o ich kondycję. Czy istnieją zalecenia i wskazówki, które pomogą utrzymać zdrowie nerek? Jak o nie dbać i jak uniknąć chorób nerek? Na to wszystko odpowiemy w poniższym artykule.
Jak uniknąć chorób nerek? (fot. Canva)

Po co nam nerki?

Nerki to fasolowate organy, które leżą pod żebrami po obu stronach kręgosłupa z tyłu naszego ciała. Ich główną rolą jest filtracja krwi. W naszym organizmie zachodzi mnóstwo reakcji chemicznych i przemian metabolicznych, które generują niepotrzebne i szkodliwe związki. Przez nerki przepływa krew, z której usuwana jest nadmierna ilość wody i niepotrzebne składniki. W efekcie prowadzi to do powstania moczu. Oczywiście to tylko jedno z zadań nerek. W nerkach powstają również hormony, dzięki którym utrzymywane jest prawidłowe ciśnienie tętnicze krwi lub możliwa jest produkcja czerwonych krwinek. Co może się stać, gdy nasze nerki przestaną prawidłowo pracować? Poniżej prezentujemy listę wybranych problemów zdrowotnych, które mogą mieć związek ze źle działającymi nerkami:

  • nadciśnienie tętnicze krwi;
  • zawał mięśnia sercowego;
  • udar mózgu;
  • inne choroby sercowo-naczyniowe;
  • uszkodzenie nerwów (neuropatie);
  • anemia [1].

Co może wskazywać na chore nerki?

Początkowe objawy nieprawidłowo funkcjonujących nerek nie są oczywiste. Chory może nie być świadomy, że ten ważny organ pracuje nieprawidłowo, bo objawy można pomylić, chociaż by ze zwykłym przemęczeniem. Poniższe symptomy mogą świadczyć o rozwijającej się chorobie nerek:

  • przewlekłe zmęczenie;
  • nadmierna męczliwość;
  • zwiększone pragnienie;
  • nadmierne oddawania moczu;
  • obrzęki ciała (głównie kończyny i oczy);
  • trudności w oddawaniu moczu;
  • pienienie się moczu;
  • obecność krwi w moczu.

Jeśli rozpoznajesz u siebie nawet jeden z powyższych objawów, to należy udać się do lekarza.

Które badania ocenią zdrowie nerek?

Dobrym pomysłem, aby kontrolować zdrowie swoich nerek, jest wykonywanie rutynowych, np. corocznych badań krwi i moczu. Istnieją pewne wskaźniki, które pozwolą ci kontrolować stan swoich nerek i szybko rozpoznać ewentualne nieprawidłowości, z którymi należy udać się do lekarza. Pamiętaj, aby wszystkie wyniki skonsultować ze swoim lekarzem.

Badanie krwi pozwoli określić wartość GFR, czyli wskaźnika filtracji kłebuszkowej. GFR pokazuje, jak dobrze nerki filtrują krew. Prawidłowe wartości dla dorosłych powinny wynosić powyżej 90 ml/min/1,73 m2. Drugim wskaźnikiem kondycji nerek jest poziom kreatyniny. Warto też kontrolować poziom kwasu moczowego. Hiperurykemia, czyli nadmiar kwasu moczowego we krwi, może prowadzić do powstawania złogów nerkowych i być wskaźnikiem rozwoju chorób nerek.

Dane o zdrowiu nerek dostarcza także badanie ogólne moczu. Najważniejszą rzeczą, która interesuje nas w badaniu moczu w kontekście chorób nerek, jest białko. Obecność protein w moczu może wskazywać na problemy z tym narządem i taki wynik powinien zostać skonsultowany z lekarzem.

Pierwsze kroki w dbaniu o nerki

Jeśli chcesz zacząć dbać o nerki, aby uniknąć przewlekłych chorób, to pierwsze kroki są dość proste. Nie wymagają one skomplikowanych procedur i przyjmowania dziwnych suplementów – wręcz przeciwnie! Podstawowym krokiem, który zapewni nerkom prawidłowe funkcjonowanie, jest prowadzenie zdrowego stylu życia. Chodzi tutaj o aktywność fizyczną i zróżnicowaną dietę.

Ruch i zdrowe pożywienie

Codzienna aktywność fizyczna jest kluczowa do zapewnienia zdrowia naszemu organizmowi. Wedle wszelkich zaleceń powinniśmy przeznaczać minimum 150 minut tygodniowo na ćwiczenia o umiarkowanej intensywności, np. bieganie, siłownia, pływanie lub fitness. Pamiętaj, że jeśli zaczynasz przygodę z ruchem, to nawet spacer będzie dobrym wyborem. Dobrze, gdybyś codziennie pokonywał od 5000 do 10000 kroków. Postaraj się, aby aktywność fizyczna była rutyną w twoim życiu. Wybieraj to, co lubisz, aby nie wykonywać ćwiczeń na siłę. Umiarkowany wysiłek pozwoli zadbać ci o nerki, ale również o prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego. Aktywność fizyczna skutecznie obniża ryzyko zachorowania na choroby metaboliczne, jak np. cukrzyca [2-4].

Zdrowa dieta to także klucz do zdrowia. Nie chodzi tutaj, aby skrupulatnie liczyć kalorie i dobierać produkty żywnościowe. Takie podejście może być ciekawe przez kilka tygodni, ale chodzi o to, żeby zmienić swoje nawyki żywieniowe na całe życie. Warto wybrać dietę, która dostarcza zdrowe tłuszcze, błonnik i odpowiednie ilości białka. W prewencji chorób sercowo-naczyniowych poleca się głównie dietę DASH, która będzie dobra do utrzymania zdrowia nerek. Należy pamiętać, aby spożywać warzywa i owoce oraz ograniczać czerwone i tłuste mięso w diecie [2].

Utrzymuj prawidłową masę ciała

Celem wprowadzenia aktywności fizycznej do swojego życia oraz zdrowej diety jest utrzymywanie prawidłowej masy ciała. Jeśli jesteś otyły lub masz nadwagę, to warto skonsultować się z dietetykiem w celu dobrania odpowiedniej i zdrowej metody redukcji. Nadmierne kilogramy przyczyniają się do rozwoju cukrzycy, chorób sercowo-naczyniowych oraz przewlekłych chorób nerek.

Wyeliminuj używki

Jeśli chcesz zacząć dbać o nerki, to powinieneś wyeliminować ze swojego życia wszelkie używki. Chodzi tutaj o papierosy, alkohol i narkotyki. W wyjściu z nałogu nikotynowego może pomóc ci lekarz lub farmaceuta poprzez zastosowanie Nikotynowej Terapii Zastępczej. Alkohol to także związek, który niszczy zdrowie. Żadna ilość alkoholu nie jest bezpieczna dla twojego organizmu.

Jak uniknąć chorób nerek?

Nerki pełnią ważne funkcje w organizmie, dlatego, żeby o nie dbać, należy dbać tak naprawdę o całe ciało. Istnieje wiele czynników ryzyka, które prowadzą do przewlekłych chorób nerek. Na część z nich nie mamy wpływu, ale są i takie, które – chociaż częściowo – zależą od nas:

  • nadciśnienie tętnicze krwi;
  • cukrzyca;
  • choroby sercowo-naczyniowe;
  • otyłość;
  • przewlekłe infekcje układu moczowego;
  • przewlekłe stosowanie Niesteroidowych Leków Przeciwzapalnych;
  • kamienie nerkowe;
  • podeszły wiek.

Kontroluj choroby przewlekłe

Prewencja chorób nerek opiera się na kontrolowaniu innych chorób przewlekłych. Jeśli cierpisz na nadciśnienie tętnicze krwi, cukrzycę, masz podwyższony profil lipidowy bądź chorujesz na inne choroby sercowo-naczyniowe, to musisz być pod stałą opieką lekarzy i powinieneś przyjmować zalecane leki. Utrzymywanie prawidłowego ciśnienia krwi, poziomu glukozy lub profilu lipidowego jest niezbędne do prewencji chorób nerek. Nawet jeśli teraz nie cierpisz na wspomniane choroby, ale występują one u ciebie w rodzinie, to już jesteś narażony na przewlekłą chorobę nerek. Powinieneś kontrolować te parametry, np. raz do roku.

Nie nadużywaj leków

Wszelkie przyjmowane leki powinny być skonsultowane z lekarzem lub farmaceutą. Jednym z czynników ryzyka wystąpienia chorób nerek jest nadużywanie Niesteroidowych Leków Przeciwzapalnych. Niestety w większości są one dostępne bez recepty. To substancje, takie jak:

  • diklofenak (np. Voltaren Express Forte);
  • ibuprofen (np. Ibuprom, Ibum, Mig);
  • meloksykam (np. Mel, Moilec, Opokan);
  • naproksen (np. Naxii, Aleve);
  • kwas acetylosalicylowy (np. Aspirin, Polopiryna S) [5].

Nie znaczy to, że są one przeciwwskazane u zdrowych osób. Chodzi o to, aby ich nie nadużywać i nie stosować jednocześnie. Jeśli występują u ciebie wskazania do stosowania NLPZ, np. cierpisz na ból lub masz gorączkę, to powinieneś je brać przez jak najkrótszy czas.

Pij odpowiednią ilość wody

W gonitwie dnia codziennego często zapominamy o zdrowym odżywianiu, ale i piciu odpowiedniej ilości płynów. Jedna herbata do posiłku i dwie kawy w ciągu dnia to zdecydowanie za mało. Z drugiej strony nie ma też uniwersalnego wzoru na zalecaną ilość wody w ciągu dnia. Zwykle określa się, że powinniśmy przyjmować od 1,5l do 2l wody dziennie. Najlepszym wskaźnikiem jest kolor moczu. Powinien być jasnożółty – to świadczy o prawidłowym nawodnieniu. Ciemnożółta lub brązowa barwa moczu wskazuje na odwodnienie. Jeśli mocz jest bezbarwny, to znak, że jesteś zbyt mocno nawodniony.

Co może się stać, gdy pijesz za mało? Bardzo częsty objaw to ból głowy. Pijemy mało, boli nas głowa, sięgamy po leki (NLPZ) i zwiększa się ryzyko ich przedawkowania, co źle wpływa na nerki. Z drugiej strony zbyt mocno stężony mocz, to w niektórych przypadkach czynnik ryzyka rozwoju drobnych złogów nerkowych (tzw. piasku nerkowego) i kamieni, które mogą uszkodzić nerki.

Gdzie szukać pomocy?

Obecnie istnieją liczne organizacje pacjenckie, zajmujące się chorobami nerek i wspieraniem pacjentów i ich rodzin. Jedną z nich jest Ogólnopolskie Stowarzyszenie Moje Nerki.

Logo Stowarzyszenie Moje Nerki
logo-OSOD-Davita

­­Ogólnopolskie Stowarzyszenie Moje Nerki (OSMN) zrzesza osoby z chorobami nerek na różnym etapie rozwoju choroby. Wspiera pacjentów z Przewlekłą Chorobą Nerek oraz ich bliskich, pomaga uporać się z przeciwnościami, jakie niesie konieczność leczenia. Służy dobrym słowem, radą i pomocą w znajdowaniu rozwiązań problemów zdrowotnych. Promuje badania profilaktyczne nerek oraz ideę transplantacji jako najlepszą metodę ratowania życia ciężko chorych osób.

Podsumowanie

Jeśli chcesz uniknąć chorób nerek, to powinieneś zapamiętać kilka ważnych i prostych zasad. Najważniejszy jest zdrowy styl życia. Dbaj o regularną aktywność fizyczną i zdrową dietę. Wyeliminuj wszelkie używki. Staraj się unikać stresu. Pamiętaj też o regularnych badań kontrolnych. Najważniejsze rzeczy, na które musisz zwrócić uwagę to ciśnienie tętnicze krwi, poziom glukozy, profil lipidowy, kreatynina, GFR i badanie moczu. Jeśli którekolwiek wyniki będą poza normami lub cokolwiek cię zaniepokoi, to niezwłocznie zgłoś się do lekarza. Jeśli już chorujesz na pewne choroby przewlekłe, tj. nadciśnienie tętnicze krwi, cukrzycę lub hipercholesterolemię, to musisz przyjmować leki, aby twoje wyniki pozostawały w normie. Nieleczone choroby przewlekłe prędzej czy później doprowadzą do przewlekłej choroby nerek.

Bibliografia

  1. „Your Kidneys & How They Work – NIDDK”, National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Dostęp: 17 luty 2024. [Online]. Dostępne na: https://www.niddk.nih.gov/health-information/kidney-disease/kidneys-how-they-work
  2. „Preventing Chronic Kidney Disease – NIDDK”, National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Dostęp: 17 luty 2024. [Online]. Dostępne na: https://www.niddk.nih.gov/health-information/kidney-disease/chronic-kidney-disease-ckd/prevention
  3. Zasady postępowania w nadciśnieniu tętniczym Wytyczne PTNT 2019.
  4. C. Tudor-Locke i in., „How many steps/day are enough? for adults”, Int. J. Behav. Nutr. Phys. Act., t. 8, nr 1, s. 79, lip. 2011, doi: 10.1186/1479-5868-8-79.
  5. J. Guirguis-Blake, G. A. Keppel, J. Holmes, R. W. Force, W. Kriegsman, i L.-M. Baldwin, „Prescription of high-risk medications among patients with chronic kidney disease: a cross-sectional study from the Washington, Wyoming, Alaska, Montana and Idaho region Practice and Research Network”, Fam. Pract., t. 35, nr 5, s. 589–594, luty 2018, doi: 10.1093/fampra/cmy001.

Powiązane produkty

Omawiane substancje

  • Diklofenak

    Diklofenak to lek przeciwbólowy i przeciwzapalny. Jest stosowany w leczeniu chorób reumatycznych i bólu pooperacyjnego.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Ibuprofen

    Ibuprofen jest lekiem przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Ibuprofen jest dostępny bez recepty w aptekach.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Kwas acetylosalicylowy

    Kwas acetylosalicylowy jest składnikiem popularnego leku przeciwbólowego – aspiryny. Substancja ta działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo oraz przeciwgorączkowo.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Meloksykam

    Meloksykam jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym stosowanym w leczeniu bólu i stanów zapalnych. Substancja ta działa poprzez hamowanie enzymów odpowiedzialnych za produkcję prostaglandyn, które są związane z bólem i stanami zapalnymi.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Naproksen

    Naproksen jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym stosowanym w leczeniu bólu i stanów zapalnych. Substancja ta działa poprzez hamowanie enzymów odpowiedzialnych za produkcję prostaglandyn, które są związane z bólem i stanami zapalnymi.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Przewlekła niewydolność nerek

    Przewlekła niewydolność nerek to choroba, która powoduje stopniowe pogorszenie funkcji nerek i może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. Wymaga regularnej opieki medycznej i leczenia, aby kontrolować objawy i zapobiegać dalszemu uszkodzeniu nerek.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: .